Nhiếp ảnh Việt Nam – Những thách thức thời hội nhập
Kể từ ngày 15/03/1953, khi Hồ Chủ Tịch ký sắc lệnh 147/NĐ thành lập “doanh nghiệp quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh Việt Nam”, ngày này đã trở thành Truyền thống của Nhiếp ảnh Việt Nam (NAVN). 54 năm qua, NAVN đã có rất nhiều đóng góp cho sự nghiệp phát triển Văn hóa nghệ thuật cách mạng Việt Nam, được thế giới biết đến. Thời kỳ hội nhập toàn cầu, NAVN vừa phát huy truyền thống nhưng đồng thời đang đối mặt với nhiều thách thức mới để phát triển theo xu thế của thời đại.
Nghệ thuật nhiếp ảnh là một môn nghệ thuật non trẻ, mới hơn trăm năm, nhưng có những tính đặc thù riêng biệt không như các loại hình nghệ thuật khác. Nó mang đặc tính của kỹ thuật ghi hình trực tiếp, đặc tính thông tin thị giác, đặc tính của nghệ thuật tạo hình bằng ánh sáng, đặc tính của mỹ cảm thị giác mà con người tích lũy được.
Chúng ta có quyền tự hào rằng ngay từ những ngày đầu giành chính quyền với lòng yêu nước, các nhà NAVN được giác ngộ cách mạng đi theo hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống ngoại xâm bảo vệ độc lập. Họ đã ghi lại được nhiều hình ảnh quý giá về cuộc chiến đấu hào hùng của quân và dân ta, tạo dựng thành pho sử vàng bằng hình ảnh vô giá lưu danh muôn đời. Tài sản quý báu đó cũng là nền móng, mực thước cho sự phát triển NAVN từ trước tới nay và sau này. Giờ đây, sau hơn 30 năm hòa bình xây dựng, việc hội nhập quốc tế đang mở ra vận hội mới, thách thức mới, NAVN cũng không ra ngoài dòng chảy đó. Hội nhập và giao lưu quốc tế mở rộng, NAVN có nhiều cơ hội để phát triển. Nhiều khái niệm về nhiếp ảnh, những phương pháp thể hiện mới, những xu hướng mới trong phong cách nội dung nghệ thuật được du nhập, được thể nghiệm. Nhưng tất cả vẫn như đang dò dẫm trên con đường lạ với một tâm ý băn khoăn trăn trở làm sao không lạc đường, vẫn giữ được bản sắc của mình nhưng cùng chung con đường mọi người đang đi. Đó chính là thách thức đối với NAVN.
Hằng ngày chúng ta tiếp xúc, thông qua mọi phương tiện thông tin đại chúng như báo, tạp chí, internet… hàng ngàn tấm ảnh, nhưng có lẽ không nhớ tấm nào, hoặc có thể chỉ nhớ rất ít vài tấm thật sự ấn tượng về nội dung, về cảm xúc, về hình thức… Ngay cả trong nhiều cuộc triển lãm, mặc dù chủ đề khác nhau, không gian thời gian khác nhau nhưng nhiều bức ảnh vẫn na ná giống nhau một cách đơn điệu, nếu không muốn nói là bắt chước, lấy lại ý tưởng, thậm chí lấy nguyên bối cảnh. Vẫn là những đường nét ruộng bậc thang ngoằn ngoèo, cao nguyên núi đá, những sắc màu phiên chợ Tây Bắc, Bắc Hà,…, những vũ điệu của biển, của cát, của gió, những ruộng lúa, những cột điện, các chân dung bà già, bé thơ, thiếu nữ áo dài bên hoa… Ngay cả xem những ảnh được giải thưởng quốc tế 2006 và gần nhất 2/2007, thì vẫn là những bức ảnh cũ kỹ từ mấy năm trước “lê lết” hết cuộc thi này tới cuộc thi khác - thời gian…, đường về…, phơi chữ…, qua cầu khỉ, hạnh phúc, bà cháu,… Cả những nghệ sĩ NAVN tên tuổi với nhiều giải thưởng quốc tế và trong nước cũng không tìm được cho mình một ý tưởng mới, chủ đề mới, một tấm ảnh mới chụp để đi thi. Và tính từ năm 1975 đến nay thì ảnh Việt Nam hoàn toàn vắng bóng ở World Press Photo – một giải thưởng ảnh báo chí thế giới danh tiếng, dù năm nào cũng có cả trăm NSNAVN tham dự. Ảnh báo chí Việt Nam bị lu mờ, tuột dốc so với những năm tháng đất nước còn chiến tranh, ảnh báo chí Việt Nam ngày càng thiếu những ảnh “đinh”, “độc lập” có tính thuyết phục truyền cảm cao. Ảnh báo chí hôm nay gần như chỉ có mỗi một chức năng là minh họa bài viết. Phải chăng NAVN mà cụ thể là NSNAVN và những người chụp ảnh đã cạn kiệt ý tưởng, bế tắc nội dung đề tài, nghèo nàn trong hình thức thể hiện, không đủ kiến thức để phát triển, nhìn thấy những cái mới. Ngoại trừ việc áp dụng kỹ thuật công nghệ cao để “biến hóa – phù phép” những tấm ảnh từ thật thành giả. Có lẽ Việt Nam phải nghĩ tới một đội ngũ nhiếp ảnh chuyên nghiệp có kiến thức bài bản, được đào tạo chính quy.
Hội nhập, việc giao thoa trong mọi lĩnh vực là tất yếu, NAVN cũng vậy. Nhưng có lẽ chưa được trang bị kiến thức cần và đủ phải “gạn đục – khơi trong”, phải chọn lọc cái gì phù hợp, cái gì thích nghi, nên NAVN ở một góc nào đó đã le lói sự “đua đòi” bắt chước, lạm dụng sự đổi mới cách tân mà trở nên khó hiểu, lạ lẫm, xa rời thực tế cuộc sống đất nước hôm nay, thậm chí đi quá xa mục đích tiêu chí Nghệ thuật vị nhân sinh, giáo dục thẩm mỹ, đem chân-thiện-mỹ, tính nhân văn vào sống xã hội, cộng đồng. Ngay cả những người có nhiệm vụ thẩm định cũng lúng túng khi các ngọn sóng “hội nhập” ào ạt đổ vào. Chính họ cũng chưa chuẩn bị phải làm như thế nào mới là đúng. Vì thế họ nhìn hoặc là kiểu cũ – bị chê là lạc hậu, thiếu tính đổi mới nhưng rất an toàn; hoặc là nhắm mắt “phán” theo cảm quan thị giác đã bị đánh lừa bởi các xảo thuật được ngụy trang tinh vi từ kỹ thuật công nghệ cao. Các nhà lý luận phê bình NAVN cũng đang bị “hổng” về kiến thức lý luận phê bình nghệ thuật nhiếp ảnh thời kỳ hội nhập, không cập nhật thông tin, không theo kịp sự phát triển của thế giới, nên cứ loay hoay – họ thay vì định hướng cho NAVN trong thời kỳ mới, thì đôi khi lại làm chậm lại thậm chí thụt lùi sự phát triển hòa nhập của NAVN với thế giới – tạo nên sự hoang mang cho cả những NSNAVN không biết phải sáng tác như thế nào, thể hiện như thế nào.
“Quý hồ tinh bất quý hồ đa” – cũng là một thách thức của NAVN thời hội nhập. Ảnh nghệ thuật không còn là “độc quyền” của NSNAVN, của các phóng viên ảnh báo chí, của Hội NSNAVN. Ảnh nghệ thuật đã thành phong trào như nấm sau mưa, được hỗ trợ bởi công nghệ cao như máy chụp kỹ thuật số, phần mềm photoshop, đến các website, blog ảnh miễn phí, nên ai cũng có thể trở thành NSNA, ai cũng có thể mở triển lãm ảnh – và họ đã ngộ nhận đến mức hoang tưởng như một họa sĩ vừa mở triển lãm ảnh tập thể bạn bè tuyên bố: “Hiện nay ở Việt Nam chưa thực sự có tác phẩm nào được gọi là ảnh”?!? Chỉ có tác phẩm ảnh của họ mới thực sự là nghệ thuật với những hình ảnh sống sượng thô vụng, chưa đủ để minh họa cho một bài báo. Thời hội nhập – thị trường là mục đích để phát triển. Các công ty, doanh nghiệp, các tổ chức liên tiếp mở các cuộc thi ảnh theo tiêu chí quảng bá sản phẩm của mình – NAVN có thêm dòng ảnh phục vụ bán sản phẩm tiêu dùng. Không cần nói thì ai cũng hiểu chất lượng giá trị của ảnh như thế nào.
Chúng ta mới chỉ bước vào hội nhập không lâu, phía trước còn nhiều thách thức. Nếu không có sự tỉnh táo, dẫn đến thỏa hiệp, dễ dãi, thì tự mình đánh mất bản sắc riêng của mình – NAVN thời kỳ hội nhập cũng không thoát khỏi. Đối với nhiếp ảnh truyền thống là sự kế thừa phát huy để giữ gìn bảo tồn. Đối với nhiếp ảnh đương đại là tiếp thu chọn lọc để hòa nhập. Nhưng trên hết là làm sao luôn nghĩ luôn nhớ NAVN là của Việt Nam, của đất nước con người Việt Nam ./.
Hòai Hương
Thứ Năm, 22 tháng 7, 2010
Nghệ sĩ nhiếp ảnh VN-Anh là ai?
Đại hội Hội NSNAVN lần thứ 7
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam-Anh là ai?
Hội nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam (NSNAVN)-Vietnam Asociation of Photographic Artists (VAPA), chính thức thành lập tháng 12.1965.Ngày 8-9.12.1965, Đại hội lần thứ I Hội NSNAVN được tổ chức tại Hà Nội với 71 thành viên sáng lập .Ngày 22-24.12.2009, Đại hội nhiệm kỳ thứ 7 Hội NSNAVN được tổ chức tại Hà Nội với trên 500 đại biểu thay mặt cho hơn 800 NSNA trong tòan quốc.
Đại hội nhiệm kỳ 7-Sóng gió và nỗi niềm đòan kết.
Có lẽ do mục tiêu của Đại hội nhiệm kỳ 7 là một cuộc chuyển giao thế hệ trong nhân sự lãnh đạo, để thật sự có một cuộc “lột xác” của giới NSNAVN trong sáng tác nghệ thuật thời kỳ hội nhập và đổi mới.Để cho các tác phẩm nhiếp ảnh VN thật sự tỏa sáng và có vị trí trong đời sống sinh họat văn hóa nghệ thuật của công chúng VN và trong nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới.
“Sóng gió” có lẽ bắt đầu từ việc thông báo triệu tập đại hội. Ngày 20.7.2009, trong Thông báo của Ban chấp hành Hội NSNAVN về tổ chức đại hội đại biểu tòan quốc lần thứ 7 Hội NSNAVN nhiệm kỳ 2010-2015, đã dự định vào ngày 21-23.12.2009. Tất cả các hội iện Hội NSNAV ở khắp tỉnh thành trong cả nước đã chuẩn bị lên đường ra Hà Nội cho kịp ngày khai mạc.
Nhưng “đùng” một cái, ngày 18.12.2009,một thông báo từ chính Chủ tịch Hội NSNAVN ký hõan lại ngày đại hội chờ ý kiến của cơ quan cấp trên thông qua.Thế là mọi người dở khóc dở cười với bao nhiêu dự định và kế họach. Tưởng chừng có thể sau Tết Dương lịch sẽ đại hội, thì lại “đùng” một cái, một thông báo khẩn được phát trên website của Hội NSNAVN-Vapa.org.vn thay cho giấy mời triệu tập đại biểu vào ngày 19.12.2009, mời đại biểu tham dự dại hội từ 14g ngày 21.12 đến 12 giờ ngày 24.12.2009.
Và “sóng gió” thật sự nổi lên ở cấp độ có thể thành “bão” khi vào ngày họp Đại hội trù bị, có lẽ “ghim” nhiều ấm ức suốt cả thời gian 5 năm nhiệm kỳ vừa qua đối với họat động của ban chấp hành có nhiều vấn đề không minh bạch, mà các NSNA đã không kìm nén sự im lặng, để bùng nổ tại diễn đàn.Không có đại hội nào mà việc thông qua Đoàn chủ tịch phải cần sự trợ giúp về thủ tục, trình tự từ một cán bộ của Ban Tuyên giáo Trung ương đang tham dự. Thay vì góp ý đề xuất về việc nhân sự của nhiệm kỳ mới thì lại trở thành một cuộc “tố giác” nội bộ ban lãnh đạo Hội.
Vấn đề đòan kết nội bộ trở thành điểm nóng trong đại hội gây nên nhiều nỗi niềm với các NSNAVN, khi mà với họ đến đại hội là để có thêm những điểm tựa về nghề cho sáng tạo nghệ thuật trong tương lai và để làm cho tổ chức Hội NSNAVN thực sự lớn mạnh, có uy tín trong nước và quốc tế trong thời kỳ mới.
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam-Anh là ai?
Hội NSNAV ban đầu là Đòan nhiếp ảnh thuộc Hội Văn nghệ VN được thành lập ở chiến khu Việt Bắc thời kỳ kháng chiến chống Pháp.Ngày 15.3.1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh ban hành sắc lệnh 147-SL, thành lập” Doanh nghiệp quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh VN”. Đây chính là đánh dấu sự có mặt của những người làm nghề nhiếp ảnh, trong đó có những NSNAVN bước vào đời sống văn hóa nghệ thuật, góp phần vào công cuộc kháng chiến và kiến quốc của đất nước.
Sau Hiệp định Geneve năm 1954, các NSNAVN từ nhiều nguồn đã chung tay đòan kết phục vụ sự nghiệp chung của đất nước, xây dựng XHCN ở Miền Bắc và cùng đồng bào Miền Nam đấu tranh cho sự nghiệp thống nhất Tổ quốc.
Tháng 2.1957, đại hội Văn nghệ tòan quốc họp tại Hà Nội, Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật VN ra đời, trong đó có nhiếp ảnh, lúc đó là “Ban liên lạc NSNAVN”.Và với nhiều họat động tích cực đóng góp cho nền nghệ thuật nhiếp ảnh VN, họ đã khẳng định được sự có mặt và vị trí đối với nền văn hóa nghệ thuật VN.Tháng 12.1965, Hội NSNAVN được thành lập.
Kể từ đó, qua 6 kỳ đại hội vào nhiều thời điểm khác nhau trong diễn trình lịch sử của đất nước, các NSNAVN đã đồng hành cùng nhân dân và dân tộc. Thời kỳ chiến tranh, NSNAVN cũng là chiến sĩ, không chỉ làm tốt nhiệm vụ người nghệ sĩ-chiến sĩ với tổ quốc mà còn góp phần chuyển những thông điệp lên án chiến tranh phi nghĩa, khơi gợi tinh thần yêu chuộng hòa bình của bạn bè 5 châu 4 biển ủng hộ cuộc kháng chiến giành độc lập và tự do, thống nhất VN.
Thời kỳ hòa bình, họ cũng đã góp phần làm đẹp, làm phong phú thêm cuộc sống tinh thần của xã hội, hơn nữa còn góp phần đưa hình ảnh VN ra với bạn bè quốc tế giới thiệu những vẻ đẹp của đất nước, con người, văn hóa VN…Những giải thưởng ảnh trong nước và quốc tế mà NSNAVN đọat được khó đếm hết. Đó cũng là minh chứng cho sự trưởng thành và vị trí của NSNAVN trong đời sống văn hóa nghệ thuật.
Nhưng không thể tự ru ngủ thỏa mãn hay quá tự tin vào những gì mà NSNAVN đạt được qua các giải thưởng, nhất là từ năm 2005- nhiệm kỳ 6 của Hội NSNAVN đến nay, để nói rằng nghệ thuật nhiếp ảnh VN đang sánh vai với các quốc gia phát triển khác.
Nhìn vào các cuộc thi ảnh trong nước với sự bảo trợ của Hội NSNAVN thấy rõ ràng sự đi xuống của chất lượng ảnh.Sự sáng tạo có thể nói là“dậm chân tại chỗ”.Các chủ đề, đề tài gần như không hề thay đổi cho dù đã nhiều năm trôi qua: Việt Nam, đất nước, con người.
Ảnh đọat giải vẫn cứ nhà máy, cánh đồng, bà già, người dân tộc, ruộng bậc thang, những cảnh đẹp thiên nhiên bất di bất dịch…. Chỉ khác là ảnh ngày càng được photoshop kỹ càng, nhìn bắt mắt hơn, nhưng giả tạo và vô lý cũng nhiều hơn..Quan trọng nhất là ảnh đọat giải ít được ai nhớ.
Nhìn vào các giải thưởng quốc tế, thì hầu như các NSNAVN chỉ loanh quanh với các cuộc thi do FIAP- Liên đòan nhiếp ảnh nghệ thuật quốc tế, hay PSA- Hội Nhiếp ảnh Mỹ bảo trợ.Và ảnh mang đi thi, phần lớn là sự lặp lại, ít ảnh mới, cho nên nếu nhìn vào số lượng giải thưởng thì nhiều nhưng số ảnh thì không bao nhiêu- 1 ảnh có thể đọat vài chục giải thưởng ảnh do FIAP bảo trợ.
Còn như ở các cuộc thi của những tập đòan về nghệ thuật nhiếp ảnh, các bảo tàng nghệ thuật danh tiếng quốc tế… bảo trợ thì chỉ thường thấy có NSNA quốc tịch ngọai gốc Việt –Việt kiều tham gia, gần đây nhất có một vài NSNAVN đã bắt đầu tiếp cận, đọat giải thưởng, nhưng chưa đạt được thành tích cao như mong muốn.
Nếu như trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Mỹ, những NSNAVN đã tạo dựng được vị trí của nhiếp ảnh VN đối với thế giới, thì sau 35 năm hòa bình, vị trí của nhiếp ảnh VN thật sự vẫn chưa phải là một điểm được chú ý trong bản đồ nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới.Vì nếu tính những tác phẩm ảnh được lưu trong các bảo tàng nghệ thuật quốc tế danh tiếng, hay những bức ảnh mà cả thế giới phải sững sờ, run rảy hay ám ảnh…- một trong tiêu chí đánh giá sự thành công và phát triển của nghệ thuật nhiếp ảnh, thì quả thật VN còn vắng mặt.
Phải chăng NSNAVN, cho dù đã được trang bị về kỹ thuật không thua gì các NSNA quốc tế, nhưng chưa đủ khả năng, hay tầm để tiếp cận với nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới, khi mà họ có nhiều dòng, nhiều thể lọai, nhiều phong cách, nhiều ý tưởng phong phú… để sáng tạo và thể hiện thành tác phẩm nghệ thuật?
Hay NSNAVN không đủ dũng cảm để thay đổi những gì đã có, đã đạt được, mà những điều đó như là con đường có sẵn, không dám mở một con đường mới vì sợ mất danh tiếng?Hay đây là một trong những tồn tại đáng báo động của NSNAVN, họ đã cùn, mòn,lạp lại vô hồn những thứ có sẵn, sự sáng tạo bế tắc?
Chưa kể có nhiều NSNAVN sáng tạo nghệ thuật không cần thực tế cuộc sống, có khi chỉ cần trong phòng và một máy vi tính với phần mềm photoshop, thậm chí chỉ cần “một cái khay” như của một NSNAVN vừa được FIAP phong tước cao nhất.
Nhiệm kỳ mới- Đổi mới?
“Đổi mới & hội nhập” là tiêu chí chung của rất nhiều ngành, Hội NSNAVN cũng không thể khác được, nếu như muốn có một nhiệm kỳ mới họat động thật sự hiệu quả cả về chất lượng nghệ thuật và ảnh hưởng xã hội từ tác phấm nhiếp ảnh nghệ thuật.
Bầu được ban lãnh đạo mới lấy tiêu chuẩn chính trị, liêm chính, chí công vô tư, có trình độ quản lý, trình độ chuyên môn tốt, có uy tín và khả năng đòan kết, tập họp hội viên, có số lượng và cơ cấu thích hợp đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của Hội trong những năm tới. Thực hiện tốt việc chuyển giao thế hệ lãnh đạo hội- Mục đích, yêu cầu & phương châm đại hội- Nguồn vapa.org.vn
Phải chăng đây sẽ là một nhiệm kỳ với một ban lãnh đạo Hội NSNAVN trẻ hóa? Liệu họ có được sự đồng thuận, gắn kết, uy tín để lãnh đạo Hội nhiệm kỳ mới đổi mới thật sự?Là câu hỏi mà cũng là hy vọng.
