Hà Nội- Động và Tĩnh

Triển lãm ảnh nghệ thuật Hà Nội- Động và Tĩnh
Một Hà Nội đan xen thiền và thơ

Hà Nội- Việt Nam, luôn là cảm hứng sáng tạo nghệ thuật của các nghệ sĩ. Mỗi người có một góc nhìn, cách cảm nhận riêng về Hà Nội và mang đến công chúng khán giả những cảm xúc, rung động khác biệt.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh(NSNA) Trần Việt Văn, trong 5 năm qua với 6 cuộc triển lãm ảnh nghệ thuật cá nhân“Hai giờ, một ngày”, “Đạo và Đời”, “Tồn tại hay không tồn tại”, “Đạo và Đời 2”, “Màu mặt trời”, “Tướng trận thời bình” với nhiều sự khám phá về cuộc sống muôn màu qua các khỏanh khắc và khuôn hình độc đáo, đã tạo một dấu ấn riêng khá thành công trên con đường sáng tạo nghệ thuật của anh.
Là người Hà Nội, năm 2010, cảm xúc sáng tạo nghệ thuật về Thủ đô 1000 năm tuổi trong người NSNA Trần Việt Văn như một dòng chảy ngầm, và khi không khí sôi động của Đại lễ Thăng Long- Hà Nội 1000 năm qua đi, anh mới ra mắt công chúng triển lãm ảnh nghệ thuật thứ 7 mang tên “Hà Nội- Động & Tĩnh”, gồm 39 ảnh.
Trong những đề tài dài hơi về nghệ thuật nhiếp ảnh của anh, thì “Thiền” là một trong những chủ đề được NSNA Việt Văn quan tâm, theo đuổi đặc biệt. Nhưng với công việc thường ngày là một nhà báo, nên những hình ảnh về cuộc sống đương đại cũng là một đề tài anh không thể bỏ qua trong hành trình sáng tạo nghệ thuật của mình.
Tại sao anh lại đặt tên cho triển lãm của mình là “Hà Nội- Động & Tĩnh”?
Khái niệm Động và Tĩnh ở đây thật ra không có ranh giới phân định rõ ràng. Nhiều khi chúng đan xen nhau vì trong Động có Tĩnh và trong Tĩnh có Động, như triết lý vô thường của đạo Phật: tất cả mọi vật, hiện tượng đều biến đổi không ngừng.
Trong sự phát triển không ngừng của văn minh, là dấu ấn của đời sống hiện đại hôm nay cùng “chung sống” hoặc “đè bẹp” những vết tích cũ của một xã hội nghèo. Cái cũ và mới có khi “đối đầu” một mất một còn có khi cùng hòa hợp trong một trạng thái bấp bênh bởi không ai đoán định chính xác tương lai. Và những giá trị văn hóa, bề dày những lớp lang, những trầm tích văn hóa của một Thủ đô ngàn năm tuổi vẫn còn đó, với bao bí ẩn mà muôn đời sau vẫn chưa khám phá hết được.
Bộ ảnh “Hà Nội- Động và Tĩnh” đến từ ý tưởng đó, trong một nỗ lực khám phá lại chính bản thân tôi. Nghệ thuật là vô hạn nhưng nội lực của nghệ sỹ là có hạn, bởi thế đây vẫn chỉ là những phác thảo đầu tiên cho một dự án lâu dài.
Theo một cách sắp đặt ảnh liên tục, không phân chia ra thành từng nhóm nhỏ, có chủ đề hay tên gọi riêng, không cả chú thích ảnh, nhưng người xem có thể cảm nhận được ý tưởng tác giả gửi vào trong khuôn hình. Có thể thấy chất “tĩnh”- Thiền, không chỉ riêng một ảnh nào, từ hình ảnh cột đồng hồ và chiếc đèn giao thông màu xanh- đỏ, những bức tượng cổ và các nhà sư, đến bức ảnh cuối cùng là phin cà phê đang nhỏ từng giọt bên một bàn tay giở trang sách từ điển.
Hay chất “động” không chỉ ở hình ảnh đòan tàu chạy trên cầu Long Biên, những người bán rong bên các tấm panô quảng cáo… mà còn “động” trong cái tĩnh lặng trăm năm của ngôi nhà cổ tưởng chừng tất cả đồ vật đang ngủ yên, hay một mâm cơm như tĩnh vật song cảm như có sự “ngọ nguậy” của những chiếc đũa gắp thức ăn, mùi vị các món ăn tỏa ra trong không khí…
“Hà Nội- Động & Tĩnh” với nhiều bức ảnh mang gam màu rêu phong bàng bạc, màu nâu nhạt như nhuốm thời gian phôi pha được xử lý trên ảnh, tạo cho bộ ảnh đậm chất lãng mạn của thơ. Có thể nhiều người sẽ tần ngần, hòai niệm trước bức ảnh 2 người nam nữ rất trẻ bên chiếc xe đạp trong trời hòang hôn trên cầu Long Biên, như mấy chục năm về trước.
Cũng có thể ai đó trầm tư bên bức ảnh về một nghề cổ- vẽ truyền thần, những người xưa như đang kể về huyền thọai xưa Hà Nội.Và bên cạnh đó lại như đang đọc một bài thơ cuộc sống đương đại với hình ảnh cô dâu, chù rể bên tay trong tay, nụ cười rạng rỡ bên tháp Hòa Phong.
Chất thơ còn như phảng phất trong những khuôn hình mang dấu ấn di tích xưa của Hà Nội như Nhà hát Lớn, Văn Miếu, cầu Long Biên… đặc biệt hình ảnh đôi trai gái bên bờ Hồ Gươm là một hình ảnh không thể phai trong bất cứ ai, dù chỉ một lần đặt chân đến Hà Nội….
39 ảnh (không biết có phải trùng với số tuổi của NSNA Trần Việt Văn- nhưng tác giả chỉ cười, không nói gì), ngòai sự liên kết như kể một câu chuyện lớn về Hà Nội xưa- nay, động- tĩnh, nhưng tách từng ảnh ra để ngắm, để “đọc”, lại giống như 39 câu chuyện riêng biệt về một Hà Nội có cả bề dày lịch sử oai hùng, có cả những nét tinh tế của văn hóa Hà Nội, rồi những cuộc đời lam lũ, những nghề cổ đang dần mai một…
Khi những sôi động của Đại lễ 1000 năm Thăng Long- Hà Nội qua đi, xem triển lãm ảnh “Hà Nội- Động & Tĩnh” của NSNA Trần Việt Văn, cảm giác như được tĩnh lặng và suy ngẫm về một Hà Nội ngày hôm qua và ngày hôm nay cũng như trong tương lai./.