Nhiệm vụ trung tâm là tiếp tục phấn đấu tạo ra nhiều tác phẩm nhiếp ảnh có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, giàu tính nhân văn, tiếp thu truyền thống dân tộc vá tinh hoa văn hóa nhân lọai, đóng góp tích cực vào việc xây dựng một nền văn hóa VN tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người mới VN;
Thực hiện tốt phương châm lấy tác phẩm nhiếp ảnh tốt, họat động nhiếp ảnh lành mạnh đẩy lùi những họat động văn hóa, văn nghệ tiêu cực đồi trụy, phi nhân tính, đẩy mạnh sáng tác, nghiên cứu lý luận phê bình, quảng bá tác phẩm nhiếp ảnh tới công chúng trong nước và nước ngòai…-Mục đích, yêu cầu & phương châm đại hội-Nguồn vapa.org.vn
Có chung chung, lặp lại những mục tiêu như các nhiệm kỳ trước, khi mà chưa thấy có gì gọi là đổi mới cụ thể trong mục đích, yêu cầu của nhiệm kỳ mới trong họat động nghệ thuật?
Mong rằng kết thúc đại hội sẽ có những tín hiệu vui cho các NSNAVN trong họat động sáng tạo nghệ thuật./.
Hòai Hương
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam-Anh là ai?
Hội nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam (NSNAVN)-Vietnam Asociation of Photographic Artists (VAPA), chính thức thành lập tháng 12.1965.Ngày 8-9.12.1965, Đại hội lần thứ I Hội NSNAVN được tổ chức tại Hà Nội với 71 thành viên sáng lập .Ngày 22-24.12.2009, Đại hội nhiệm kỳ thứ 7 Hội NSNAVN được tổ chức tại Hà Nội với trên 500 đại biểu thay mặt cho hơn 800 NSNA trong tòan quốc.
Đại hội nhiệm kỳ 7-Sóng gió và nỗi niềm đòan kết.
Có lẽ do mục tiêu của Đại hội nhiệm kỳ 7 là một cuộc chuyển giao thế hệ trong nhân sự lãnh đạo, để thật sự có một cuộc “lột xác” của giới NSNAVN trong sáng tác nghệ thuật thời kỳ hội nhập và đổi mới.Để cho các tác phẩm nhiếp ảnh VN thật sự tỏa sáng và có vị trí trong đời sống sinh họat văn hóa nghệ thuật của công chúng VN và trong nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới.
“Sóng gió” có lẽ bắt đầu từ việc thông báo triệu tập đại hội. Ngày 20.7.2009, trong Thông báo của Ban chấp hành Hội NSNAVN về tổ chức đại hội đại biểu tòan quốc lần thứ 7 Hội NSNAVN nhiệm kỳ 2010-2015, đã dự định vào ngày 21-23.12.2009. Tất cả các hội iện Hội NSNAV ở khắp tỉnh thành trong cả nước đã chuẩn bị lên đường ra Hà Nội cho kịp ngày khai mạc.
Nhưng “đùng” một cái, ngày 18.12.2009,một thông báo từ chính Chủ tịch Hội NSNAVN ký hõan lại ngày đại hội chờ ý kiến của cơ quan cấp trên thông qua.Thế là mọi người dở khóc dở cười với bao nhiêu dự định và kế họach. Tưởng chừng có thể sau Tết Dương lịch sẽ đại hội, thì lại “đùng” một cái, một thông báo khẩn được phát trên website của Hội NSNAVN-Vapa.org.vn thay cho giấy mời triệu tập đại biểu vào ngày 19.12.2009, mời đại biểu tham dự dại hội từ 14g ngày 21.12 đến 12 giờ ngày 24.12.2009.
Và “sóng gió” thật sự nổi lên ở cấp độ có thể thành “bão” khi vào ngày họp Đại hội trù bị, có lẽ “ghim” nhiều ấm ức suốt cả thời gian 5 năm nhiệm kỳ vừa qua đối với họat động của ban chấp hành có nhiều vấn đề không minh bạch, mà các NSNA đã không kìm nén sự im lặng, để bùng nổ tại diễn đàn.Không có đại hội nào mà việc thông qua Đoàn chủ tịch phải cần sự trợ giúp về thủ tục, trình tự từ một cán bộ của Ban Tuyên giáo Trung ương đang tham dự. Thay vì góp ý đề xuất về việc nhân sự của nhiệm kỳ mới thì lại trở thành một cuộc “tố giác” nội bộ ban lãnh đạo Hội.
Vấn đề đòan kết nội bộ trở thành điểm nóng trong đại hội gây nên nhiều nỗi niềm với các NSNAVN, khi mà với họ đến đại hội là để có thêm những điểm tựa về nghề cho sáng tạo nghệ thuật trong tương lai và để làm cho tổ chức Hội NSNAVN thực sự lớn mạnh, có uy tín trong nước và quốc tế trong thời kỳ mới.
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam-Anh là ai?
Hội NSNAV ban đầu là Đòan nhiếp ảnh thuộc Hội Văn nghệ VN được thành lập ở chiến khu Việt Bắc thời kỳ kháng chiến chống Pháp.Ngày 15.3.1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh ban hành sắc lệnh 147-SL, thành lập” Doanh nghiệp quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh VN”. Đây chính là đánh dấu sự có mặt của những người làm nghề nhiếp ảnh, trong đó có những NSNAVN bước vào đời sống văn hóa nghệ thuật, góp phần vào công cuộc kháng chiến và kiến quốc của đất nước.
Sau Hiệp định Geneve năm 1954, các NSNAVN từ nhiều nguồn đã chung tay đòan kết phục vụ sự nghiệp chung của đất nước, xây dựng XHCN ở Miền Bắc và cùng đồng bào Miền Nam đấu tranh cho sự nghiệp thống nhất Tổ quốc.
Tháng 2.1957, đại hội Văn nghệ tòan quốc họp tại Hà Nội, Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật VN ra đời, trong đó có nhiếp ảnh, lúc đó là “Ban liên lạc NSNAVN”.Và với nhiều họat động tích cực đóng góp cho nền nghệ thuật nhiếp ảnh VN, họ đã khẳng định được sự có mặt và vị trí đối với nền văn hóa nghệ thuật VN.Tháng 12.1965, Hội NSNAVN được thành lập.
Kể từ đó, qua 6 kỳ đại hội vào nhiều thời điểm khác nhau trong diễn trình lịch sử của đất nước, các NSNAVN đã đồng hành cùng nhân dân và dân tộc. Thời kỳ chiến tranh, NSNAVN cũng là chiến sĩ, không chỉ làm tốt nhiệm vụ người nghệ sĩ-chiến sĩ với tổ quốc mà còn góp phần chuyển những thông điệp lên án chiến tranh phi nghĩa, khơi gợi tinh thần yêu chuộng hòa bình của bạn bè 5 châu 4 biển ủng hộ cuộc kháng chiến giành độc lập và tự do, thống nhất VN.
Thời kỳ hòa bình, họ cũng đã góp phần làm đẹp, làm phong phú thêm cuộc sống tinh thần của xã hội, hơn nữa còn góp phần đưa hình ảnh VN ra với bạn bè quốc tế giới thiệu những vẻ đẹp của đất nước, con người, văn hóa VN…Những giải thưởng ảnh trong nước và quốc tế mà NSNAVN đọat được khó đếm hết. Đó cũng là minh chứng cho sự trưởng thành và vị trí của NSNAVN trong đời sống văn hóa nghệ thuật.
Nhưng không thể tự ru ngủ thỏa mãn hay quá tự tin vào những gì mà NSNAVN đạt được qua các giải thưởng, nhất là từ năm 2005- nhiệm kỳ 6 của Hội NSNAVN đến nay, để nói rằng nghệ thuật nhiếp ảnh VN đang sánh vai với các quốc gia phát triển khác.
Nhìn vào các cuộc thi ảnh trong nước với sự bảo trợ của Hội NSNAVN thấy rõ ràng sự đi xuống của chất lượng ảnh.Sự sáng tạo có thể nói là“dậm chân tại chỗ”.Các chủ đề, đề tài gần như không hề thay đổi cho dù đã nhiều năm trôi qua: Việt Nam, đất nước, con người.
Ảnh đọat giải vẫn cứ nhà máy, cánh đồng, bà già, người dân tộc, ruộng bậc thang, những cảnh đẹp thiên nhiên bất di bất dịch…. Chỉ khác là ảnh ngày càng được photoshop kỹ càng, nhìn bắt mắt hơn, nhưng giả tạo và vô lý cũng nhiều hơn..Quan trọng nhất là ảnh đọat giải ít được ai nhớ.
Nhìn vào các giải thưởng quốc tế, thì hầu như các NSNAVN chỉ loanh quanh với các cuộc thi do FIAP- Liên đòan nhiếp ảnh nghệ thuật quốc tế, hay PSA- Hội Nhiếp ảnh Mỹ bảo trợ.Và ảnh mang đi thi, phần lớn là sự lặp lại, ít ảnh mới, cho nên nếu nhìn vào số lượng giải thưởng thì nhiều nhưng số ảnh thì không bao nhiêu- 1 ảnh có thể đọat vài chục giải thưởng ảnh do FIAP bảo trợ.
Còn như ở các cuộc thi của những tập đòan về nghệ thuật nhiếp ảnh, các bảo tàng nghệ thuật danh tiếng quốc tế… bảo trợ thì chỉ thường thấy có NSNA quốc tịch ngọai gốc Việt –Việt kiều tham gia, gần đây nhất có một vài NSNAVN đã bắt đầu tiếp cận, đọat giải thưởng, nhưng chưa đạt được thành tích cao như mong muốn.
Nếu như trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Mỹ, những NSNAVN đã tạo dựng được vị trí của nhiếp ảnh VN đối với thế giới, thì sau 35 năm hòa bình, vị trí của nhiếp ảnh VN thật sự vẫn chưa phải là một điểm được chú ý trong bản đồ nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới.Vì nếu tính những tác phẩm ảnh được lưu trong các bảo tàng nghệ thuật quốc tế danh tiếng, hay những bức ảnh mà cả thế giới phải sững sờ, run rảy hay ám ảnh…- một trong tiêu chí đánh giá sự thành công và phát triển của nghệ thuật nhiếp ảnh, thì quả thật VN còn vắng mặt.
Phải chăng NSNAVN, cho dù đã được trang bị về kỹ thuật không thua gì các NSNA quốc tế, nhưng chưa đủ khả năng, hay tầm để tiếp cận với nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới, khi mà họ có nhiều dòng, nhiều thể lọai, nhiều phong cách, nhiều ý tưởng phong phú… để sáng tạo và thể hiện thành tác phẩm nghệ thuật?
Hay NSNAVN không đủ dũng cảm để thay đổi những gì đã có, đã đạt được, mà những điều đó như là con đường có sẵn, không dám mở một con đường mới vì sợ mất danh tiếng?Hay đây là một trong những tồn tại đáng báo động của NSNAVN, họ đã cùn, mòn,lạp lại vô hồn những thứ có sẵn, sự sáng tạo bế tắc?
Chưa kể có nhiều NSNAVN sáng tạo nghệ thuật không cần thực tế cuộc sống, có khi chỉ cần trong phòng và một máy vi tính với phần mềm photoshop, thậm chí chỉ cần “một cái khay” như của một NSNAVN vừa được FIAP phong tước cao nhất.
Nhiệm kỳ mới- Đổi mới?
“Đổi mới & hội nhập” là tiêu chí chung của rất nhiều ngành, Hội NSNAVN cũng không thể khác được, nếu như muốn có một nhiệm kỳ mới họat động thật sự hiệu quả cả về chất lượng nghệ thuật và ảnh hưởng xã hội từ tác phấm nhiếp ảnh nghệ thuật.
Bầu được ban lãnh đạo mới lấy tiêu chuẩn chính trị, liêm chính, chí công vô tư, có trình độ quản lý, trình độ chuyên môn tốt, có uy tín và khả năng đòan kết, tập họp hội viên, có số lượng và cơ cấu thích hợp đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của Hội trong những năm tới. Thực hiện tốt việc chuyển giao thế hệ lãnh đạo hội- Mục đích, yêu cầu & phương châm đại hội- Nguồn vapa.org.vn
Phải chăng đây sẽ là một nhiệm kỳ với một ban lãnh đạo Hội NSNAVN trẻ hóa? Liệu họ có được sự đồng thuận, gắn kết, uy tín để lãnh đạo Hội nhiệm kỳ mới đổi mới thật sự?Là câu hỏi mà cũng là hy vọng.
Nhiệm vụ trung tâm là tiếp tục phấn đấu tạo ra nhiều tác phẩm nhiếp ảnh có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, giàu tính nhân văn, tiếp thu truyền thống dân tộc vá tinh hoa văn hóa nhân lọai, đóng góp tích cực vào việc xây dựng một nền văn hóa VN tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người mới VN;
Thực hiện tốt phương châm lấy tác phẩm nhiếp ảnh tốt, họat động nhiếp ảnh lành mạnh đẩy lùi những họat động văn hóa, văn nghệ tiêu cực đồi trụy, phi nhân tính, đẩy mạnh sáng tác, nghiên cứu lý luận phê bình, quảng bá tác phẩm nhiếp ảnh tới công chúng trong nước và nước ngòai…-Mục đích, yêu cầu & phương châm đại hội-Nguồn vapa.org.vn
Có chung chung, lặp lại những mục tiêu như các nhiệm kỳ trước, khi mà chưa thấy có gì gọi là đổi mới cụ thể trong mục đích, yêu cầu của nhiệm kỳ mới trong họat động nghệ thuật?
Mong rằng kết thúc đại hội sẽ có những tín hiệu vui cho các NSNAVN trong họat động sáng tạo nghệ thuật./.
Hòai Hương
Ảnh báo chí nghệ thuật như một kiểu tín ngưỡng
MaryAnne Golon:
Ảnh báo chí nghệ thuật như một kiểu tín ngưỡng
World Press Photo-WPP, là cuộc thi ảnh báo chí quốc tế danh giá, có lịch sử hơn nửa thế kỷ, là ước mơ, khát khao và hy vọng của những phóng viên ảnh báo chí thế giới được một lần có tên. Đây cũng là một “đấu trường” vinh danh những tay máy tài năng của các hãng truyền thông nổi tiếng thế giới.
Trong cương vị trưởng Ban giám khảo cuộc thi World Press Photo 2009,bà MaryAnne Golon đã trả lời một vài câu hỏi sau:
Bà có lưỡng lự khi nhận vị trí Trưởng BGK của WPP không?
Hoàn toàn không. Ngay từ đầu năm nay tôi có nói rằng tôi đã sẵn sàng về hưu bởi vì trở thành thành viên BGK của WPP là thứ cuối cùng mà tôi nghĩ đến. Sau đó, họ cho tôi chức vị trưởng BGK. OK, công việc đó không đem lại ích lợi gì về vật chất cho cá nhân tôi, nhưng đó là một vinh dự lớn, có ý nghĩa trong sự nghiệp của tôi .Tôi biết những thủ tục và cảm thấy hăng hái một cách bất ngờ. Thật tốt khi tổ chức cuộc thi ảnh báo chí trong thời điểm ảm đạm như hiện nay
Vì sao lại là thời điểm ảm đạm?
Với 25 năm làm việc trong ngành truyền thông đại chúng, thật buồn khi nhìn thấy chúng ngày càng bị mất chất lượng. Ngân sách bị cắt giảm ở mọi chỗ, các nhà xuất bản đóng cửa. Chi phí cho quảng cáo chuyển dần lên các trang web. Ngành nhiếp ảnh đang chuyển đổi, bắt buộc các nhiếp ảnh gia phải làm việc cho nhiều khách hàng. Nhưng trái tim tôi không thuộc mảng báo chí mà là nhiếp ảnh. Thật may là vẫn có những cách khác để thể hiện chúng.
Xu hướng nào bà cho là chuyên nghiệp?
Đã có nhiều thay đổi sâu sắc trong nhiếp ảnh nhất là 5 năm gần đây. Trong quá khứ, mọi người đều chụp một cách khá là giống nhau, gần như trung tính về mặt báo chí, như thể cùng theo một khuôn khổ. Nghệ sĩ nhiếp ảnh là nhân chứng, gần như là sử gia khi họ phải tự bản thân ngăn việc tham gia vào một hoàn cảnh nào đó. Sự đổ bộ của ảnh kỹ thuật số và những công dân báo chí đã biến nó thành sự bắt buộc trong nhiếp ảnh chuyên nghiệp để phân biệt từng cá nhân. Họ được mong đợi sẽ góp thêm sự mạnh mẽ, tầm nhìn cá nhân. Mọi người đều mong chờ 1 sự ngạc nhiên. Trong một niềm tin chắc chắn, một vài nhiếp ảnh gia đã quay trở lại sử dụng phim. Họ đã đi trở ngược lại, nhưng ở một khía cạnh thú vị. Những nhà phê bình cho rằng điều này sẽ làm mất đi tính tường thuật nhưng tôi thì không cho như vậy.
Vậy bà có ủng hộ khuynh hướng đó không?
Tôi luôn muốn gắn kết mình với chất lượng. Như một lời biện hộ cho ngành báo, tôi cần phải làm mọi thứ khác đi. Thị trường mới chắc chắn là mạng, nhưng để tìm ra kinh phí là cả một vấn đề. Chúng ta cần một hình thức kinh tế mới, có thể kết hợp báo chí với phim ảnh, âm thanh, phát qua truyền hình hoặc mạng Internet.
Làm cách nào để các hình thức truyền thông đó gắn kết với nhau?
Về phương diện tường thuật thì chúng là giống nhau. Nhưng ví dụ như phim ảnh, lại mang một tính thẩm mỹ khác. Sức mạnh của sự tĩnh lặng vẫn luôn được truyền tải xuyên suốt – những câu chuyện trong bức ảnh vẫn mạnh mẽ hơn bao giờ. Chúng ta đã đặt ra những trở ngại rất lớn khi cố gắng phối hợp giữa tính tường thuật mạnh mẽ và sự thỏa mãn về thẩm mỹ. Vẫn còn nhiều thứ trong ngành công nghiệp này mà chúng tôi cần học hỏi.
Có lợi ích gì khi tham gia vào những cuộc thi như WPP tổ chức?
Mọi người đều nhìn vào bức ảnh đoạt giải. Giải thưởng sẽ giúp mở ra một thị trường khổng lồ để quảng bá cho công việc của bạn. Bức ảnh được giải sẽ là thứ để các nhiếp ảnh gia khác học hỏi. Đương nhiên những bức ảnh không được chọn sẽ khiến cho bạn thấy nản lòng, nhưng nhiếp ảnh giống như một thứ tôn giáo vậy: bạn vẫn giữ một lòng trung thành cho dù không bao giờ gặp được Chúa. Nó là cuộc sống thì đúng hơn là công việc. Nếu bạn không tận tâm vì nó thì sẽ không bao giờ có thành công.
Bà có học thêm được điều gì khi là một phần nhỏ của cuộc thi năm 2008?
Chúng tôi phải rất can đảm trong những lựa chọn của chúng tôi. Chúng tôi đã nhận ra những thay đổi trong ngành nghề của mình và sự thu nhỏ lại của thị trường. Bạn đã từng thấy những phong cách giống nhau và chủ đề giống nhau thắng giải hết lần này đến lần khác, cũng có nghĩa rằng mọi người có thể mô phỏng theo. Tôi không khuyến khích việc bỏ quên những bức hình tư liệu đen trắng, nhưng đó không có nghĩa là chúng ta không cần những tầm nhìn cá nhân.
Làm thế nào để cả hai có thể hòa nhập với nhau?
Ở Mỹ, đã có những cuộc tranh cãi quyết liệt về việc cái gì có thể chấp nhận được và cái gì không. Có một khoảng cách lớn giữa báo chí và tạp chí. Trong khi báo chí nhắm đến những cái thuần túy thì tạp chí lại nhắm tới hình thức. Nếu như bạn thấy như những quan điểm trái ngược nhau thì tôi ở phía trung lập. Tôi dạy về nhiếp ảnh và tôi biết nó rõ như lòng bàn tay.
Vậy WPP có vị trí như thế nào trong 2 cái nêu trên?
Nó mang một vị trí độc nhất. Về tính giáo dục, nó có thể góp phần giúp phát triển thế giới.Về tài năng, nó mang các chuyên gia đến gần nhau với những tinh anh sáng suốt của họ. Tôi cũng đã học hỏi được rất nhiều thứ cũng như những thứ tôi có thể dạy. Cuộc thi WPP năm ngoái cũng đã cho thấy được nhịp đập của ngành này. Ngay lúc này, hơn bao giờ hết, nó là cần thiết cho 1 giai đoạn của thế giới.
Điều gì là sức mạnh của WPP?
Những buổi triển lãm là thứ đầy quyền năng, vì nó đi khắp nơi trên thế giới. Chúng tôi làm trong 1 ngành khá nhỏ hẹp – mọi người đều biết lẫn nhau. WPP đã đem chúng tôi đến với cộng đồng, khơi gợi lên sự hưởng ứng vượt ngoài lĩnh vực. Rèn luyện cho công chúng cũng quan trọng như cho những chuyên gia. WPP đã tạo ra những cuộc tranh luận, khiến cho mọi người nhìn thấy được họ sẽ thất bại nếu như ngành này không được ủng hộ.
Đã có ở đâu mà giới này dẫn đầu trong một thời gian dài?
Đó hoàn toàn chỉ là sự suy đoán, nhưng tôi thấy được sự tái xuất hiện của nhiều nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp. Chúng tôi đã đi qua giai đoạn mà mọi người đều có thể trở thành nhà báo, vì vậy, trở thành 1 chuyên gia cần phải làm những việc khác biệt và sự hiểu biết. Điều đó không bao giờ thay thế được bởi một ai đó với chiếc di động. Những bức ảnh báo chí chuyên nghiệp sẽ được nhận định như những tác phẩm nghệ thuật có sức mạnh. Mục đích của nó là đưa ra ánh sáng những gì đã xảy ra và khơi gợi tính trách nhiệm. Chúng ta phải đưa những bức ảnh ra để công chúng biết được điều gì đang xảy ra.
Terri J Kester
Hoài Hương dịch
Box1: MarryAnne Golon là cố vấn biên tập và tổng biên tập cũ về nhiếp ảnh của tạp chí Time. Bà làm ở mảng biên tập nhiếp ảnh cho Time và Lifestyle trong khoảng thời gian xảy ra Chiến tranh vùng Vịnh, và làm bìa cho Time và những ấn phẩm đặc biệt. Bà cũng từng làm trưởng một nhóm làm ra những ấn phẩm đặc biệt (11/09/2001) như vùng biên giới đen và Bão Katrina. Golon là người lo việc đưa những bức ảnh tường thuật Olymlic cho Time trong 16 năm, và đã từng nhận khá nhiều những giải thưởng về biên tập ảnh. Bà sẽ là khách mời chính trong Lễ hội Look3- 2009 của cuộc thi ảnh ở Charlottesville, USA và một trong số những BGK của cuộc thi Visa Pour L’Image nhân dịp kỷ niệm 20 thành lập ở Perpignan, Pháp. Bà còn là giảng viên cho Joop Swart Masterclass từ 2002 đến 2005 và là thành viên BGK của WPP năm 2008.
Box2: BGK làm việc từ 31.1-12.2.2009.Trưởng BGK là bà MarryAnne Golon. Các thành viên trong BGK: Akinbode Akinbiyi-photographer, writer, curator(Nigeria),Patrick Baz,
Regional photo manager, the Middle East, AFP(Pháp),Jonas Bendiksen,photographer Magnum Photos(Nauy),Peter Blalobrzeski, photographer Laif(Đức),Erin Elder, Digital manager The Globe&Mait(Canada),Per Folkver, photo editor in chief Politiken(Đan Mạch),David Friend, editor creative development Vanity Fair(Mỹ),Ayperi Karabuda Ecer, vice president picture Reuters(Thụy Điển),Volker Lensch, head of photo department Stern(Đức),Ricardo Mazalan, photographer the AP(Argentina),Arianna Rinaldo, photo editor D La Republica delta Donne,editor in chief Ojode Pez(Italia),Sujong Song, freelance photo editor(Korea).Thư ký BGK: Daphné Anglès, European picture coordinator The New York Times(Pháp) ,Stephen Mayes, managing director VII Photo Agency(Anh).
Ảnh báo chí nghệ thuật như một kiểu tín ngưỡng
World Press Photo-WPP, là cuộc thi ảnh báo chí quốc tế danh giá, có lịch sử hơn nửa thế kỷ, là ước mơ, khát khao và hy vọng của những phóng viên ảnh báo chí thế giới được một lần có tên. Đây cũng là một “đấu trường” vinh danh những tay máy tài năng của các hãng truyền thông nổi tiếng thế giới.
Trong cương vị trưởng Ban giám khảo cuộc thi World Press Photo 2009,bà MaryAnne Golon đã trả lời một vài câu hỏi sau:
Bà có lưỡng lự khi nhận vị trí Trưởng BGK của WPP không?
Hoàn toàn không. Ngay từ đầu năm nay tôi có nói rằng tôi đã sẵn sàng về hưu bởi vì trở thành thành viên BGK của WPP là thứ cuối cùng mà tôi nghĩ đến. Sau đó, họ cho tôi chức vị trưởng BGK. OK, công việc đó không đem lại ích lợi gì về vật chất cho cá nhân tôi, nhưng đó là một vinh dự lớn, có ý nghĩa trong sự nghiệp của tôi .Tôi biết những thủ tục và cảm thấy hăng hái một cách bất ngờ. Thật tốt khi tổ chức cuộc thi ảnh báo chí trong thời điểm ảm đạm như hiện nay
Vì sao lại là thời điểm ảm đạm?
Với 25 năm làm việc trong ngành truyền thông đại chúng, thật buồn khi nhìn thấy chúng ngày càng bị mất chất lượng. Ngân sách bị cắt giảm ở mọi chỗ, các nhà xuất bản đóng cửa. Chi phí cho quảng cáo chuyển dần lên các trang web. Ngành nhiếp ảnh đang chuyển đổi, bắt buộc các nhiếp ảnh gia phải làm việc cho nhiều khách hàng. Nhưng trái tim tôi không thuộc mảng báo chí mà là nhiếp ảnh. Thật may là vẫn có những cách khác để thể hiện chúng.
Xu hướng nào bà cho là chuyên nghiệp?
Đã có nhiều thay đổi sâu sắc trong nhiếp ảnh nhất là 5 năm gần đây. Trong quá khứ, mọi người đều chụp một cách khá là giống nhau, gần như trung tính về mặt báo chí, như thể cùng theo một khuôn khổ. Nghệ sĩ nhiếp ảnh là nhân chứng, gần như là sử gia khi họ phải tự bản thân ngăn việc tham gia vào một hoàn cảnh nào đó. Sự đổ bộ của ảnh kỹ thuật số và những công dân báo chí đã biến nó thành sự bắt buộc trong nhiếp ảnh chuyên nghiệp để phân biệt từng cá nhân. Họ được mong đợi sẽ góp thêm sự mạnh mẽ, tầm nhìn cá nhân. Mọi người đều mong chờ 1 sự ngạc nhiên. Trong một niềm tin chắc chắn, một vài nhiếp ảnh gia đã quay trở lại sử dụng phim. Họ đã đi trở ngược lại, nhưng ở một khía cạnh thú vị. Những nhà phê bình cho rằng điều này sẽ làm mất đi tính tường thuật nhưng tôi thì không cho như vậy.
Vậy bà có ủng hộ khuynh hướng đó không?
Tôi luôn muốn gắn kết mình với chất lượng. Như một lời biện hộ cho ngành báo, tôi cần phải làm mọi thứ khác đi. Thị trường mới chắc chắn là mạng, nhưng để tìm ra kinh phí là cả một vấn đề. Chúng ta cần một hình thức kinh tế mới, có thể kết hợp báo chí với phim ảnh, âm thanh, phát qua truyền hình hoặc mạng Internet.
Làm cách nào để các hình thức truyền thông đó gắn kết với nhau?
Về phương diện tường thuật thì chúng là giống nhau. Nhưng ví dụ như phim ảnh, lại mang một tính thẩm mỹ khác. Sức mạnh của sự tĩnh lặng vẫn luôn được truyền tải xuyên suốt – những câu chuyện trong bức ảnh vẫn mạnh mẽ hơn bao giờ. Chúng ta đã đặt ra những trở ngại rất lớn khi cố gắng phối hợp giữa tính tường thuật mạnh mẽ và sự thỏa mãn về thẩm mỹ. Vẫn còn nhiều thứ trong ngành công nghiệp này mà chúng tôi cần học hỏi.
Có lợi ích gì khi tham gia vào những cuộc thi như WPP tổ chức?
Mọi người đều nhìn vào bức ảnh đoạt giải. Giải thưởng sẽ giúp mở ra một thị trường khổng lồ để quảng bá cho công việc của bạn. Bức ảnh được giải sẽ là thứ để các nhiếp ảnh gia khác học hỏi. Đương nhiên những bức ảnh không được chọn sẽ khiến cho bạn thấy nản lòng, nhưng nhiếp ảnh giống như một thứ tôn giáo vậy: bạn vẫn giữ một lòng trung thành cho dù không bao giờ gặp được Chúa. Nó là cuộc sống thì đúng hơn là công việc. Nếu bạn không tận tâm vì nó thì sẽ không bao giờ có thành công.
Bà có học thêm được điều gì khi là một phần nhỏ của cuộc thi năm 2008?
Chúng tôi phải rất can đảm trong những lựa chọn của chúng tôi. Chúng tôi đã nhận ra những thay đổi trong ngành nghề của mình và sự thu nhỏ lại của thị trường. Bạn đã từng thấy những phong cách giống nhau và chủ đề giống nhau thắng giải hết lần này đến lần khác, cũng có nghĩa rằng mọi người có thể mô phỏng theo. Tôi không khuyến khích việc bỏ quên những bức hình tư liệu đen trắng, nhưng đó không có nghĩa là chúng ta không cần những tầm nhìn cá nhân.
Làm thế nào để cả hai có thể hòa nhập với nhau?
Ở Mỹ, đã có những cuộc tranh cãi quyết liệt về việc cái gì có thể chấp nhận được và cái gì không. Có một khoảng cách lớn giữa báo chí và tạp chí. Trong khi báo chí nhắm đến những cái thuần túy thì tạp chí lại nhắm tới hình thức. Nếu như bạn thấy như những quan điểm trái ngược nhau thì tôi ở phía trung lập. Tôi dạy về nhiếp ảnh và tôi biết nó rõ như lòng bàn tay.
Vậy WPP có vị trí như thế nào trong 2 cái nêu trên?
Nó mang một vị trí độc nhất. Về tính giáo dục, nó có thể góp phần giúp phát triển thế giới.Về tài năng, nó mang các chuyên gia đến gần nhau với những tinh anh sáng suốt của họ. Tôi cũng đã học hỏi được rất nhiều thứ cũng như những thứ tôi có thể dạy. Cuộc thi WPP năm ngoái cũng đã cho thấy được nhịp đập của ngành này. Ngay lúc này, hơn bao giờ hết, nó là cần thiết cho 1 giai đoạn của thế giới.
Điều gì là sức mạnh của WPP?
Những buổi triển lãm là thứ đầy quyền năng, vì nó đi khắp nơi trên thế giới. Chúng tôi làm trong 1 ngành khá nhỏ hẹp – mọi người đều biết lẫn nhau. WPP đã đem chúng tôi đến với cộng đồng, khơi gợi lên sự hưởng ứng vượt ngoài lĩnh vực. Rèn luyện cho công chúng cũng quan trọng như cho những chuyên gia. WPP đã tạo ra những cuộc tranh luận, khiến cho mọi người nhìn thấy được họ sẽ thất bại nếu như ngành này không được ủng hộ.
Đã có ở đâu mà giới này dẫn đầu trong một thời gian dài?
Đó hoàn toàn chỉ là sự suy đoán, nhưng tôi thấy được sự tái xuất hiện của nhiều nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp. Chúng tôi đã đi qua giai đoạn mà mọi người đều có thể trở thành nhà báo, vì vậy, trở thành 1 chuyên gia cần phải làm những việc khác biệt và sự hiểu biết. Điều đó không bao giờ thay thế được bởi một ai đó với chiếc di động. Những bức ảnh báo chí chuyên nghiệp sẽ được nhận định như những tác phẩm nghệ thuật có sức mạnh. Mục đích của nó là đưa ra ánh sáng những gì đã xảy ra và khơi gợi tính trách nhiệm. Chúng ta phải đưa những bức ảnh ra để công chúng biết được điều gì đang xảy ra.
Terri J Kester
Hoài Hương dịch
Box1: MarryAnne Golon là cố vấn biên tập và tổng biên tập cũ về nhiếp ảnh của tạp chí Time. Bà làm ở mảng biên tập nhiếp ảnh cho Time và Lifestyle trong khoảng thời gian xảy ra Chiến tranh vùng Vịnh, và làm bìa cho Time và những ấn phẩm đặc biệt. Bà cũng từng làm trưởng một nhóm làm ra những ấn phẩm đặc biệt (11/09/2001) như vùng biên giới đen và Bão Katrina. Golon là người lo việc đưa những bức ảnh tường thuật Olymlic cho Time trong 16 năm, và đã từng nhận khá nhiều những giải thưởng về biên tập ảnh. Bà sẽ là khách mời chính trong Lễ hội Look3- 2009 của cuộc thi ảnh ở Charlottesville, USA và một trong số những BGK của cuộc thi Visa Pour L’Image nhân dịp kỷ niệm 20 thành lập ở Perpignan, Pháp. Bà còn là giảng viên cho Joop Swart Masterclass từ 2002 đến 2005 và là thành viên BGK của WPP năm 2008.
Box2: BGK làm việc từ 31.1-12.2.2009.Trưởng BGK là bà MarryAnne Golon. Các thành viên trong BGK: Akinbode Akinbiyi-photographer, writer, curator(Nigeria),Patrick Baz,
Regional photo manager, the Middle East, AFP(Pháp),Jonas Bendiksen,photographer Magnum Photos(Nauy),Peter Blalobrzeski, photographer Laif(Đức),Erin Elder, Digital manager The Globe&Mait(Canada),Per Folkver, photo editor in chief Politiken(Đan Mạch),David Friend, editor creative development Vanity Fair(Mỹ),Ayperi Karabuda Ecer, vice president picture Reuters(Thụy Điển),Volker Lensch, head of photo department Stern(Đức),Ricardo Mazalan, photographer the AP(Argentina),Arianna Rinaldo, photo editor D La Republica delta Donne,editor in chief Ojode Pez(Italia),Sujong Song, freelance photo editor(Korea).Thư ký BGK: Daphné Anglès, European picture coordinator The New York Times(Pháp) ,Stephen Mayes, managing director VII Photo Agency(Anh).
Ảnh báo chí WPP -2010 (2)
Ảnh báo chí lần thứ 53-WPP 2010:
Xung đột,tranh chấp, mâu thuẫn, căng thẳng bao trùm thế giới
Ngày 12.2.2010, giải thưởng ảnh báo chí thế giới World Press Photo-WPP đã trao cho phóng viên ảnh tư do người Italy Pietro Masturzo với bức ảnh miêu tả người phụ nữ Tehran đang la hét phản đối trên nóc nhà về cuộc bầu cử Tổng thống ở Iran tháng 6.2009, là ảnh của năm.
Trong 2 tuần làm việc nghiêm túc với Trưởng ban giám khảo là bà Ayperi Karabuda Ecer, ngừời Thụy Điển , hiện là Phó chủ tịch nhiếp ảnh của Reuters, và các thành viên khác.
Thế giới bình yên chỉ là giấc mơ
Như “truyền thống”của WPP, những bức ảnh mang kịch tính cao, thu hút sự chú ý của truyền thông tòan cầu trong các sự kiện chính trị, xã hội, ngọai giao… là tiêu điểm của giải thưởng.Nhìn vào những ảnh đơn, ảnh bộ của các hạng mục chính thấy rõ xu hướng của giải thưởng ảnh WPP lần thứ 53, vẫn là cảnh báo về một thế giới đầy xung đột, mâu thuẫn, căng thẳng…Chiến tranh sắc tộc, tôn giáo, tranh chấp đất đai, mâu thuẫn quyền lợi, sự ngột ngạt của cuộc sống đô thị… gần như bao trùm tòan cảnh thế giới trong sắc màu của khói lửa đạn bom, khủng bố, máu, xác chết, căng thẳng thường trực trên gương mặt …
Bức ảnh của năm : Pietro Masturzo, Italy, miêu tả người đàn bà Tehran đang la hét trên nóc nhà phản đối cuộc bầu cử Tổng thống Iran. Đó là cuộc bầu cử gây nhiều xung đột căng thẳng tốn hao nhiều giấy mực của truyền thông nhất trong các cuộc bầu cử ở các quốc gia trên thế giới trong năm 2009.
Các thành viên trong ban giám khảo đáng giá khá cao về bức ảnh này. Trưởng Ban giám khảo Ayperi Karabuda Ecer: “Bức ảnh cho thấy sự khởi đầu của một thứ gì đó, khởi đầu của một cả một câu chuyện khổng lồ. Nó phác thảo được phần tin tức. Nó không chỉ tác động đến cái nhìn thị giác mà còn cả cảm xúc và trái tim của tôi như muốn nhảy ra ngay khi thấy nó.” Phó Ban giám khảo Guy Tillim nhận xét: “Điều khó khăn trong tình huống mâu thuẫn của nhiếp ảnh là một trong số những phác họa chân dung gắn liền với cuộc sống, của những con người đang sống cuộc sống của họ. Bức ảnh này đã hoàn thành xuất sắc việc kết hợp giữa 2 nhân tố đó, đưa ra được sự mâu thuẫn trong ngữ cảnh – và đó là vẻ đẹp thần thánh của nhiếp ảnh. Nhà nhiếp ảnh đã thực hiện được một bức ảnh tuyệt đẹp của khung cảnh Iran, thứ mà vốn dĩ tự bản thân nó đã đáng giá. Nhưng nó cũng gợi cho ta sự tò mò về tiếng thét của người phụ nữ - vốn thống nhất với hoàn cảnh lúc đó, một sự kiện lịch sử quan trọng. Nó đại diện cho tính trung thực và thành công của sự cố gắng lấy đi mọi từ ngữ có thể diễn tả được của chúng ta.” .Juror Kate Edwards nói: “Bức ảnh có được sức mạnh của nhiệt huyết, sự căng thẳng và nỗi sợ hãi – nhưng cũng thể hiện được tính bình lặng, và như thế, nó thách thức bạn phải lựa chọn. Chúng tôi đang tìm kiếm một bức ảnh mà có thể hút mọi người vào, dẫn dắt mọi người đi sâu hơn, khiến mọi người phải suy nghĩ nhiều hơn. – không chỉ là phô bày những thứ chúng ta đã biết mà còn là những điều khiến chúng ta phải tự suy ngẫm”.
Ở hạng mục Spot News- Tin nóng,ảnh đơn, ảnh giải nhất của Adam Ferguson, Australia, VII Mentor Program, The New York Times, chụp cảnh người đàn bà Afghanistan âm mưu đánh bom cảm tử ở Kabul, 12.2009 đang bị khống chế. Ảnh giải nhì của Mohammed Salem, Palestinian Territories, Reuters, cũng cho thấy cảnh khói lửa bốc lên sau một cuộc giao tranh ở giải Gaza, vùng đất tranh chấp giữa Palestin và Ixrael.Cũng hạng mục này dành cho ảnh bộ, giải nhất thuộc về Walter Astrada, Argentina, AFP,chụp những cảnh xác chết máu me đầm đìa ở Madagascar. Ảnh giải nhì của Olivier Laban-Mattei, France, AFP, cũng là những xung đột kinh hòang ở Tehran 6.2009, trong khuôn khổ cuộc bầu cử Tổng thống ở Iran. Ảnh giải ba của Mohamed Abed, Palestinian Territories, AFP, cũng lại là tranh chấp khốc liệt ở dải Gaza.
Gần như thế, trong hạng mục General News- Tin chung, bức ảnh đọat giải nhất của Kent Klich, Sweden, cũng là một ảnh trong album về giao tranh ở dải Gaza. Giải nhất ảnh bộ của Marco Vernaschi, Italy, Pulitzer Center, là sự xung đột sắc tộc ở Guinea Bissau với cảnh súng đạn và những gương mặt bừng sát khí.. Giải nhì của Farah Abdi Warsameh, Somalia, AP, chụp về thảm họa ở Somalia.Giải ba của Meiko Herrmann, Germany, vẫn là đề tài giao tranh ở dải Gaza.