Nam Hòang

Box:Triển lãm “Hà Nội- Động & Tĩnh” của NSNA Trần Việt Văn tại Không gian Sáng tạo trung Nguyên, 36 Điện Biên Phủ, Hà Nội.
Từ 12- 19.11.2010.
NSNA Trần Việt Văn là tác giả Việt Nam duy nhất từng hai lần đoạt giải ảnh màu quốc tế London (Anh), Giải thưởng nhiếp ảnh quốc tế (IPA- Mỹ) và Giải thưởng nhiếp ảnh Paris (Pháp) và được Win –Intiniative (Mỹ) sưu tập ảnh.

Tây- Đông , tuyết và hoa

Tây- Đông: Tuyết & Hoa


108 ảnh, 108 phong cảnh thiên nhiên, con người Tây Tạng núi cao tuyết phủ và Nhật Bản tuyết tan mùa hoa anh đào. Tây- Đông: Tuyết & Hoa, triển lãm ảnh nghệ thuật chào mừng Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam tòan quốc lần thứ 6 của Đại đức Thích Minh Hiền, Phó ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trụ trì Chùa Hương.

Được chọn từ hơn 3500 tấm phim chụp trong suốt 4 lần đi Tây Tạng và 1 lần đi Nhật Bản, trong 3 năm, Đại Đức(ĐĐ) Thích Minh Hiền cho biết: 108 ảnh là 108 hạt bồ đề của Nhà Phật, cũng là 108 cảm xúc của con người. Ảnh triển lãm không có tên riêng, tất cả đều là Tây- Đông: Tuyết & Hoa với 2 phần Thực & Ẩn ngữ. Thực: là thiên nhiên cảnh sắc hoa, núi, mây, sa mạc, tuyết, những đền, đài, di tích kiến trúc văn hóa nơi miền đất đi qua và chân dung con người cùng các sinh họat lễ nghi của địa phương.Ẩn ngữ: là sự so sánh giữa Phật giáo Tây Mật của vùng núi Himalaya gồm Tây Tạng, Nêpan, Butan và phía Bắc Ấn Độ Casmire, với Phật giáo Đông Mật của Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam. Chỉ khác nhau về ranh giới địa lý nhưng những triết lý của Phật Môn thì như nhau.