Lại tiếp tục cuộc chiến Taliban tưởng chừng như bất tận đối với nước Mỹ, bức ảnh đọat giải nhì ảnh đơn hạng mục People in the News- Tin thời sự, của phóng viên AP nổi tiếng, đã từng nhiều lần đọat giải thưởng ảnh WPP,David Guttenfelder, USA, AP, vẫn cảnh lính Mỹ và Taliban ở thung lũng tử thần Korengal. Còn ảnh bộ ở hạng mục này, giải nhất dành cho bộ ảnh của Pietro Masturzo, Italy, không ngòai sự kiện bầu cử Tổng thống ở Tehran tháng 6.2009.
Sự căng thẳng thường trực trong cuộc sống
Có lẽ khi bước sang thế kỷ 21, với những phát triển công nghệ cao, những tiến bộ về khoa học kỹ thuật trong mọi lĩnh vực dần biến con người thành những bộ máy chỉ khác với người máy là có cảm giác và quá mỏng manh trước những thực tế cuộc sống đầy đe dọa, bất trắc. Chưa kể chính con người còn là tác nhân gây ra di chứng thảm họa biến đổi khí hậu, biến đổi môi trường sống.
Trong hạng mục Daily Lifes- Cuộc sống hàng ngày, ảnh cô gái Nhật nhắm mắt ngủ gật qua cửa kính chiếc xe bus, như phản ảnh tình trạng chung của các quốc gia công nghiệp hóa, làm cho con người luôn trong tình trạng sống quá căng thẳng, mỏi mệt, do Michael Wolf, Germany, Laif, đọat giải nhất ảnh đơn. Giải nhất ảnh bộ của Gihan Tubbeh, Peru, chụp cậu bé Adrian, 13 tuổi mắc tật tự kỷ già trước tuổi, cũng là căn bệnh chung của trẻ em trong thời đại “tòan cầu hóa”, “high-tech”-công nghệ cao…
WPP lần thứ 53, có một người quen thuộc với các nhiếp ảnh gia Việt Nam. Peter Bialobrzeski, Germany, Laif, giải nhì ảnh bộ trong hạng mục Nature- Thiên nhiên, với bộ ảnh thành phố hoang vu, sự can thiệp thô bạo của con người đã làm biến dạng môi trường sống như một thảm họa.Ông là người đã sang Việt Nam trong khuôn khổ họat động giao lưu văn hóa do Viện Goethe tổ chức, thực hiện dự án về các thành phố với các nhiếp ảnh gia VN năm 2009, và có ảnh triển lãm, sách ảnh giới thiệu ở VN.
Nhìn tổng thể giải thưởng ảnh báo chí WPP, mang màu sắc chính trị cao.Những sự kiện lớn có sức “công phá” các thể chế nhà nước đều trở thành những ứng viên và đọat giải thưởng cao của WPP. Cho dù là ảnh về cuôc sống thường ngày, thể thao, thiên nhiên, thậm chí là ở hạng mục Art and Entertainment- Nghệ thuật & Giải trí, Contemporary Issues- Đương đại , thì vẫn là những hình ảnh của một cuộc sống nhiều sự đua chen, tranh giành đầy khắc nghiệt, hay ảm đạm, buồn bã đầy bế tắc…Dường như WPP luôn “ưu tiên” hướng cái nhìn của mình vào những mặt trái, hay sư lộn ngược của cuộc sống trên thế giới, như một cảnh báo nổi tiếng :”Hỡi lòai người hãy cảnh giác”, Julius Fuxic, và cũng như ngầm nói lên ước mơ một cuộc sống bình yên vẫn chỉ là trong mơ.
Không phải ảnh đọat giải thưởng nào cũng thuyết phục,có nhiều ảnh tạo cảm giác nhàm chán, nhiều ảnh tính thông tin không cao, nhiều ảnh đã có bóng dáng của sự can thiệp dàn dựng trái với thông lệ cũ của WPP,nhưng WPP có tiêu chí riêng của mình.Và cũng như “thừơng tình”, các tác giả đọat giải cao, phần lớn là các phóng viên ảnh của các tập đòan truyền thông hay tờ báo lớn, nổi tiếng của thế giới như AP, AFP, Reuters…
Một lần nữa, kể từ năm 1975, ảnh báo chí Việt Nam không có mặt ở giải thưởng ảnh báo chí danh giá và uy tín hàng đầu thế giới WPP.
Minh Châu
Box:WPP lần thứ 53 đã chọn từ 101.960 ảnh của 5.847 tác giả của 128 quốc gia và vùng lãnh thổ. Kết quả có 63 tác giả của 23 quốc gia và vùng lãnh thổ đọat giải: Argentina, Australia, Brazil, Canada, Chile, China, Ecuador, France, Germany, Hungary, Ireland, Israel, Italy, Mali, Mexico, the Netherlands, Palestinian Territories, Peru, Somalia, Sweden, Ukraine, England, United States.
Theo thông cáo báo chí của WPP, số tác giả của châu Á tham dự khá đông, Trung Quốc: 586 tác giả (2009: 490), Indonesia :107 tác giả (2009: 77). Châu Phi số tác giả tham dự chiếm 7,5%. Châu Âu đông nhất là Italy với 370 tác giả (2009: 306) và Nga là 156 tác giả (2009: 130).
Bức ảnh của năm: Pietro Masturzo, Italy-Women shouting on a rooftop in protest to the presidential election results,Tehran, Iran, 24 June.
Spot News- Ảnh đơn: Giải nhất : Adam Ferguson, Australia, VII Mentor Program for The New York Times-Afghan woman rushed from the scene of a suicide bombing, Kabul, 15 December. Ảnh bộ: Giải nhất: Walter Astrada, Argentina, AFP -Bloodbath in Madagascar, February.
General News- Ảnh đơn: Giải nhất: Kent Klich, Sweden-Gaza photo album: Tuzzah, Gaza Strip, 3 March. Ảnh bộ: Giải nhất: Marco Vernaschi, Italy, Pulitzer Center- Guinea Bissau.
People in the News: Ảnh đơn: Giải nhất: Michele Borzoni, Italy, TerraProject Riots in Srinagar, Kashmir. Ảnh bộ: Giải nhất: Pietro Masturzo, Italy,From the rooftops of Tehran, June’
Sports action: Ảnh đơn: Giải nhất: Gareth Copley, United Kingdom,AP , England’s Jonathan Trott is run out at the fifth Ashes test match, London, 20 August. Ảnh bộ:Giải nhất: Donald Miralle, Jr., USA, Ironman World Championships. Hawaii
Daily Life: Ảnh đơn:Giải nhất:Michael Wolf, Germany, Laif,Tokyo subway.Ảnh bộ: Giải nhất: Gihan Tubbeh, Peru,Adrian, 13-year old autist.
Nature: Ảnh đơn: Giải nhất:Joe Petersburger, Hungary, National Geographic ,Hunting kingfisher, Hungary. Ảnh bộ: Giải nhất: Paul Nicklen, Canada, National Geographic, South Georgia, Antarctica
Portrait: Ảnh đơn: Giải nhất: Laura Pannack, United Kingdom, Lisa Pritchard Agency for The Guardian Weekend magazine Graham, anorexic teenag. Ảnh bộ: Giải nhất: Roderik Henderson, the Netherlands, In the car.
Xung đột,tranh chấp, mâu thuẫn, căng thẳng bao trùm thế giới
Ngày 12.2.2010, giải thưởng ảnh báo chí thế giới World Press Photo-WPP đã trao cho phóng viên ảnh tư do người Italy Pietro Masturzo với bức ảnh miêu tả người phụ nữ Tehran đang la hét phản đối trên nóc nhà về cuộc bầu cử Tổng thống ở Iran tháng 6.2009, là ảnh của năm.
Trong 2 tuần làm việc nghiêm túc với Trưởng ban giám khảo là bà Ayperi Karabuda Ecer, ngừời Thụy Điển , hiện là Phó chủ tịch nhiếp ảnh của Reuters, và các thành viên khác.
Thế giới bình yên chỉ là giấc mơ
Như “truyền thống”của WPP, những bức ảnh mang kịch tính cao, thu hút sự chú ý của truyền thông tòan cầu trong các sự kiện chính trị, xã hội, ngọai giao… là tiêu điểm của giải thưởng.Nhìn vào những ảnh đơn, ảnh bộ của các hạng mục chính thấy rõ xu hướng của giải thưởng ảnh WPP lần thứ 53, vẫn là cảnh báo về một thế giới đầy xung đột, mâu thuẫn, căng thẳng…Chiến tranh sắc tộc, tôn giáo, tranh chấp đất đai, mâu thuẫn quyền lợi, sự ngột ngạt của cuộc sống đô thị… gần như bao trùm tòan cảnh thế giới trong sắc màu của khói lửa đạn bom, khủng bố, máu, xác chết, căng thẳng thường trực trên gương mặt …
Bức ảnh của năm : Pietro Masturzo, Italy, miêu tả người đàn bà Tehran đang la hét trên nóc nhà phản đối cuộc bầu cử Tổng thống Iran. Đó là cuộc bầu cử gây nhiều xung đột căng thẳng tốn hao nhiều giấy mực của truyền thông nhất trong các cuộc bầu cử ở các quốc gia trên thế giới trong năm 2009.
Các thành viên trong ban giám khảo đáng giá khá cao về bức ảnh này. Trưởng Ban giám khảo Ayperi Karabuda Ecer: “Bức ảnh cho thấy sự khởi đầu của một thứ gì đó, khởi đầu của một cả một câu chuyện khổng lồ. Nó phác thảo được phần tin tức. Nó không chỉ tác động đến cái nhìn thị giác mà còn cả cảm xúc và trái tim của tôi như muốn nhảy ra ngay khi thấy nó.” Phó Ban giám khảo Guy Tillim nhận xét: “Điều khó khăn trong tình huống mâu thuẫn của nhiếp ảnh là một trong số những phác họa chân dung gắn liền với cuộc sống, của những con người đang sống cuộc sống của họ. Bức ảnh này đã hoàn thành xuất sắc việc kết hợp giữa 2 nhân tố đó, đưa ra được sự mâu thuẫn trong ngữ cảnh – và đó là vẻ đẹp thần thánh của nhiếp ảnh. Nhà nhiếp ảnh đã thực hiện được một bức ảnh tuyệt đẹp của khung cảnh Iran, thứ mà vốn dĩ tự bản thân nó đã đáng giá. Nhưng nó cũng gợi cho ta sự tò mò về tiếng thét của người phụ nữ - vốn thống nhất với hoàn cảnh lúc đó, một sự kiện lịch sử quan trọng. Nó đại diện cho tính trung thực và thành công của sự cố gắng lấy đi mọi từ ngữ có thể diễn tả được của chúng ta.” .Juror Kate Edwards nói: “Bức ảnh có được sức mạnh của nhiệt huyết, sự căng thẳng và nỗi sợ hãi – nhưng cũng thể hiện được tính bình lặng, và như thế, nó thách thức bạn phải lựa chọn. Chúng tôi đang tìm kiếm một bức ảnh mà có thể hút mọi người vào, dẫn dắt mọi người đi sâu hơn, khiến mọi người phải suy nghĩ nhiều hơn. – không chỉ là phô bày những thứ chúng ta đã biết mà còn là những điều khiến chúng ta phải tự suy ngẫm”.
Ở hạng mục Spot News- Tin nóng,ảnh đơn, ảnh giải nhất của Adam Ferguson, Australia, VII Mentor Program, The New York Times, chụp cảnh người đàn bà Afghanistan âm mưu đánh bom cảm tử ở Kabul, 12.2009 đang bị khống chế. Ảnh giải nhì của Mohammed Salem, Palestinian Territories, Reuters, cũng cho thấy cảnh khói lửa bốc lên sau một cuộc giao tranh ở giải Gaza, vùng đất tranh chấp giữa Palestin và Ixrael.Cũng hạng mục này dành cho ảnh bộ, giải nhất thuộc về Walter Astrada, Argentina, AFP,chụp những cảnh xác chết máu me đầm đìa ở Madagascar. Ảnh giải nhì của Olivier Laban-Mattei, France, AFP, cũng là những xung đột kinh hòang ở Tehran 6.2009, trong khuôn khổ cuộc bầu cử Tổng thống ở Iran. Ảnh giải ba của Mohamed Abed, Palestinian Territories, AFP, cũng lại là tranh chấp khốc liệt ở dải Gaza.
Gần như thế, trong hạng mục General News- Tin chung, bức ảnh đọat giải nhất của Kent Klich, Sweden, cũng là một ảnh trong album về giao tranh ở dải Gaza. Giải nhất ảnh bộ của Marco Vernaschi, Italy, Pulitzer Center, là sự xung đột sắc tộc ở Guinea Bissau với cảnh súng đạn và những gương mặt bừng sát khí.. Giải nhì của Farah Abdi Warsameh, Somalia, AP, chụp về thảm họa ở Somalia.Giải ba của Meiko Herrmann, Germany, vẫn là đề tài giao tranh ở dải Gaza.
Lại tiếp tục cuộc chiến Taliban tưởng chừng như bất tận đối với nước Mỹ, bức ảnh đọat giải nhì ảnh đơn hạng mục People in the News- Tin thời sự, của phóng viên AP nổi tiếng, đã từng nhiều lần đọat giải thưởng ảnh WPP,David Guttenfelder, USA, AP, vẫn cảnh lính Mỹ và Taliban ở thung lũng tử thần Korengal. Còn ảnh bộ ở hạng mục này, giải nhất dành cho bộ ảnh của Pietro Masturzo, Italy, không ngòai sự kiện bầu cử Tổng thống ở Tehran tháng 6.2009.
Sự căng thẳng thường trực trong cuộc sống
Có lẽ khi bước sang thế kỷ 21, với những phát triển công nghệ cao, những tiến bộ về khoa học kỹ thuật trong mọi lĩnh vực dần biến con người thành những bộ máy chỉ khác với người máy là có cảm giác và quá mỏng manh trước những thực tế cuộc sống đầy đe dọa, bất trắc. Chưa kể chính con người còn là tác nhân gây ra di chứng thảm họa biến đổi khí hậu, biến đổi môi trường sống.
Trong hạng mục Daily Lifes- Cuộc sống hàng ngày, ảnh cô gái Nhật nhắm mắt ngủ gật qua cửa kính chiếc xe bus, như phản ảnh tình trạng chung của các quốc gia công nghiệp hóa, làm cho con người luôn trong tình trạng sống quá căng thẳng, mỏi mệt, do Michael Wolf, Germany, Laif, đọat giải nhất ảnh đơn. Giải nhất ảnh bộ của Gihan Tubbeh, Peru, chụp cậu bé Adrian, 13 tuổi mắc tật tự kỷ già trước tuổi, cũng là căn bệnh chung của trẻ em trong thời đại “tòan cầu hóa”, “high-tech”-công nghệ cao…
WPP lần thứ 53, có một người quen thuộc với các nhiếp ảnh gia Việt Nam. Peter Bialobrzeski, Germany, Laif, giải nhì ảnh bộ trong hạng mục Nature- Thiên nhiên, với bộ ảnh thành phố hoang vu, sự can thiệp thô bạo của con người đã làm biến dạng môi trường sống như một thảm họa.Ông là người đã sang Việt Nam trong khuôn khổ họat động giao lưu văn hóa do Viện Goethe tổ chức, thực hiện dự án về các thành phố với các nhiếp ảnh gia VN năm 2009, và có ảnh triển lãm, sách ảnh giới thiệu ở VN.
Nhìn tổng thể giải thưởng ảnh báo chí WPP, mang màu sắc chính trị cao.Những sự kiện lớn có sức “công phá” các thể chế nhà nước đều trở thành những ứng viên và đọat giải thưởng cao của WPP. Cho dù là ảnh về cuôc sống thường ngày, thể thao, thiên nhiên, thậm chí là ở hạng mục Art and Entertainment- Nghệ thuật & Giải trí, Contemporary Issues- Đương đại , thì vẫn là những hình ảnh của một cuộc sống nhiều sự đua chen, tranh giành đầy khắc nghiệt, hay ảm đạm, buồn bã đầy bế tắc…Dường như WPP luôn “ưu tiên” hướng cái nhìn của mình vào những mặt trái, hay sư lộn ngược của cuộc sống trên thế giới, như một cảnh báo nổi tiếng :”Hỡi lòai người hãy cảnh giác”, Julius Fuxic, và cũng như ngầm nói lên ước mơ một cuộc sống bình yên vẫn chỉ là trong mơ.
Không phải ảnh đọat giải thưởng nào cũng thuyết phục,có nhiều ảnh tạo cảm giác nhàm chán, nhiều ảnh tính thông tin không cao, nhiều ảnh đã có bóng dáng của sự can thiệp dàn dựng trái với thông lệ cũ của WPP,nhưng WPP có tiêu chí riêng của mình.Và cũng như “thừơng tình”, các tác giả đọat giải cao, phần lớn là các phóng viên ảnh của các tập đòan truyền thông hay tờ báo lớn, nổi tiếng của thế giới như AP, AFP, Reuters…
Một lần nữa, kể từ năm 1975, ảnh báo chí Việt Nam không có mặt ở giải thưởng ảnh báo chí danh giá và uy tín hàng đầu thế giới WPP.
Minh Châu
Box:WPP lần thứ 53 đã chọn từ 101.960 ảnh của 5.847 tác giả của 128 quốc gia và vùng lãnh thổ. Kết quả có 63 tác giả của 23 quốc gia và vùng lãnh thổ đọat giải: Argentina, Australia, Brazil, Canada, Chile, China, Ecuador, France, Germany, Hungary, Ireland, Israel, Italy, Mali, Mexico, the Netherlands, Palestinian Territories, Peru, Somalia, Sweden, Ukraine, England, United States.
Theo thông cáo báo chí của WPP, số tác giả của châu Á tham dự khá đông, Trung Quốc: 586 tác giả (2009: 490), Indonesia :107 tác giả (2009: 77). Châu Phi số tác giả tham dự chiếm 7,5%. Châu Âu đông nhất là Italy với 370 tác giả (2009: 306) và Nga là 156 tác giả (2009: 130).
Bức ảnh của năm: Pietro Masturzo, Italy-Women shouting on a rooftop in protest to the presidential election results,Tehran, Iran, 24 June.
Spot News- Ảnh đơn: Giải nhất : Adam Ferguson, Australia, VII Mentor Program for The New York Times-Afghan woman rushed from the scene of a suicide bombing, Kabul, 15 December. Ảnh bộ: Giải nhất: Walter Astrada, Argentina, AFP -Bloodbath in Madagascar, February.
General News- Ảnh đơn: Giải nhất: Kent Klich, Sweden-Gaza photo album: Tuzzah, Gaza Strip, 3 March. Ảnh bộ: Giải nhất: Marco Vernaschi, Italy, Pulitzer Center- Guinea Bissau.
People in the News: Ảnh đơn: Giải nhất: Michele Borzoni, Italy, TerraProject Riots in Srinagar, Kashmir. Ảnh bộ: Giải nhất: Pietro Masturzo, Italy,From the rooftops of Tehran, June’
Sports action: Ảnh đơn: Giải nhất: Gareth Copley, United Kingdom,AP , England’s Jonathan Trott is run out at the fifth Ashes test match, London, 20 August. Ảnh bộ:Giải nhất: Donald Miralle, Jr., USA, Ironman World Championships. Hawaii
Daily Life: Ảnh đơn:Giải nhất:Michael Wolf, Germany, Laif,Tokyo subway.Ảnh bộ: Giải nhất: Gihan Tubbeh, Peru,Adrian, 13-year old autist.
Nature: Ảnh đơn: Giải nhất:Joe Petersburger, Hungary, National Geographic ,Hunting kingfisher, Hungary. Ảnh bộ: Giải nhất: Paul Nicklen, Canada, National Geographic, South Georgia, Antarctica
Portrait: Ảnh đơn: Giải nhất: Laura Pannack, United Kingdom, Lisa Pritchard Agency for The Guardian Weekend magazine Graham, anorexic teenag. Ảnh bộ: Giải nhất: Roderik Henderson, the Netherlands, In the car.
Vượt qua lề thói để tìm ra bức ảnh xuất sắc
Giải thưởng ảnh báo chí thế giới-WPP 53-1010
Sự phối hợp chính xác giữa các thành viên Ban giám khảo
Giải thưởng ảnh báo chí thế giới hàng năm lần thứ 53- 2010 World Press Photo (WPP) đã chính thức khép cửa vào ngày 14.1.2010, để một Ban giám khảo(BGK) nhiều uy tín và kinh nghiệm với Chủ tịch là bà Ayperi Karabuda Ecer làm việc trong 2 tuần lễ.
Quá trình chấm điểm các tác phẩm tranh giải sẽ diễn ra từ 30/1 - đến 11/2 tại trụ sở của WPP tại Amsterdam, Hà Lan và kết quả sẽ được công bố ngày 12/2. Hãy cùng trò chuyện với bà về cuộc thi đang được cộng đồng nhiếp ảnh thế giới rất mong chờ cũng như về những thay đổi của lĩnh vực thú vị này trong thời gian qua.
Bà Ayperi Karabuda Ecer là Chủ tịch Hội Cộng đồng nhiếp ảnh toàn cầu trong năm qua.
Bà đã làm tại Pa-ri, Luân Đôn và New York, ba trung tâm chính của nhiếp ảnh, và cho một vài nơi trong số những tên tuổi lớn của lĩnh vực này?
Tôi từng có cơ hội hoạt động bao quát một phạm vi rộng trong việc biên tập ảnh, bao gồm dramatic scoops, ảnh châm biếm, cả những dự án lớn với những tác giả kỳ cựu cùng những nhà nhiếp ảnh mới vào nghề, và những mảng hình tin tức ấn tượng.
Điều đó đã giúp cho tôi có thể xích gần lại với cả ba thế hệ nhiếp ảnh trên toàn thế giới và sự tiến hóa của thể lọai nghệ thuật biểu hiện thị giác (visual expression), công nghệ và mô hình kinh tế. Tất cả kinh nghiệm đó giúp tôi cảm nhận được nhiều ý nghĩa. Nói cách khác, tôi không có thời gian để thất bại.
“Tham vọng của tôi là chúng tôi sẽ tạo ra những lựa chọn thật táo bạo có sức tác động lên thế hệ mới”
Sự tiếp nhận giáo dục từ nhiều nền văn hóa khác nhau có ý nghĩa như thế nào với bà?
Cả nền giáo dục của Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ tôi đều trân trọng như nhau. Tôi cũng bị lôi cuốn bởi các nước Mỹ Latin và New York, và tôi cũng muốn sống ở Pháp nữa. Trong cuộc sống riêng của tôi, có thể nói rằng tôi “từ hiện tại ở đây”. Nhưng trong sự nghiệp của mình, thì nó lại là “từ khắp mọi nơi”. Tôi không hề thiên về duy nhất một nền văn hóa hay thẩm mỹ nào cả.
Vị trí trưởng BGK trong cuộc thi WPP 2009 có thể cho những kinh nghiệm đầu tiên đang chờ đợi bà vào tháng hai tới đây?
Tôi nghĩ đó có lẽ là cơ hội lớn. Có thể cùng tham gia trong BGK với chủ tịch MaryAnne Golon của năm ngoái quả là được mở rộng tầm nhìn. Một mặt, tôi chú ý đến khối lượng công việc khổng lồ và cả tinh thần trách nhiệm; Mặt khác, tôi cũng biết đến cái gọi là sự phối hợp chính xác giữa các thành viên BGK trong suốt quá trình tuyển lựa ảnh. Hi vọng rằng, tôi có thể dùng kinh nghiệm mình có, đảm bảo cho các quan điểm đều được thể hiện và hòa vào tập thể với đôi mắt mở rộng.
Bà có từng là thành viên trong bất kỳ BGK nhiếp ảnh nào trước đây chưa?
Tôi cảm thấy hãnh diện khi được nằm trong BGK, bởi vì họ có thể cho tôi thấy những cách thức độc đáo để trở thành nhiếp ảnh gia đương thời xuất sắc nhất. BGK cho cuộc thi Canon Female Photojournalist có thể coi là một ví dụ. Tôi đã bị chấn động bởi tác phẩm chất lượng cao của 2 thí sinh đoạt giải là: Brenda Ann Kenneally và Justyna Mielnikiewicz, 2 gương mặt hoàn toàn mới. Tôi cũng thích làm trong BGK địa phương vì lcó thể nhìn thấy khá nhiều tác phẩm nhiếp ảnh khác nhau. Gần đây nhất là giải Swedish Scanpix Award, được trao cho Lars Tunbjork là một ví dụ.
Tại WPP, chúng tôi cũng được biết bà như là Master của Joop Swart Masterclass.
Tôi đã tham gia 4 lần với tư cách master, và để làm được như vậy thì tôi đã phải học hỏi nhiều hơn hết thảy các nhiếp ảnh gia khác cùng khóa. Bởi vì năm tôi học cũng đồng thời với khả năng biên tập (ảnh) bị giảm sút, nó cho tôi cái nhìn sâu sắc về những vấn đề thúc đẩy lớp nhiếp ảnh gia trẻ khi họ được tự mình chủ động. Tôi thấy được cách mà họ tìm kiếm tư liệu bởi chính họ, những câu chuyện phù hợp với tài năng và có thể khiến họ theo đuổi nó đến cả nhiều năm trời.
Điều gì được thể hiện khi vị trí Chủ tịch BGK năm 2010 là của bà?
Chính là toàn thể BGK năm 2010. Đây là năm của họ, là lựa chọn của họ và những vấn đề của họ. Mỗi BGK đều là độc nhất. Tham vọng của tôi là chúng tôi sẽ tạo ra những lựa chọn thật táo bạo có sức tác động lên thế hệ mới và cho cả thế giới thấy được tầm ảnh hưởng của nhiếp ảnh cũng như sức mạnh biến đổi.
Đây là lần thứ hai chiếc ghế chủ tịch được giao cho một phụ nữ. Vậy theo tầm nhìn của bà thì giới tính của một nhiếp ảnh gia ảnh hưởng thế nào đến công việc của người đó?
Trong 25 năm qua tôi hầu như làm việc chung với những cộng sự là nam trong khi vẫn luôn ủng hộ các nhà nhiếp ảnh nữ. Sự kết hợp giữa vấn đề giới tính và nghề nhiếp ảnh là một vấn đề phức tạp. Trong những năm qua, có khá nhiều nữ nhiếp ảnh gia đã cố gắng theo đuổi cái tầm nhìn của một người đàn ông để có thể được chấp nhận, nhưng điều đó sẽ làm giới hạn họ. Nó cũng giới hạn cả những người đàn ông đang cố theo đuổi sự biểu đạt qua những phương cách xung đột với nhau. Rất may là phía trước vẫn còn một sự tiến hóa rõ rệt với nhiều cái nhìn tinh vi khác của thế giới, với sự nhạy cảm khác giới và nghệ thuật phối cảnh đa chiều. Tôi hy vọng có thể theo kịp những cái nhìn đó với cương vị là trưởng BGK.
Bà có lời khuyên gì cho các thí sinh tham gia?
Hãy tin vào bản năng của bạn, và hãy nắm lấy cơ hội thể hiện bản thân tốt nhất. Những bức ảnh của bạn có thể mở ra những cánh cửa mới thay vì chỉ gói gọn trong khuôn khổ của nghệ thuật phối cảnh. Hãy cực kì chú ý đến phương cách bạn muốn thể hiện tác phẩm của mình và những bức ảnh của bạn sẽ có sức sống của riêng nó.
“Mô hình kinh tế cho ảnh báo chí đang khá lộn xộn. Thế giới chưa bao giờ được nhìn thấy khá nhiều bức ảnh được chụp bởi nhiều dạng nhà nhiếp ảnh như hiện nay”
Bà có lời nhắn gửi gì đến những thành viên khác trong BGK ?
Tôi rất vinh hạnh được làm việc chung với họ và tôi cũng mong chờ chúng tôi sẽ vượt ra khỏi những lề thói quen thuộc, tìm ra những tác phẩm xuất sắc và đưa đến công chúng. Chúng tôi cảm thấy may mắn được là một phần trong cả một nhóm lớn của WPP. BGK chỉ là một phần nhỏ của một nhóm những người vô cùng tận tụy và rất có tổ chức làm những công việc hậu trường suốt ngày đêm để kết hợp được năng suất làm việc cũng như lòng hiếu khách. Xin chào đã đến với Amsterdam!
Có những lúc, một vài thành viên trong BGK sẽ chỉ tập trung vào một số chủ đề nhất định. Vậy bà có hài lòng với việc đó không?
Đã có khá nhiều thay đổi khi chúng tôi cùng thảo luận với MaryAnne Golon vào năm ngoái, sau khi người thắng giải được chọn. Rõ ràng có sự cần thiết đối với những kỹ năng đặc biệt trong các chủ đề về Tự Nhiên, Thể thao và Chân dung nhằm mục đích cải thiện cả về quyết định lẫn kết quả.
Bà có còn điều gì khác muốn nhắn gửi không?
Mô hình kinh tế cho ảnh báo chí đang khá lộn xộn. Thế giới chưa bao giờ được nhìn thấy khá nhiều bức ảnh được chụp bởi nhiều dạng nhà nhiếp ảnh như hiện nay. Thế hệ những nhà nhiếp ảnh mới đã được khai sinh, những người không có lý do gì để hoài niệm về quá khứ. Có thể nói WPP là nơi độc nhất để nhận diện ra những hình mẫu nhiếp ảnh trên toàn thế giới, để đo sự quan trọng giữa các vấn đề toàn cầu và địa phương, và niềm hy vọng đặt ra tiêu chuẩn cho những cái nhìn trần thuật mới.
Theo Terri J. Kester- WPP
Hòai Hương lược dịch
Box: Ayperi Karabuda Ecer là Phó chủ tịch của Reuters chịu trách nhiệm cho ngành nhiếp ảnh toàn cầu. Bà chủ yếu sống ở Pa-ri và Luân Đôn. Sự nghiệp của bà bắt đầu từ năm 1984 tại Sipa, đầu tiên là biên tập viên quốc tế, sau đó là trưởng chi cục ở New York. Năm 1991, bà gia nhập Magnum Photos với cương vị trưởng ban biên tập cho văn phòng ở Pa-ri, nơi bà đã trải qua 12 năm sắp xếp việc sản xuất và bán các ấn phẩm.
Tại WPP, Ecer đã chia sẻ những ý kiến chuyên môn của bà trong 4 khóa học Joop Swart Masterclass và bà là một trong số những thành viên BGK năm 2009. Tại Reuters, bà đã giúp cho việc định hình những tác phẩm nhiếp ảnh mới với việc biên soạn bộ sách bao gồm cả se-ri The State of the World và Our World Now; Quản lý các cuộc triển lãm tại 50 thành phố từ Thượng Hải đến Luân Đôn.
Ecer còn làm chủ biên của luận văn đa truyền thông Bearing Witness, phản ánh lại 5 năm chiến tranh ở I-rắc và được đề cử giải thưởng Emmy Award 2009. Bà cũng có góp phần trong việc xuất bản cuốn Times of Crisis, họa ra đồ thị của các thảm họa toàn cầu theo cái nhìn của Reuters, những tin tức và cả dữ liệu.
“Vượt qua lề thói để tìm ra những bức ảnh xuất sắc”
Trưởng Ban giám khảo Giải thưởng ảnh báo chí thế giới-WPP lần thứ 53 Ayperi Karabuda Ecer nói: đang có một sự tiến hóa rõ rệt để có một cái nhìn tinh tế hơn về thế giới, với sự nhạy cảm không phân biệt giới tính và những góc nhìn đa dạng.
Quá trình chấm điểm các tác phẩm tranh giải sẽ diễn ra từ 30/1 - đến 11/2 tại trụ sở của WPP tại Amsterdam, Hà Lan và kết quả sẽ được công bố ngày 12/2. Hãy cùng trò chuyện với bà về cuộc thi đang được cộng đồng nhiếp ảnh thế giới rất mong chờ cũng như về những thay đổi của lĩnh vực thú vị này trong thời gian qua.
- Bà đã làm ở Paris, London và New York, ba trung tâm chính của nhiếp ảnh và làm cho một số tên tuổi lớn của lĩnh vực này?
Tôi từng có cơ hội hoạt động bao quát một phạm vi rộng về ảnh báo chí, trong các dự án lớn với những tác giả kỳ cựu cũng như những nhiếp ảnh gia mới vào nghề, cùng những luồng thông tin hết sức ấn tượng.
Điều đó giúp cho tôi xích gần lại với cả ba thế hệ nhiếp ảnh gia trên toàn thế giới và với sự tiến hóa của thể loại nghệ thuật biểu hiện thị giác, công nghệ và mô hình kinh tế. Tất cả kinh nghiệm đó giúp tôi nắm bắt được bản chất của vấn đề. Rõ ràng là tôi không có thời gian để thất bại.
- Sự tiếp nhận giáo dục từ nhiều nền văn hóa khác nhau có ý nghĩa như thế nào với bà?
Cả nền giáo dục của Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ tôi đều trân trọng. Những năm sống ở các nước Mỹ Latin và New York cũng để lại dấu ấn lớn, cũng như cuộc sống mà tôi đã có ở Pháp. Trong cuộc sống riêng tư, có thể nói tôi "đến từ không đâu cả". Trong nghề của tôi thì điều này có thể hiểu là "đến từ khắp mọi nơi". Tôi không thiên về duy nhất một giá trị văn hóa hay thẩm mỹ nào.
- Vị trí Trưởng BGK trong cuộc thi WPP 2009 đã cho bà những kinh nghiệm đầu tiên về những gì sẽ chờ đợi bà trong tháng Hai tới.
Tôi nghĩ đó là một cơ hội lớn. Được tham gia vào BGK mà bà MaryAnne Golon làm chủ tịch năm ngoái quả là cơ hội mở rộng tầm nhìn. Một mặt, tôi nhận thức được khối lượng công việc khổng lồ và trách nhiệm nặng nề; Mặt khác, tôi cũng biết đến cái gọi là phương pháp làm việc tập thể tuyệt vời giữa các thành viên BGK trong suốt quá trình tuyển lựa ảnh. Hy vọng tôi có thể dùng kinh nghiệm mình có để đảm bảo các ý kiến đều được lắng nghe và mọi người cùng hoàn thành công việc một cách đoàn kết và tỉnh táo.
- Bà có từng là thành viên trong bất kỳ BGK về nhiếp ảnh nào trước đây chưa?
Tôi rất coi trọng việc được nằm trong một BGK, vì chúng cho tôi một cách tiếp cận độc đáo với những gì xuất sắc nhất của nhiếp ảnh đương đại. NGK cuộc thi Canon Female Photojournalist là một ví dụ. Tôi đã vô cùng xúc động bởi chất lượng của tác phẩm của hai tác giả đoạt giải là Brenda Ann Kenneally và Justyna Mielnikiewicz, hai người nộp tác phẩm cuối cùng.
Tôi cũng thích làm vệc trong các BGK địa phương vì có thể nhìn thấy những trường phái nhiếp ảnh khác nhau. Gần đây nhất, giải Swedish Scanpix Award được trao cho Lars Tunbjork là một ví dụ.
- Bà cũng tham gia lớp Joop Swart Masterclass.
Tôi đã tham gia 4 lần và dường như tôi đã học được nhiều hơn bất cứ nhiếp ảnh gia nào học ở đó. Trong thời gian đi học, các nhiệm vụ biên tập ảnh của tôi giảm bớt, nhưng tôi lại có cơ hội nhận thức sâu sắc hơn về động lực của các nhiếp ảnh gia trẻ làm việc độc lập. Tôi thấy được cách họ tự tìm kiếm tư liệu, những câu chuyện phù hợp với tài năng của họ và cách họ kiên trì theo đuổi chúng hàng năm trời.
BGK năm 2010 mà bà là Chủ tịch có gì đặc biệt?
Điều đặc biệt nhất chính là toàn thể BGK năm 2010. Đây là năm của họ, lựa chọn của họ và những vấn đề của họ. Mỗi BGK đều là độc nhất. Tham vọng của tôi là tạo ra những lựa chọn thật táo bạo có sức tác động lên các thế hệ mới và cho cả thế giới thấy được tầm ảnh hưởng của ảnh báo chí cũng như sức mạnh biến đổi của nó.
- Đây là lần thứ hai liên tục chiếc ghế chủ tịch BGK được giao cho một phụ nữ. Vậy theo bà, giới tính của một nhiếp ảnh gia ảnh hưởng thế nào đến công việc của người đó?
Trong 25 năm qua, tôi hầu như làm việc chung với những cộng sự nam, nhưng vẫn luôn ủng hộ các nhiếp ảnh gia nữ. Sự kết hợp giữa giới tính và nhiếp ảnh là một vấn đề phức tạp. Trong nhiều năm qua, khá nhiều nữ nhiếp ảnh gia phải làm việc theo tầm nhìn của nam giới để có thể được công nhận, nhưng điều đó luôn giới hạn họ. Nó cũng giới hạn cả những nhiếp ảnh gia nam muốn theo đuổi sự biểu đạt mang tính xung đột rất độc đáo.
Rất may là đang có một sự tiến hóa rõ rệt để có một cái nhìn tinh tế hơn về thế giới, với sự nhạy cảm không phân biệt giới tính và những góc nhìn đa dạng. Tôi hy vọng có thể theo kịp xu hướng đó với cương vị là trưởng BGK.
- Vậy bà có lời khuyên gì cho các thí sinh tham gia?
Hãy tin vào bản năng của bạn, và hãy nắm lấy cơ hội này để thể hiện năng lực tốt nhất của mình. Những bức ảnh của bạn phải mở ra những cánh cửa thay vì chỉ khẳng định góc nhìn của mỗi người. Cần hết sức chú ý đến phương cách thể hiện tác phẩm và những bức ảnh của bạn sẽ có sức sống của riêng chúng.
- Bà có lời nhắn gửi gì đến những thành viên khác trong BGK?
Tôi rất vinh hạnh được làm việc chung với họ và tôi cũng mong tất cả chúng tôi sẽ vượt ra khỏi những lề thói quen thuộc để tìm ra được những bức ảnh xuất sắc và chia sẻ với công chúng toàn cầu. Chúng tôi thật may mắn được là một phần của đội ngũ WPP. BGK chỉ là một phần nhỏ của đội ngũ những con người vô cùng tận tụy và có tổ chức làm những công việc hậu trường suốt ngày đêm để kết hợp được năng suất làm việc với lòng hiếu khách. Và chào mừng đến với Amsterdam!
Có những lúc, một vài thành viên trong BGK sẽ tập trung vào một số chủ đề nhất định. Vậy bà có hài lòng với việc đó không?
Đã có khá nhiều thay đổi sau khi chúng tôi cùng thảo luận với MaryAnne Golon vào năm ngoái khi người thắng giải được chọn. Rõ ràng cần có những kỹ năng đặc biệt trong các chủ đề về Tự nhiên, Thể thao và Chân dung nhằm mục đích cải thiện cả về quá trình nhận tác phẩm dự thi lẫn kết quả. [Cuộc thi năm nay lần đầu tiên tập trung vào các chủ đề trên, và có ban chấm giải riêng cho từng hạng mục].
- Bà có còn điều gì khác muốn nhắn gửi không?
Mô hình kinh tế cho ảnh báo chí đang khá lộn xộn. Thế giới chưa bao giờ được nhìn thấy nhiều bức ảnh được chụp bởi nhiều dạng nhiếp ảnh gia như hiện nay. Đã có một thế hệ các nhiếp ảnh gia mới và họ không có lý do gì để hoài niệm về quá khứ. WPP là nơi duy nhất chỉ ra đâu là những nhiếp ảnh gia mẫu mực trên toàn thế giới, nơi đo lường tầm quan trọng của các vấn đề toàn cầu và địa phương, và hy vọng là nơi đặt ra tiêu chuẩn mới cho công việc tường thuật bằng hình ảnh.
Sự phối hợp chính xác giữa các thành viên Ban giám khảo
Giải thưởng ảnh báo chí thế giới hàng năm lần thứ 53- 2010 World Press Photo (WPP) đã chính thức khép cửa vào ngày 14.1.2010, để một Ban giám khảo(BGK) nhiều uy tín và kinh nghiệm với Chủ tịch là bà Ayperi Karabuda Ecer làm việc trong 2 tuần lễ.
Quá trình chấm điểm các tác phẩm tranh giải sẽ diễn ra từ 30/1 - đến 11/2 tại trụ sở của WPP tại Amsterdam, Hà Lan và kết quả sẽ được công bố ngày 12/2. Hãy cùng trò chuyện với bà về cuộc thi đang được cộng đồng nhiếp ảnh thế giới rất mong chờ cũng như về những thay đổi của lĩnh vực thú vị này trong thời gian qua.
Bà Ayperi Karabuda Ecer là Chủ tịch Hội Cộng đồng nhiếp ảnh toàn cầu trong năm qua.