108 ảnh là một chuỗi liên hòan, với gam màu chủ là sắc trắng. Trắng của tuyết, trắng của hoa trải từ miền núi cao Tây Tạng đến miền hoa anh đào Nhật Bản. Không có tên cho từng ảnh,có lẽ đó là chủ đích của tác giả, muốn người xem tự cảm nhận theo góc riêng của mình, mà cũng có thể đó là “tinh thần Phật Môn” trong nghệ thuật, không áp đặt, không chỉ dẫn, chỉ có tâm hồn và cảm xúc dẫn dắt,thấy được điều gì thì là điều đó.

Có bức ảnh phong cảnh Tây Tạng trong suốt như pha lê rõ từng đường nét, lấp lánh ánh bạc của các đỉnh núi tuyết trong nắng,thấy thiên nhiên sao hùng vĩ quá, con người thật mong manh, nhưng cũng có những ảnh lại mờ ảo huyền bí như phủ mờ sương cho cảm giác mộng mị, liêu trai. Có những ảnh hoa anh đào thật ấn tượng, giữa thân cây xù xì khô khốc,xòe nở một bông hoa mịn mượt với cái nụ bé xíu, hay cả một chùm bông trắng tương phản với thân cây thô nhám xám mốc.

ĐĐ kể kỷ niệm những tấm ảnh đó: Một lần đi Tây Tạng, khi máy bay ở độ cao khỏang 10.000m, qua ô cửa sổ tôi nhìn ra ngòai, hướng ánh mắt xuống, một khung cảnh kỳ vĩ tuyệt đẹp, những ngọn núi nhấp nhô trắng xóa như ánh bạc, tôi thầm niệm Nam mô Đức Quan Thế Âm Bồ Tát , rồi lấy máy ảnh ra chụp. tôi người của Nhà Phật, nên tin vào sự độ trì phù hộ của Đức Phật, những tấm ảnh đó rât thành công, trong suốt rõ ràng, như không phải chụp qua cửa sổ máy bay. Còn lần đi Nhật Bản vào tháng 5.2004, đúng vào mùa hoa anh đào nở trong khi tuyết đang tan. Nhìn một thân cây xấu xí, xám mốc,mà không hiểu như có phép màu, giữa 1 khe nứt bật ra bông anh đào mỏng mảnh với 1 nụ chúm chím, cạnh đó ở thân cây khác là một chùm 5 bông hoa,đẹp như một bức tranh cổ.Cảm xúc trong tôi khó diễn tả trước cái đẹp vô thường của thiên nhiên, tôi bấm máy.
.
Ảnh thiên nhiên, phong cảnh, những kiến trúc đền đài là sự mềm mại, lãng mạn, cổ kính, có ảnh như những bưu thiếp, như phảng phất chất thơ. Nhưng ngược lại trong ảnh chân dung, con người qua ống kính của ĐĐ Thích Minh Hiền đầy góc cạnh, như in hằn dấu vết của những phiền não cuộc sống trần tục, dù đó là gương mặt của một nhà sư Tây Tạng, hay người dân thường, song cũng như một sự tương phản ẩn ý, trong cái vẻ ngòai đau khổ kia, ánh mắt lại ánh lên một tia sáng, làm cho ảnh không mang sắc u ám mà như chứa đựng một câu chuyện về con người đầy ngẫu hứng .

108 ảnh được phóng lớn từ 30x45cm đến 40x60cm, trưng bày theo sự liên hòan không có ngắt đọan, cho người xem cảm giác như đang trôi trong sắc trắng của tuyết & hoa, và càng tăng thêm cảm xúc khi ngòai trời cũng thật lạnh. Một điều lý thú, ông cho chép tất cả ảnh trong triển lãm vào dĩa CD, có cả thông số kỹ thuật khi chụp tấm ảnh đó, tặng cho khách xem như một món quà lưu niệm của Tây- Đông: Tuyết & Hoa.

ĐĐ Thích Minh Hiền là một nhà sư đam mê nghệ thuật ánh sáng. Ông đã có 4 triển lãm ảnh cá nhân cùng mang tên “Tâm ảnh”, là những bộ ảnh mang nhiều tính tự sự nội tâm của một nhà sư, ảnh chưa được trau chuốt kỹ về góc độ nghệ thuật. Với triển lãm Tây- Đông: Tuyết & Hoa lần này, ảnh của ông đã có những khám phá mới về ánh sáng, bố cục, màu sắc, khá ấn tượng, tính nghệ thuật trong ảnh rõ nét, nhiều ảnh đẹp và tạo cảm xúc mạnh. Bộc bạch đôi chút về triển lãm, ĐĐ khiêm nhường:Tôi người Nhà Phật, có “duyên” nên chụp được những ảnh này./.


Hòai Hương




Box: Triển lãm từ 10h30 ngày 11- 16.12.2007 tại Viet Art Center, 42 Yết Kiêu, Hà Nội.