Bà đã làm tại Pa-ri, Luân Đôn và New York, ba trung tâm chính của nhiếp ảnh, và cho một vài nơi trong số những tên tuổi lớn của lĩnh vực này?
Tôi từng có cơ hội hoạt động bao quát một phạm vi rộng trong việc biên tập ảnh, bao gồm dramatic scoops, ảnh châm biếm, cả những dự án lớn với những tác giả kỳ cựu cùng những nhà nhiếp ảnh mới vào nghề, và những mảng hình tin tức ấn tượng.
Điều đó đã giúp cho tôi có thể xích gần lại với cả ba thế hệ nhiếp ảnh trên toàn thế giới và sự tiến hóa của thể lọai nghệ thuật biểu hiện thị giác (visual expression), công nghệ và mô hình kinh tế. Tất cả kinh nghiệm đó giúp tôi cảm nhận được nhiều ý nghĩa. Nói cách khác, tôi không có thời gian để thất bại.
“Tham vọng của tôi là chúng tôi sẽ tạo ra những lựa chọn thật táo bạo có sức tác động lên thế hệ mới”
Sự tiếp nhận giáo dục từ nhiều nền văn hóa khác nhau có ý nghĩa như thế nào với bà?
Cả nền giáo dục của Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ tôi đều trân trọng như nhau. Tôi cũng bị lôi cuốn bởi các nước Mỹ Latin và New York, và tôi cũng muốn sống ở Pháp nữa. Trong cuộc sống riêng của tôi, có thể nói rằng tôi “từ hiện tại ở đây”. Nhưng trong sự nghiệp của mình, thì nó lại là “từ khắp mọi nơi”. Tôi không hề thiên về duy nhất một nền văn hóa hay thẩm mỹ nào cả.
Vị trí trưởng BGK trong cuộc thi WPP 2009 có thể cho những kinh nghiệm đầu tiên đang chờ đợi bà vào tháng hai tới đây?
Tôi nghĩ đó có lẽ là cơ hội lớn. Có thể cùng tham gia trong BGK với chủ tịch MaryAnne Golon của năm ngoái quả là được mở rộng tầm nhìn. Một mặt, tôi chú ý đến khối lượng công việc khổng lồ và cả tinh thần trách nhiệm; Mặt khác, tôi cũng biết đến cái gọi là sự phối hợp chính xác giữa các thành viên BGK trong suốt quá trình tuyển lựa ảnh. Hi vọng rằng, tôi có thể dùng kinh nghiệm mình có, đảm bảo cho các quan điểm đều được thể hiện và hòa vào tập thể với đôi mắt mở rộng.
Bà có từng là thành viên trong bất kỳ BGK nhiếp ảnh nào trước đây chưa?
Tôi cảm thấy hãnh diện khi được nằm trong BGK, bởi vì họ có thể cho tôi thấy những cách thức độc đáo để trở thành nhiếp ảnh gia đương thời xuất sắc nhất. BGK cho cuộc thi Canon Female Photojournalist có thể coi là một ví dụ. Tôi đã bị chấn động bởi tác phẩm chất lượng cao của 2 thí sinh đoạt giải là: Brenda Ann Kenneally và Justyna Mielnikiewicz, 2 gương mặt hoàn toàn mới. Tôi cũng thích làm trong BGK địa phương vì lcó thể nhìn thấy khá nhiều tác phẩm nhiếp ảnh khác nhau. Gần đây nhất là giải Swedish Scanpix Award, được trao cho Lars Tunbjork là một ví dụ.
Tại WPP, chúng tôi cũng được biết bà như là Master của Joop Swart Masterclass.
Tôi đã tham gia 4 lần với tư cách master, và để làm được như vậy thì tôi đã phải học hỏi nhiều hơn hết thảy các nhiếp ảnh gia khác cùng khóa. Bởi vì năm tôi học cũng đồng thời với khả năng biên tập (ảnh) bị giảm sút, nó cho tôi cái nhìn sâu sắc về những vấn đề thúc đẩy lớp nhiếp ảnh gia trẻ khi họ được tự mình chủ động. Tôi thấy được cách mà họ tìm kiếm tư liệu bởi chính họ, những câu chuyện phù hợp với tài năng và có thể khiến họ theo đuổi nó đến cả nhiều năm trời.
Điều gì được thể hiện khi vị trí Chủ tịch BGK năm 2010 là của bà?
Chính là toàn thể BGK năm 2010. Đây là năm của họ, là lựa chọn của họ và những vấn đề của họ. Mỗi BGK đều là độc nhất. Tham vọng của tôi là chúng tôi sẽ tạo ra những lựa chọn thật táo bạo có sức tác động lên thế hệ mới và cho cả thế giới thấy được tầm ảnh hưởng của nhiếp ảnh cũng như sức mạnh biến đổi.
Đây là lần thứ hai chiếc ghế chủ tịch được giao cho một phụ nữ. Vậy theo tầm nhìn của bà thì giới tính của một nhiếp ảnh gia ảnh hưởng thế nào đến công việc của người đó?
Trong 25 năm qua tôi hầu như làm việc chung với những cộng sự là nam trong khi vẫn luôn ủng hộ các nhà nhiếp ảnh nữ. Sự kết hợp giữa vấn đề giới tính và nghề nhiếp ảnh là một vấn đề phức tạp. Trong những năm qua, có khá nhiều nữ nhiếp ảnh gia đã cố gắng theo đuổi cái tầm nhìn của một người đàn ông để có thể được chấp nhận, nhưng điều đó sẽ làm giới hạn họ. Nó cũng giới hạn cả những người đàn ông đang cố theo đuổi sự biểu đạt qua những phương cách xung đột với nhau. Rất may là phía trước vẫn còn một sự tiến hóa rõ rệt với nhiều cái nhìn tinh vi khác của thế giới, với sự nhạy cảm khác giới và nghệ thuật phối cảnh đa chiều. Tôi hy vọng có thể theo kịp những cái nhìn đó với cương vị là trưởng BGK.
Bà có lời khuyên gì cho các thí sinh tham gia?
Hãy tin vào bản năng của bạn, và hãy nắm lấy cơ hội thể hiện bản thân tốt nhất. Những bức ảnh của bạn có thể mở ra những cánh cửa mới thay vì chỉ gói gọn trong khuôn khổ của nghệ thuật phối cảnh. Hãy cực kì chú ý đến phương cách bạn muốn thể hiện tác phẩm của mình và những bức ảnh của bạn sẽ có sức sống của riêng nó.
“Mô hình kinh tế cho ảnh báo chí đang khá lộn xộn. Thế giới chưa bao giờ được nhìn thấy khá nhiều bức ảnh được chụp bởi nhiều dạng nhà nhiếp ảnh như hiện nay”
Bà có lời nhắn gửi gì đến những thành viên khác trong BGK ?
Tôi rất vinh hạnh được làm việc chung với họ và tôi cũng mong chờ chúng tôi sẽ vượt ra khỏi những lề thói quen thuộc, tìm ra những tác phẩm xuất sắc và đưa đến công chúng. Chúng tôi cảm thấy may mắn được là một phần trong cả một nhóm lớn của WPP. BGK chỉ là một phần nhỏ của một nhóm những người vô cùng tận tụy và rất có tổ chức làm những công việc hậu trường suốt ngày đêm để kết hợp được năng suất làm việc cũng như lòng hiếu khách. Xin chào đã đến với Amsterdam!
Có những lúc, một vài thành viên trong BGK sẽ chỉ tập trung vào một số chủ đề nhất định. Vậy bà có hài lòng với việc đó không?
Đã có khá nhiều thay đổi khi chúng tôi cùng thảo luận với MaryAnne Golon vào năm ngoái, sau khi người thắng giải được chọn. Rõ ràng có sự cần thiết đối với những kỹ năng đặc biệt trong các chủ đề về Tự Nhiên, Thể thao và Chân dung nhằm mục đích cải thiện cả về quyết định lẫn kết quả.
Bà có còn điều gì khác muốn nhắn gửi không?
Mô hình kinh tế cho ảnh báo chí đang khá lộn xộn. Thế giới chưa bao giờ được nhìn thấy khá nhiều bức ảnh được chụp bởi nhiều dạng nhà nhiếp ảnh như hiện nay. Thế hệ những nhà nhiếp ảnh mới đã được khai sinh, những người không có lý do gì để hoài niệm về quá khứ. Có thể nói WPP là nơi độc nhất để nhận diện ra những hình mẫu nhiếp ảnh trên toàn thế giới, để đo sự quan trọng giữa các vấn đề toàn cầu và địa phương, và niềm hy vọng đặt ra tiêu chuẩn cho những cái nhìn trần thuật mới.
Theo Terri J. Kester- WPP
Hòai Hương lược dịch
Box: Ayperi Karabuda Ecer là Phó chủ tịch của Reuters chịu trách nhiệm cho ngành nhiếp ảnh toàn cầu. Bà chủ yếu sống ở Pa-ri và Luân Đôn. Sự nghiệp của bà bắt đầu từ năm 1984 tại Sipa, đầu tiên là biên tập viên quốc tế, sau đó là trưởng chi cục ở New York. Năm 1991, bà gia nhập Magnum Photos với cương vị trưởng ban biên tập cho văn phòng ở Pa-ri, nơi bà đã trải qua 12 năm sắp xếp việc sản xuất và bán các ấn phẩm.
Tại WPP, Ecer đã chia sẻ những ý kiến chuyên môn của bà trong 4 khóa học Joop Swart Masterclass và bà là một trong số những thành viên BGK năm 2009. Tại Reuters, bà đã giúp cho việc định hình những tác phẩm nhiếp ảnh mới với việc biên soạn bộ sách bao gồm cả se-ri The State of the World và Our World Now; Quản lý các cuộc triển lãm tại 50 thành phố từ Thượng Hải đến Luân Đôn.
Ecer còn làm chủ biên của luận văn đa truyền thông Bearing Witness, phản ánh lại 5 năm chiến tranh ở I-rắc và được đề cử giải thưởng Emmy Award 2009. Bà cũng có góp phần trong việc xuất bản cuốn Times of Crisis, họa ra đồ thị của các thảm họa toàn cầu theo cái nhìn của Reuters, những tin tức và cả dữ liệu.
“Vượt qua lề thói để tìm ra những bức ảnh xuất sắc”
Trưởng Ban giám khảo Giải thưởng ảnh báo chí thế giới-WPP lần thứ 53 Ayperi Karabuda Ecer nói: đang có một sự tiến hóa rõ rệt để có một cái nhìn tinh tế hơn về thế giới, với sự nhạy cảm không phân biệt giới tính và những góc nhìn đa dạng.
Quá trình chấm điểm các tác phẩm tranh giải sẽ diễn ra từ 30/1 - đến 11/2 tại trụ sở của WPP tại Amsterdam, Hà Lan và kết quả sẽ được công bố ngày 12/2. Hãy cùng trò chuyện với bà về cuộc thi đang được cộng đồng nhiếp ảnh thế giới rất mong chờ cũng như về những thay đổi của lĩnh vực thú vị này trong thời gian qua.
- Bà đã làm ở Paris, London và New York, ba trung tâm chính của nhiếp ảnh và làm cho một số tên tuổi lớn của lĩnh vực này?
Tôi từng có cơ hội hoạt động bao quát một phạm vi rộng về ảnh báo chí, trong các dự án lớn với những tác giả kỳ cựu cũng như những nhiếp ảnh gia mới vào nghề, cùng những luồng thông tin hết sức ấn tượng.
Điều đó giúp cho tôi xích gần lại với cả ba thế hệ nhiếp ảnh gia trên toàn thế giới và với sự tiến hóa của thể loại nghệ thuật biểu hiện thị giác, công nghệ và mô hình kinh tế. Tất cả kinh nghiệm đó giúp tôi nắm bắt được bản chất của vấn đề. Rõ ràng là tôi không có thời gian để thất bại.
- Sự tiếp nhận giáo dục từ nhiều nền văn hóa khác nhau có ý nghĩa như thế nào với bà?
Cả nền giáo dục của Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ tôi đều trân trọng. Những năm sống ở các nước Mỹ Latin và New York cũng để lại dấu ấn lớn, cũng như cuộc sống mà tôi đã có ở Pháp. Trong cuộc sống riêng tư, có thể nói tôi "đến từ không đâu cả". Trong nghề của tôi thì điều này có thể hiểu là "đến từ khắp mọi nơi". Tôi không thiên về duy nhất một giá trị văn hóa hay thẩm mỹ nào.
- Vị trí Trưởng BGK trong cuộc thi WPP 2009 đã cho bà những kinh nghiệm đầu tiên về những gì sẽ chờ đợi bà trong tháng Hai tới.
Tôi nghĩ đó là một cơ hội lớn. Được tham gia vào BGK mà bà MaryAnne Golon làm chủ tịch năm ngoái quả là cơ hội mở rộng tầm nhìn. Một mặt, tôi nhận thức được khối lượng công việc khổng lồ và trách nhiệm nặng nề; Mặt khác, tôi cũng biết đến cái gọi là phương pháp làm việc tập thể tuyệt vời giữa các thành viên BGK trong suốt quá trình tuyển lựa ảnh. Hy vọng tôi có thể dùng kinh nghiệm mình có để đảm bảo các ý kiến đều được lắng nghe và mọi người cùng hoàn thành công việc một cách đoàn kết và tỉnh táo.
- Bà có từng là thành viên trong bất kỳ BGK về nhiếp ảnh nào trước đây chưa?
Tôi rất coi trọng việc được nằm trong một BGK, vì chúng cho tôi một cách tiếp cận độc đáo với những gì xuất sắc nhất của nhiếp ảnh đương đại. NGK cuộc thi Canon Female Photojournalist là một ví dụ. Tôi đã vô cùng xúc động bởi chất lượng của tác phẩm của hai tác giả đoạt giải là Brenda Ann Kenneally và Justyna Mielnikiewicz, hai người nộp tác phẩm cuối cùng.
Tôi cũng thích làm vệc trong các BGK địa phương vì có thể nhìn thấy những trường phái nhiếp ảnh khác nhau. Gần đây nhất, giải Swedish Scanpix Award được trao cho Lars Tunbjork là một ví dụ.
- Bà cũng tham gia lớp Joop Swart Masterclass.
Tôi đã tham gia 4 lần và dường như tôi đã học được nhiều hơn bất cứ nhiếp ảnh gia nào học ở đó. Trong thời gian đi học, các nhiệm vụ biên tập ảnh của tôi giảm bớt, nhưng tôi lại có cơ hội nhận thức sâu sắc hơn về động lực của các nhiếp ảnh gia trẻ làm việc độc lập. Tôi thấy được cách họ tự tìm kiếm tư liệu, những câu chuyện phù hợp với tài năng của họ và cách họ kiên trì theo đuổi chúng hàng năm trời.
BGK năm 2010 mà bà là Chủ tịch có gì đặc biệt?
Điều đặc biệt nhất chính là toàn thể BGK năm 2010. Đây là năm của họ, lựa chọn của họ và những vấn đề của họ. Mỗi BGK đều là độc nhất. Tham vọng của tôi là tạo ra những lựa chọn thật táo bạo có sức tác động lên các thế hệ mới và cho cả thế giới thấy được tầm ảnh hưởng của ảnh báo chí cũng như sức mạnh biến đổi của nó.
- Đây là lần thứ hai liên tục chiếc ghế chủ tịch BGK được giao cho một phụ nữ. Vậy theo bà, giới tính của một nhiếp ảnh gia ảnh hưởng thế nào đến công việc của người đó?
Trong 25 năm qua, tôi hầu như làm việc chung với những cộng sự nam, nhưng vẫn luôn ủng hộ các nhiếp ảnh gia nữ. Sự kết hợp giữa giới tính và nhiếp ảnh là một vấn đề phức tạp. Trong nhiều năm qua, khá nhiều nữ nhiếp ảnh gia phải làm việc theo tầm nhìn của nam giới để có thể được công nhận, nhưng điều đó luôn giới hạn họ. Nó cũng giới hạn cả những nhiếp ảnh gia nam muốn theo đuổi sự biểu đạt mang tính xung đột rất độc đáo.
Rất may là đang có một sự tiến hóa rõ rệt để có một cái nhìn tinh tế hơn về thế giới, với sự nhạy cảm không phân biệt giới tính và những góc nhìn đa dạng. Tôi hy vọng có thể theo kịp xu hướng đó với cương vị là trưởng BGK.
- Vậy bà có lời khuyên gì cho các thí sinh tham gia?
Hãy tin vào bản năng của bạn, và hãy nắm lấy cơ hội này để thể hiện năng lực tốt nhất của mình. Những bức ảnh của bạn phải mở ra những cánh cửa thay vì chỉ khẳng định góc nhìn của mỗi người. Cần hết sức chú ý đến phương cách thể hiện tác phẩm và những bức ảnh của bạn sẽ có sức sống của riêng chúng.
- Bà có lời nhắn gửi gì đến những thành viên khác trong BGK?
Tôi rất vinh hạnh được làm việc chung với họ và tôi cũng mong tất cả chúng tôi sẽ vượt ra khỏi những lề thói quen thuộc để tìm ra được những bức ảnh xuất sắc và chia sẻ với công chúng toàn cầu. Chúng tôi thật may mắn được là một phần của đội ngũ WPP. BGK chỉ là một phần nhỏ của đội ngũ những con người vô cùng tận tụy và có tổ chức làm những công việc hậu trường suốt ngày đêm để kết hợp được năng suất làm việc với lòng hiếu khách. Và chào mừng đến với Amsterdam!
Có những lúc, một vài thành viên trong BGK sẽ tập trung vào một số chủ đề nhất định. Vậy bà có hài lòng với việc đó không?
Đã có khá nhiều thay đổi sau khi chúng tôi cùng thảo luận với MaryAnne Golon vào năm ngoái khi người thắng giải được chọn. Rõ ràng cần có những kỹ năng đặc biệt trong các chủ đề về Tự nhiên, Thể thao và Chân dung nhằm mục đích cải thiện cả về quá trình nhận tác phẩm dự thi lẫn kết quả. [Cuộc thi năm nay lần đầu tiên tập trung vào các chủ đề trên, và có ban chấm giải riêng cho từng hạng mục].
- Bà có còn điều gì khác muốn nhắn gửi không?
Mô hình kinh tế cho ảnh báo chí đang khá lộn xộn. Thế giới chưa bao giờ được nhìn thấy nhiều bức ảnh được chụp bởi nhiều dạng nhiếp ảnh gia như hiện nay. Đã có một thế hệ các nhiếp ảnh gia mới và họ không có lý do gì để hoài niệm về quá khứ. WPP là nơi duy nhất chỉ ra đâu là những nhiếp ảnh gia mẫu mực trên toàn thế giới, nơi đo lường tầm quan trọng của các vấn đề toàn cầu và địa phương, và hy vọng là nơi đặt ra tiêu chuẩn mới cho công việc tường thuật bằng hình ảnh.
Ảnh nude có cần phải có?
Ảnh nude có cần phải có
Thời gian qua trong những cuộc hội thảo về Nhiếp ảnh nghệ thuật Việt Nam, vấn đề ảnh nude luôn được mang ra bàn luận “kêu cứu” như một sự bức bách. Ảnh nude đã thật sự cần phải có chưa?Hay chỉ là một thú chơi ảnh phù phiếm của số ít người?
Nude,ngôn ngữ nghệ thuật của cơ thể
Kể từ thuở xa xưa, con người đã biết lưu giữ “ngôn ngữ” cơ thể bằng những bức họa, điêu khắc trên các công trình kiến trúc cổ, kể cả các lăng tẩm, đền đài, không chỉ ở phương Tây mà rất nhiều ở phương Đông. Hình ảnh các nữ thần khỏa thân trong những dáng vẻ mềm mại đầy quyến rũ trên các phù điêu cổ sống động như không có tuổi, mang vẻ đẹp thuần khiết linh thiêng của một thứ “đạo” mang triết lý cuộc sống của nhân loại và sự tồn tại của con người. Sang đến thế kỷ 16, thời kỳ Phục Hưng, cả thế giới phương Tây như bùng nổ với những bức họa khỏa thân của các danh họa,đó là những kiệt tác của nghệ thuật mà trong đó vẻ đẹp của cơ thể được “thần thánh hóa” để trở thành vẻ đẹp kinh điển chuẩn mực cái đẹp của con người. Khi nhiếp ảnh ra đời, cùng với nhiều thể loại , ảnh nude như một thể loại nhiếp ảnh nghệ thuật phức tạp,khó và đòi hỏi rất nhiều điều kiện, không phải ai cũng có thể thực hiện được, nó cũng như một trong những thước đo về “tay nghề”, văn hóa và bản lĩnh của người NSNA.
Nude trong nghệ thuật ở VN cũng không hiếm. Ngay từ xa xưa, những phù điêu vũ nữ Chămpa trên các tháp Chàm cổ hàng ngàn năm, dù rêu phong thời gian vẫn mê hoặc biết bao trái tim người bởi vẻ đẹp thần thánh huyền bí, mê đắm kỳ diệu của một nghi lễ tín ngưỡng. Rồi hình ảnh trai gái nude quấn quýt vui đùa với nhau ở các bức chạm khắc gỗ có tuổi cả mấy trăm năm trong đình ở làng quê Việt, cũng làm thẫn thờ bao người khi ngắm nhìn vẻ đẹp thuần khiết, hồn nhiên không hề có gì là thô tục, như gió như nắng, như hoa lá cỏ cây, trái thơm quả ngọt của miền quê thanh bình.Không ai quên bức tranh “đánh ghen”, hay “hứng dừa” của Làng Hồ, hình ảnh nude “bán thân”của cô gái thật quyến rũ, không có sự khêu gợi của bản năng mà là vẻ đẹp ngời ngợi của sức trẻ căng tràn, cho thấy sự “vượt trội” của một cơ thể khỏe mạnh, mang ý nghĩa sinh sôi nảy nở của nhân gian.
Còn ảnh nude, kể từ khi người Pháp vào VN, mang theo thú chơi nghệ thuật ánh sáng còn đang rất mới của thế giới thì ảnh nude VN đã có. Đó là những tấm ảnh của người Pháp chụp những thôn nữ VN áo yếm trễ nải, để lộ một vẻ đẹp thanh tân gợi cảm,tinh khôi như giọt nước, mang tính nghệ thuật, nhưng cũng có những tấm ảnh nude mang tính “dân tộc học” để khám phá một nét phong tục, tín ngưỡng của người dân tộc ở VN, những ảnh này thuần túy như ảnh tư liệu chỉ để nghiên cứu.Những NSNA VN thời kỳ đó còn bị những rào chắn của thuần phong mỹ tục nên có thể có người chụp nude song không công bố.Mãi đến khoảng những năm 1960-1975, các NSNA của Miền Nam đã có một số chụp nude, được nhìn nhận là thành công, song không nhiều, và không có ai chỉ đơn thuần đi theo thể loại này. Kể từ 1975 tới nay, NSNA VN cũng không có nhiều người chụp nude, có chụp thì cũng ít dám đưa ra vì bị rào cản thuần phong mỹ tục.Hơn nữa “sự cố” về cái chết của một NSNAVN liên quan đến ảnh nude gần 10 năm trước đã gần như làm cho ảnh thể loại này vắng bóng trong NAVN nhiều năm. Mãi tới khoảng 4 năm trở lại đây, lác đác vài NSNA “thể nghiệm” thể loại này như Lê Vượng, Lê Quang Châu, Trần Huy Hoan, Dương Quốc Định,Thái Phiên, Nguyễn Thị Thu, Hồng Nga, Duy Anh… , có vài người có được thành công ở một vài bức , nhưng nhìn chung ranh giới của nghệ thuật và phàm tục của cả người chụp lẫn người xem chưa rõ ràng, gây nhiều tranh cãi, nên ảnh nude vẫn chưa phải là một thể loại được “xác nhận” trong dòng ảnh nghệ thuật của NAVN, chỉ là mới manh nha trong sở thích của vài NSNA, không kể có một số người “ăn theo” phong trào chụp ảnh nude như một thú chơi phù phiếm.
Ảnh nude ở Việt Nam , con dao hai lưỡi
Trong các quy chế quy định về sáng tác, phổ biến tác phẩm nghệ thuật nói chung, ngành nhiếp ảnh nói riêng, có nhiều điều khoản không rõ ràng, cụ thể, nhất là sự định hình cho từng thể loại trong nghệ thuật có đặc thù riêng. Không những thế, các quy định chưa theo kịp với các xu thế phát triển của nghệ thuật trong thời kỳ mới, VN hội nhập toàn diện với thế giới. Giữa cái được phép và không được phép thực hiện đôi khi làm lúng túng cả với tác giả, tác phẩm và nhà quản lý, để rồi các bên không tìm đươc tiếng nói chung, gây ra nhiều dư luận trái chiều, ảnh hưởng đến việc quản lý và phát triển nghệ thuật.
Ảnh nude ở VN, trong chừng mực nào đó hiện là “vùng cấm”,ảnh chỉ xuất hiện lác đác rải rác trong vài triển lãm ảnh quốc gia, khu vực địa phương,hay của cá nhân,đứng ở vị trí khiêm tốn trong phòng triển lãm hoặc trong một Gallery nghệ thuật ẩn mình. Dù không có một văn bản nào cấm, nhưng ảnh nude VN có một rào chắn vô hình gây e ngại cho cả NSNA sáng tác lẫn nhà quản lý.Thời gian qua, ít nhất có 2 cuộc triển lãm ảnh nude không được cấp phép ở TP.HCM và Hà Nội, 2 thành phố lớn nhất và có nhiều đổi mới tư duy trong lĩnh vực nghệ thuật, song không ai “dám” cho một triển lãm ảnh nude được công khai với công chúng.
Ảnh nude ở VN,qua một số tác phẩm được công bố trong các triển lãm, được giải thưởng quốc tế, hay in sách, in báo… xét mấy phương diện vẫn chưa thể gọi là một “dòng” ảnh nghệ thuật, vì thiếu nhiều yếu tố cần có như những điều bắt buộc người cấm máy phải tuân theo.Đó là sự chuyên nghiệp cả về luật pháp và trong nghệ thuật. Đứng về luật, không có gì bảo chứng cho “mẫu” không phát sinh những rắc rối khi ảnh được đưa ra công chúng.Ở nước ngoài, ngay cả ở những cuộc thi,lúc nào cũng có một câu trong thể lệ bắt buộc người tham gia tuân thủ: Tác giả phải chịu trách nhiệm về bản quyền và những vấn đề thuộc về tác phẩm. Thế nhưng,tại VN, ở một cuộc triển lãm ảnh nude, khi nhà quản lý yêu cầu trình những giấy tờ liên quan đến “mẫu” nằm trong khuôn khổ luật quy định “nhân thân”, thì tác giả không thể trình ra được, lấy lý do đó là “bí mật” riêng, không thể cho ai biết!Không thể biện luận như thế, bởi vì lấy gì bảo đảm “mẫu” không phải “vị thành niên”, “mẫu” có những điều khoản riêng trong việc công bố ảnh ra ngoài, mà tác giả phải tuân thủ, “mẫu” có quyền với ảnh của mình ở mức độ nào? Nếu xảy ra chuyện thì ai là người bảo vệ quyền lợi của “mẫu”?.... Về luật đã không có một sự chuyên nghiệp. Về nghệ thuật thì sao?
Ảnh nude VN nói ví von, chỉ như một đứa trẻ đang chập chững những bước đi đầu, nên còn dò dẫm,bỡ ngỡ bước từng bước, chưa biết phải bước vào đâu để đứng vững cho những bước sau.Ranh giới giữa ảnh nghệ thuật với ảnh sex rất mong manh,”Thay vì tìm cách phô diễn những đường nét đẹp trên cơ thể con người thì khá nhiều nhà nhiếp ảnh lại chọn giải pháp phô diễn những gì vốn được ít thấy trong điều kiện bình thường và họ gọi đó là nude”,”họ nhân danh nghệ thuật, thực chất là để thỏa mãn bản năng của mình”- trích trong diễn đàn web vapa.org.vn.Xem ảnh nude, thay vì khen ý tưởng ảnh muốn thể hiện điều gì của cuộc sống thì người xem lại trầm trồ về vòng 1, 2,3 thậm chí chỉ xem mặt “mẫu” xấu đẹp, là ai…!Điều đó không chỉ chứng minh sự “non tay” của người chụp ảnh nude mà còn là sự không chuyên nghiệp. Đầu tiên là “mẫu”. “Mẫu” không phải là “mẫu” chuyên chụp nude, mà chỉ là người đồng ý cho chụp nude. Chính vì không chuyên nên việc “mẫu” không có sự tự nhiên, không biết diễn theo ý đồ của tác giả chụp, chưa kể “tầng” văn hóa của “mẫu” chênh với tác giả nên việc thể hiện không như ý muốn,trở thành thô thiển vụng về. Địa điểm chụp cũng không phải là nơi lý tưởng để thể hiện ý tưởng nghệ thuật, không trong một phòng khách sạn thì là một nơi hoang vắng nào đó, bởi việc chụp ảnh nude không thể công khai dù không phải là việc bị cấm.Thời gian không được kéo dài mà phải “đánh nhanh, rút gọn”.. Cả 3 yếu tố thiên- địa- nhân đều không thuận lợi, thì khả năng có một ảnh nude nghệ thuật là bất khả thi.Và vì thế, ảnh nude hay ảnh sex ở phương diện nào đó đã bị lẫn lộn.
Ảnh nude có thật sự cấp thiết phải có?
Đứng về phía nhà quản lý,ngoài nhiều lý do về thủ tục và luật pháp,lý do “chưa thích hợp triển lãm vào thời điểm này” để không cấp phép triển lãm hay phổ biến ảnh nude ở mặt nào đó là hợp lý. Bởi có nhiều vấn đề đang tồn tại trong xã hội thuộc về thuần phong mỹ tục, các chuẩn mực đạo đức có nguy cơ bị phá vỡ, trình độ thưởng thức văn hóa nghệ thuật của công chúng không đồng đều, khó có thể cảm thụ đánh giá đúng, mà dễ biến nó thành sự dung tục, mất hết ý nghĩa cao quý của cái đẹp trong nghệ thuật. Trong Luật Điện ảnh có điều khoản quy định phim phân loại số tuổi, có phim cấm trẻ em dưới 16, 18 tuổi xem,nhưng trong nhiếp ảnh không có điều khoản nào quy định số tuổi công chúng xem triển lãm. Một triển lãm ảnh nude, mà ranh giới của nghệ thuật và sex không rõ ràng,không loại trừ có khả năng sẽ thu hút nhiều cái nhìn tò mò của trẻ vị thành niên, trong bối cảnh đang có vấn đề về đạo đức xã hội trong giới trẻ, khó tránh được hậu quả. Ảnh hưởng như thế nào, ai là người chịu trách nhiệm? Khi chưa có một quy chế cụ thể về ảnh nude, thì đành phải chấp nhận biện pháp an toàn. Nhưng dù sao cũng nên có một hành lang pháp lý để có những quy định cụ thể, chặt chẽ cho thể loại ảnh đặc biệt này, tạo điều kiện cho nghệ sĩ được sáng tạo nghệ thuật.
Ảnh nude, bản chất là một dòng ảnh nghệ thuật có sức hút , biểu cảm về tính thẩm mỹ cao, hướng con người về những vẻ đẹp toàn thiện toàn mỹ của con người. Nó đòi hỏi trình độ của người cầm máy không chỉ nắm vững kỹ thuật nghề nghiệp, mà còn đòi hỏi có sự cảm thụ hiểu biết về văn hóa, mỹ học, nhân học…Đam mê chưa đủ , phải đặt chữ “tâm” lên hàng đầu. Chưa hội đủ điều kiện thì có lẽ không nên chụp , đừng quá khiên cưỡng, nhân danh nghệ thuật mà cho ra những tác phẩm không giá trị, đôi khi còn gây phản cảm.Ảnh nude cũng chỉ là một thể loại ảnh nghệ thuật như bao nhiêu thể loại khác đóng góp cho vẻ đẹp cuộc sống thêm phong phú, đa dạng. Sự hiện diện của nó cũng là một nét chấm phá của nhiếp ảnh, không phải là vai trò quyết định để đánh giá ngành nhiếp ảnh đó có phát triển hay không, cũng như người NSNA không chụp ảnh nude, mà chụp nhiều tác phẩm ở các thể loại khác được nhìn nhận, được công chúng đánh giá cao thì NSNA đó thành công. Không có ảnh nude, thì nền nghệ thuật nhiếp ảnh VN cũng chẳng vì thế mà kém phát triển, hay lạc hậu, hay không “hội nhập” , “toàn cầu hoá”…điều đó đã được chứng minh qua thực tế của hơn 55 năm thành lập ngành NAVN.
Cuộc sống hôm nay có bao nhiêu vẻ đẹp, từ thiên nhiên đến con người và những gì do con người tạo nên. Đừng nên lãng phí vào sự hào nhoáng của những thị hiếu hay ham muốn của một số ít để rồi quên lãng những điều lớn lao hơn, ý nghĩa hơn. Nghệ thuật là hành trình đi tìm, khám phá và lưu giữ cái đẹp của nhân loại. Mong rằng các NSNA nó riêng, những nghệ sĩ VN nói chung hãy bỏ qua sự phù phiếm bên ngoài, hãy vì sự phát triển đích thực của nền nghệ thuật VN, dân tộc, truyền thống, hiện đại, không thua kém bất kỳ quốc gia nào trên thế giới./.
Hoài Hương
Thời gian qua trong những cuộc hội thảo về Nhiếp ảnh nghệ thuật Việt Nam, vấn đề ảnh nude luôn được mang ra bàn luận “kêu cứu” như một sự bức bách. Ảnh nude đã thật sự cần phải có chưa?Hay chỉ là một thú chơi ảnh phù phiếm của số ít người?
Nude,ngôn ngữ nghệ thuật của cơ thể
Kể từ thuở xa xưa, con người đã biết lưu giữ “ngôn ngữ” cơ thể bằng những bức họa, điêu khắc trên các công trình kiến trúc cổ, kể cả các lăng tẩm, đền đài, không chỉ ở phương Tây mà rất nhiều ở phương Đông. Hình ảnh các nữ thần khỏa thân trong những dáng vẻ mềm mại đầy quyến rũ trên các phù điêu cổ sống động như không có tuổi, mang vẻ đẹp thuần khiết linh thiêng của một thứ “đạo” mang triết lý cuộc sống của nhân loại và sự tồn tại của con người. Sang đến thế kỷ 16, thời kỳ Phục Hưng, cả thế giới phương Tây như bùng nổ với những bức họa khỏa thân của các danh họa,đó là những kiệt tác của nghệ thuật mà trong đó vẻ đẹp của cơ thể được “thần thánh hóa” để trở thành vẻ đẹp kinh điển chuẩn mực cái đẹp của con người. Khi nhiếp ảnh ra đời, cùng với nhiều thể loại , ảnh nude như một thể loại nhiếp ảnh nghệ thuật phức tạp,khó và đòi hỏi rất nhiều điều kiện, không phải ai cũng có thể thực hiện được, nó cũng như một trong những thước đo về “tay nghề”, văn hóa và bản lĩnh của người NSNA.
Nude trong nghệ thuật ở VN cũng không hiếm. Ngay từ xa xưa, những phù điêu vũ nữ Chămpa trên các tháp Chàm cổ hàng ngàn năm, dù rêu phong thời gian vẫn mê hoặc biết bao trái tim người bởi vẻ đẹp thần thánh huyền bí, mê đắm kỳ diệu của một nghi lễ tín ngưỡng. Rồi hình ảnh trai gái nude quấn quýt vui đùa với nhau ở các bức chạm khắc gỗ có tuổi cả mấy trăm năm trong đình ở làng quê Việt, cũng làm thẫn thờ bao người khi ngắm nhìn vẻ đẹp thuần khiết, hồn nhiên không hề có gì là thô tục, như gió như nắng, như hoa lá cỏ cây, trái thơm quả ngọt của miền quê thanh bình.Không ai quên bức tranh “đánh ghen”, hay “hứng dừa” của Làng Hồ, hình ảnh nude “bán thân”của cô gái thật quyến rũ, không có sự khêu gợi của bản năng mà là vẻ đẹp ngời ngợi của sức trẻ căng tràn, cho thấy sự “vượt trội” của một cơ thể khỏe mạnh, mang ý nghĩa sinh sôi nảy nở của nhân gian.
Còn ảnh nude, kể từ khi người Pháp vào VN, mang theo thú chơi nghệ thuật ánh sáng còn đang rất mới của thế giới thì ảnh nude VN đã có. Đó là những tấm ảnh của người Pháp chụp những thôn nữ VN áo yếm trễ nải, để lộ một vẻ đẹp thanh tân gợi cảm,tinh khôi như giọt nước, mang tính nghệ thuật, nhưng cũng có những tấm ảnh nude mang tính “dân tộc học” để khám phá một nét phong tục, tín ngưỡng của người dân tộc ở VN, những ảnh này thuần túy như ảnh tư liệu chỉ để nghiên cứu.Những NSNA VN thời kỳ đó còn bị những rào chắn của thuần phong mỹ tục nên có thể có người chụp nude song không công bố.Mãi đến khoảng những năm 1960-1975, các NSNA của Miền Nam đã có một số chụp nude, được nhìn nhận là thành công, song không nhiều, và không có ai chỉ đơn thuần đi theo thể loại này. Kể từ 1975 tới nay, NSNA VN cũng không có nhiều người chụp nude, có chụp thì cũng ít dám đưa ra vì bị rào cản thuần phong mỹ tục.Hơn nữa “sự cố” về cái chết của một NSNAVN liên quan đến ảnh nude gần 10 năm trước đã gần như làm cho ảnh thể loại này vắng bóng trong NAVN nhiều năm. Mãi tới khoảng 4 năm trở lại đây, lác đác vài NSNA “thể nghiệm” thể loại này như Lê Vượng, Lê Quang Châu, Trần Huy Hoan, Dương Quốc Định,Thái Phiên, Nguyễn Thị Thu, Hồng Nga, Duy Anh… , có vài người có được thành công ở một vài bức , nhưng nhìn chung ranh giới của nghệ thuật và phàm tục của cả người chụp lẫn người xem chưa rõ ràng, gây nhiều tranh cãi, nên ảnh nude vẫn chưa phải là một thể loại được “xác nhận” trong dòng ảnh nghệ thuật của NAVN, chỉ là mới manh nha trong sở thích của vài NSNA, không kể có một số người “ăn theo” phong trào chụp ảnh nude như một thú chơi phù phiếm.
Ảnh nude ở Việt Nam , con dao hai lưỡi
Trong các quy chế quy định về sáng tác, phổ biến tác phẩm nghệ thuật nói chung, ngành nhiếp ảnh nói riêng, có nhiều điều khoản không rõ ràng, cụ thể, nhất là sự định hình cho từng thể loại trong nghệ thuật có đặc thù riêng. Không những thế, các quy định chưa theo kịp với các xu thế phát triển của nghệ thuật trong thời kỳ mới, VN hội nhập toàn diện với thế giới. Giữa cái được phép và không được phép thực hiện đôi khi làm lúng túng cả với tác giả, tác phẩm và nhà quản lý, để rồi các bên không tìm đươc tiếng nói chung, gây ra nhiều dư luận trái chiều, ảnh hưởng đến việc quản lý và phát triển nghệ thuật.
Ảnh nude ở VN, trong chừng mực nào đó hiện là “vùng cấm”,ảnh chỉ xuất hiện lác đác rải rác trong vài triển lãm ảnh quốc gia, khu vực địa phương,hay của cá nhân,đứng ở vị trí khiêm tốn trong phòng triển lãm hoặc trong một Gallery nghệ thuật ẩn mình. Dù không có một văn bản nào cấm, nhưng ảnh nude VN có một rào chắn vô hình gây e ngại cho cả NSNA sáng tác lẫn nhà quản lý.Thời gian qua, ít nhất có 2 cuộc triển lãm ảnh nude không được cấp phép ở TP.HCM và Hà Nội, 2 thành phố lớn nhất và có nhiều đổi mới tư duy trong lĩnh vực nghệ thuật, song không ai “dám” cho một triển lãm ảnh nude được công khai với công chúng.
Ảnh nude ở VN,qua một số tác phẩm được công bố trong các triển lãm, được giải thưởng quốc tế, hay in sách, in báo… xét mấy phương diện vẫn chưa thể gọi là một “dòng” ảnh nghệ thuật, vì thiếu nhiều yếu tố cần có như những điều bắt buộc người cấm máy phải tuân theo.Đó là sự chuyên nghiệp cả về luật pháp và trong nghệ thuật. Đứng về luật, không có gì bảo chứng cho “mẫu” không phát sinh những rắc rối khi ảnh được đưa ra công chúng.Ở nước ngoài, ngay cả ở những cuộc thi,lúc nào cũng có một câu trong thể lệ bắt buộc người tham gia tuân thủ: Tác giả phải chịu trách nhiệm về bản quyền và những vấn đề thuộc về tác phẩm. Thế nhưng,tại VN, ở một cuộc triển lãm ảnh nude, khi nhà quản lý yêu cầu trình những giấy tờ liên quan đến “mẫu” nằm trong khuôn khổ luật quy định “nhân thân”, thì tác giả không thể trình ra được, lấy lý do đó là “bí mật” riêng, không thể cho ai biết!Không thể biện luận như thế, bởi vì lấy gì bảo đảm “mẫu” không phải “vị thành niên”, “mẫu” có những điều khoản riêng trong việc công bố ảnh ra ngoài, mà tác giả phải tuân thủ, “mẫu” có quyền với ảnh của mình ở mức độ nào? Nếu xảy ra chuyện thì ai là người bảo vệ quyền lợi của “mẫu”?.... Về luật đã không có một sự chuyên nghiệp. Về nghệ thuật thì sao?
Ảnh nude VN nói ví von, chỉ như một đứa trẻ đang chập chững những bước đi đầu, nên còn dò dẫm,bỡ ngỡ bước từng bước, chưa biết phải bước vào đâu để đứng vững cho những bước sau.Ranh giới giữa ảnh nghệ thuật với ảnh sex rất mong manh,”Thay vì tìm cách phô diễn những đường nét đẹp trên cơ thể con người thì khá nhiều nhà nhiếp ảnh lại chọn giải pháp phô diễn những gì vốn được ít thấy trong điều kiện bình thường và họ gọi đó là nude”,”họ nhân danh nghệ thuật, thực chất là để thỏa mãn bản năng của mình”- trích trong diễn đàn web vapa.org.vn.Xem ảnh nude, thay vì khen ý tưởng ảnh muốn thể hiện điều gì của cuộc sống thì người xem lại trầm trồ về vòng 1, 2,3 thậm chí chỉ xem mặt “mẫu” xấu đẹp, là ai…!Điều đó không chỉ chứng minh sự “non tay” của người chụp ảnh nude mà còn là sự không chuyên nghiệp. Đầu tiên là “mẫu”. “Mẫu” không phải là “mẫu” chuyên chụp nude, mà chỉ là người đồng ý cho chụp nude. Chính vì không chuyên nên việc “mẫu” không có sự tự nhiên, không biết diễn theo ý đồ của tác giả chụp, chưa kể “tầng” văn hóa của “mẫu” chênh với tác giả nên việc thể hiện không như ý muốn,trở thành thô thiển vụng về. Địa điểm chụp cũng không phải là nơi lý tưởng để thể hiện ý tưởng nghệ thuật, không trong một phòng khách sạn thì là một nơi hoang vắng nào đó, bởi việc chụp ảnh nude không thể công khai dù không phải là việc bị cấm.Thời gian không được kéo dài mà phải “đánh nhanh, rút gọn”.. Cả 3 yếu tố thiên- địa- nhân đều không thuận lợi, thì khả năng có một ảnh nude nghệ thuật là bất khả thi.Và vì thế, ảnh nude hay ảnh sex ở phương diện nào đó đã bị lẫn lộn.
Ảnh nude có thật sự cấp thiết phải có?
Đứng về phía nhà quản lý,ngoài nhiều lý do về thủ tục và luật pháp,lý do “chưa thích hợp triển lãm vào thời điểm này” để không cấp phép triển lãm hay phổ biến ảnh nude ở mặt nào đó là hợp lý. Bởi có nhiều vấn đề đang tồn tại trong xã hội thuộc về thuần phong mỹ tục, các chuẩn mực đạo đức có nguy cơ bị phá vỡ, trình độ thưởng thức văn hóa nghệ thuật của công chúng không đồng đều, khó có thể cảm thụ đánh giá đúng, mà dễ biến nó thành sự dung tục, mất hết ý nghĩa cao quý của cái đẹp trong nghệ thuật. Trong Luật Điện ảnh có điều khoản quy định phim phân loại số tuổi, có phim cấm trẻ em dưới 16, 18 tuổi xem,nhưng trong nhiếp ảnh không có điều khoản nào quy định số tuổi công chúng xem triển lãm. Một triển lãm ảnh nude, mà ranh giới của nghệ thuật và sex không rõ ràng,không loại trừ có khả năng sẽ thu hút nhiều cái nhìn tò mò của trẻ vị thành niên, trong bối cảnh đang có vấn đề về đạo đức xã hội trong giới trẻ, khó tránh được hậu quả. Ảnh hưởng như thế nào, ai là người chịu trách nhiệm? Khi chưa có một quy chế cụ thể về ảnh nude, thì đành phải chấp nhận biện pháp an toàn. Nhưng dù sao cũng nên có một hành lang pháp lý để có những quy định cụ thể, chặt chẽ cho thể loại ảnh đặc biệt này, tạo điều kiện cho nghệ sĩ được sáng tạo nghệ thuật.
Ảnh nude, bản chất là một dòng ảnh nghệ thuật có sức hút , biểu cảm về tính thẩm mỹ cao, hướng con người về những vẻ đẹp toàn thiện toàn mỹ của con người. Nó đòi hỏi trình độ của người cầm máy không chỉ nắm vững kỹ thuật nghề nghiệp, mà còn đòi hỏi có sự cảm thụ hiểu biết về văn hóa, mỹ học, nhân học…Đam mê chưa đủ , phải đặt chữ “tâm” lên hàng đầu. Chưa hội đủ điều kiện thì có lẽ không nên chụp , đừng quá khiên cưỡng, nhân danh nghệ thuật mà cho ra những tác phẩm không giá trị, đôi khi còn gây phản cảm.Ảnh nude cũng chỉ là một thể loại ảnh nghệ thuật như bao nhiêu thể loại khác đóng góp cho vẻ đẹp cuộc sống thêm phong phú, đa dạng. Sự hiện diện của nó cũng là một nét chấm phá của nhiếp ảnh, không phải là vai trò quyết định để đánh giá ngành nhiếp ảnh đó có phát triển hay không, cũng như người NSNA không chụp ảnh nude, mà chụp nhiều tác phẩm ở các thể loại khác được nhìn nhận, được công chúng đánh giá cao thì NSNA đó thành công. Không có ảnh nude, thì nền nghệ thuật nhiếp ảnh VN cũng chẳng vì thế mà kém phát triển, hay lạc hậu, hay không “hội nhập” , “toàn cầu hoá”…điều đó đã được chứng minh qua thực tế của hơn 55 năm thành lập ngành NAVN.
Cuộc sống hôm nay có bao nhiêu vẻ đẹp, từ thiên nhiên đến con người và những gì do con người tạo nên. Đừng nên lãng phí vào sự hào nhoáng của những thị hiếu hay ham muốn của một số ít để rồi quên lãng những điều lớn lao hơn, ý nghĩa hơn. Nghệ thuật là hành trình đi tìm, khám phá và lưu giữ cái đẹp của nhân loại. Mong rằng các NSNA nó riêng, những nghệ sĩ VN nói chung hãy bỏ qua sự phù phiếm bên ngoài, hãy vì sự phát triển đích thực của nền nghệ thuật VN, dân tộc, truyền thống, hiện đại, không thua kém bất kỳ quốc gia nào trên thế giới./.
Hoài Hương
Ảnh báo chí WPP-2010
Ảnh báo chí lần thứ 53-WPP 2010:
Tòan cảnh thế giới không bìnhyên
Ngày 12.2.2010, giải thưởng ảnh báo chí thế giới World Press Photo-WPP đã tìm ra được chủ nhân của năm. Một phóng viên ảnh tư do người Italy Pietro Masturzo với bức ảnh miêu tả người phụ nữ Tehran đang la hét phản đối trên nóc nhà về cuộc bầu cử Tổng thống ở Iran tháng 6.2009.
Trong 2 tuần làm việc nghiêm túc với Trưởng ban giám khảo là bà Ayperi Karabuda Ecer, ngừời Thụy Điển , hiện là Phó chủ tịch nhiếp ảnh của Rueters, và các thành viên khác, WPP lần thứ 53 đã chọn từ 101.960 ảnh của 5.847 tác giả của 128 quốc gia và vùng lãnh thổ. Kết quả có 63 tác giả của 23 quốc gia và vùng lãnh thổ đọat giải: Argentina, Australia, Brazil, Canada, Chile, China, Ecuador, France, Germany, Hungary, Ireland, Israel, Italy, Mali, Mexico, the Netherlands, Palestinian Territories, Peru, Somalia, Sweden, Ukraine, England, United States.
Theo thông cáo báo chí của WPP, số tác giả của châu Á tham dự khá đông, Trung Quốc: 586 tác giả (2009: 490), Indonesia :107 tác giả (2009: 77). Châu Phi số tác giả tham dự chiếm 7,5%. Châu Âu đông nhất là Italy với 370 tác giả (2009: 306) và Nga là 156 tác giả (2009: 130).
Tòan cảnh thế giới không bình yên
Nhìn vào những giải thưởng ảnh đơn, ảnh bộ của các hạng mục chính thấy rõ xu hướng của giải thưởng ảnh WPP lần thứ 53, vẫn là những cảnh báo về một thế giới đầy xung đột, mâu thuẫn, bất ổn…Chiến tranh sắc tộc, tôn giáo, tranh chấp đất đai, mâu thuẫn quyền lợi… gần như bao trùm tòan cảnh thế giới trong sắc màu của máu, của chết chóc, khủng bố, của khói lửa đạn bom…
Bức ảnh của năm : Pietro Masturzo, Italy, miêu tả người đàn bà Tehran đang la hét trên nóc nhà phản đối cuộc bầu cử Tổng thống Iran. Đó là cuộc bầu cử gây nhiều xung đột căng thẳng tốn hao nhiều giấy mực của truyền thông nhất trong các cuộc bầu cử ở các quốc gia trên thế giới trong năm 2009.
Ở hạng mục Spot News,ảnh đơn, bức ảnh đọat giải nhất của Adam Ferguson, Australia, VII Mentor Program, The New York Times, chụp cảnh người đàn bà Afghanistan âm mưu đánh bom cảm tử ở Kabul, 12.2009 đang bị khống chế. Ảnh đọat giải nhì của Mohammed Salem, Palestinian Territories, Reuters, cũng cho thấy cảnh khói lửa bốc lên sau một cuộc giao tranh ở giải Gaza.
Cũng hạng mục này dành cho ảnh bộ, giải nhất thuộc về Walter Astrada, Argentina, AFP,chụp những cảnh máu me đầm đìa ở Madagascar. Ảnh giải nhì của Olivier Laban-Mattei, France, AFP, cũng là những xung đột kinh hòang ở Tehran 6.2009, trong khuôn khổ cuộc bầu cử Tổng thống ở Iran. Ảnh giải ba của Mohamed Abed, Palestinian Territories, AFP, cũng lại là tranh chấp khốc liệt ở dải Gaza.
Gần như thế, trong hạng mục General News, bức ảnh đọat giải nhất của Kent Klich, Sweden, cũng là một ảnh trong album về giao tranh ở dải Gaza. Giải nhất ảnh bộ của Marco Vernaschi, Italy, Pulitzer Center, là sự xung đột sắc tộc ở Guinea Bissau.. Giải nhì của Farah Abdi Warsameh, Somalia, AP, chụp về thảm họa ở Somalia.Giải ba của Meiko Herrmann, Germany, vẫn là đề tài giao tranh ở dải Gaza.
Lại tiếp tục cuộc chiến Taliban tưởng chừng như bất tận đối với nước Mỹ, bức ảnh đọat giải nhì ảnh đơn hạng mục People in the News của phóng viên AP nổi tiếng, đã từng nhiều lần đọat giải thưởng ảnh WPP,David Guttenfelder, USA, AP, vẫn là lính Mỹ và Taliban ở thung lũng Korengal. Còn ảnh bộ ở hạng mục này, giải nhất dành cho bộ ảnh của Pietro Masturzo, Italy, tiếp tục Tehran tháng 6.2009.
Trong hạng mục Daily Lifes, ảnh cô gái Nhật nhắm mắt ngủ gật qua cửa kính chiếc xe bus, nói lên cuộc sống quá căng thẳng với con người của một quốc gia đang tiến lên công nghệ hóa tòan diện, do Michael Wolf, Germany, Laif, đọat giải nhất ảnh đơn. Giải nhất ảnh bộ của Gihan Tubbeh, Peru, chụp cậu bé Adrian, 13 tuổi mắc tật tự kỷ già trước tuổi.
Đặc biệt WPP lần thứ 53, có một “người quen” với các nhiếp ảnh gia Việt Nam. Peter Bialobrzeski, Germany, Laif, giải nhì ảnh bộ trong hạng mục Nature, với bộ ảnh thành phố hoang vu.Ông là người đã sang Việt Nam thực hiện dự án về các thành phố với các nhiếp ảnh gia VN năm 2009, và có ảnh triển lãm, sách ảnh giới thiệu ở VN.
Nhận xét của Ban giám khảo về ảnh đọat giải của năm
Trưởng Ban giám khảo Ayperi Karabuda Ecer: “Bức ảnh cho thấy sự khởi đầu của một thứ gì đó, khởi đầu của một cả một câu chuyện khổng lồ. Nó phác thảo được phần tin tức. Nó không chỉ tác động đến cái nhìn thị giác mà còn cả cảm xúc và trái tim của tôi như muốn nhảy ra ngay khi thấy nó.”
Phó Ban giám khảo Guy Tillim nhận xét: “Điều khó khăn trong tình huống mâu thuẫn của nhiếp ảnh là một trong số những phác họa chân dung gắn liền với cuộc sống, của những con người đang sống cuộc sống của họ. Bức ảnh này đã hoàn thành xuất sắc việc kết hợp giữa 2 nhân tố đó, đưa ra được sự mâu thuẫn trong ngữ cảnh – và đó là vẻ đẹp thần thánh của nhiếp ảnh. Nhà nhiếp ảnh đã thực hiện được một bức ảnh tuyệt đẹp của khung cảnh Iran, thứ mà vốn dĩ tự bản thân nó đã đáng giá. Nhưng nó cũng gợi cho ta sự tò mò về tiếng thét của người phụ nữ - vốn thống nhất với hoàn cảnh lúc đó, một sự kiện lịch sử quan trọng. Nó đại diện cho tính trung thực và thành công của sự cố gắng lấy đi mọi từ ngữ có thể diễn tả được của chúng ta.”
Juror Kate Edwards nói: “Bức ảnh có được sức mạnh của nhiệt huyết, sự căng thẳng và nỗi sợ hãi – nhưng cũng thể hiện được tính bình lặng, và như thế, nó thách thức bạn phải lựa chọn. Chúng tôi đang tìm kiếm một bức ảnh mà có thể hút mọi người vào, dẫn dắt mọi người đi sâu hơn, khiến mọi người phải suy nghĩ nhiều hơn. – không chỉ là phô bày những thứ chúng ta đã biết mà còn là những điều khiến chúng ta phải tự suy ngẫm”
Nhìn tổng thể giải thưởng ảnh báo chí WPP lần thứ 53-2010,thấy rõ xu hướng ảnh đọat giải vẫn mang “truyền thống” như từ trước tới nay thường là các sự kiện mang tính xung đột, mâu thuẫn sâu sắc, mang màu sắc chính trị cao. Cho dù là ảnh về cuôc sống thường ngày, thể thao, thiên nhiên, thậm chí là ở hạng mục có chút chất nghệ thuật là Art and Entertainment, Contemporary Issues , thì vẫn là những hình ảnh của một cuộc sống nhiều bất trắc, ảm đạm, buồn bã…
Và cũng như “thừơng tình”, điểm mặt các tác giả đọat giải, phần lớn là của các tập đòan truyền thông hay tờ báo lớn, nổi tiếng của thế giới như AP, AFP, Reuters…
Một lần nữa ảnh báo chí Việt Nam lại vắng mặt ở giải thưởng ảnh báo chí danh giá và uy tín hàng đầu thế giới WPP.
Hòai Hương
Tòan cảnh thế giới không bìnhyên
Ngày 12.2.2010, giải thưởng ảnh báo chí thế giới World Press Photo-WPP đã tìm ra được chủ nhân của năm. Một phóng viên ảnh tư do người Italy Pietro Masturzo với bức ảnh miêu tả người phụ nữ Tehran đang la hét phản đối trên nóc nhà về cuộc bầu cử Tổng thống ở Iran tháng 6.2009.
Trong 2 tuần làm việc nghiêm túc với Trưởng ban giám khảo là bà Ayperi Karabuda Ecer, ngừời Thụy Điển , hiện là Phó chủ tịch nhiếp ảnh của Rueters, và các thành viên khác, WPP lần thứ 53 đã chọn từ 101.960 ảnh của 5.847 tác giả của 128 quốc gia và vùng lãnh thổ. Kết quả có 63 tác giả của 23 quốc gia và vùng lãnh thổ đọat giải: Argentina, Australia, Brazil, Canada, Chile, China, Ecuador, France, Germany, Hungary, Ireland, Israel, Italy, Mali, Mexico, the Netherlands, Palestinian Territories, Peru, Somalia, Sweden, Ukraine, England, United States.
Theo thông cáo báo chí của WPP, số tác giả của châu Á tham dự khá đông, Trung Quốc: 586 tác giả (2009: 490), Indonesia :107 tác giả (2009: 77). Châu Phi số tác giả tham dự chiếm 7,5%. Châu Âu đông nhất là Italy với 370 tác giả (2009: 306) và Nga là 156 tác giả (2009: 130).
Tòan cảnh thế giới không bình yên
Nhìn vào những giải thưởng ảnh đơn, ảnh bộ của các hạng mục chính thấy rõ xu hướng của giải thưởng ảnh WPP lần thứ 53, vẫn là những cảnh báo về một thế giới đầy xung đột, mâu thuẫn, bất ổn…Chiến tranh sắc tộc, tôn giáo, tranh chấp đất đai, mâu thuẫn quyền lợi… gần như bao trùm tòan cảnh thế giới trong sắc màu của máu, của chết chóc, khủng bố, của khói lửa đạn bom…
Bức ảnh của năm : Pietro Masturzo, Italy, miêu tả người đàn bà Tehran đang la hét trên nóc nhà phản đối cuộc bầu cử Tổng thống Iran. Đó là cuộc bầu cử gây nhiều xung đột căng thẳng tốn hao nhiều giấy mực của truyền thông nhất trong các cuộc bầu cử ở các quốc gia trên thế giới trong năm 2009.
Ở hạng mục Spot News,ảnh đơn, bức ảnh đọat giải nhất của Adam Ferguson, Australia, VII Mentor Program, The New York Times, chụp cảnh người đàn bà Afghanistan âm mưu đánh bom cảm tử ở Kabul, 12.2009 đang bị khống chế. Ảnh đọat giải nhì của Mohammed Salem, Palestinian Territories, Reuters, cũng cho thấy cảnh khói lửa bốc lên sau một cuộc giao tranh ở giải Gaza.
Cũng hạng mục này dành cho ảnh bộ, giải nhất thuộc về Walter Astrada, Argentina, AFP,chụp những cảnh máu me đầm đìa ở Madagascar. Ảnh giải nhì của Olivier Laban-Mattei, France, AFP, cũng là những xung đột kinh hòang ở Tehran 6.2009, trong khuôn khổ cuộc bầu cử Tổng thống ở Iran. Ảnh giải ba của Mohamed Abed, Palestinian Territories, AFP, cũng lại là tranh chấp khốc liệt ở dải Gaza.
Gần như thế, trong hạng mục General News, bức ảnh đọat giải nhất của Kent Klich, Sweden, cũng là một ảnh trong album về giao tranh ở dải Gaza. Giải nhất ảnh bộ của Marco Vernaschi, Italy, Pulitzer Center, là sự xung đột sắc tộc ở Guinea Bissau.. Giải nhì của Farah Abdi Warsameh, Somalia, AP, chụp về thảm họa ở Somalia.Giải ba của Meiko Herrmann, Germany, vẫn là đề tài giao tranh ở dải Gaza.
Lại tiếp tục cuộc chiến Taliban tưởng chừng như bất tận đối với nước Mỹ, bức ảnh đọat giải nhì ảnh đơn hạng mục People in the News của phóng viên AP nổi tiếng, đã từng nhiều lần đọat giải thưởng ảnh WPP,David Guttenfelder, USA, AP, vẫn là lính Mỹ và Taliban ở thung lũng Korengal. Còn ảnh bộ ở hạng mục này, giải nhất dành cho bộ ảnh của Pietro Masturzo, Italy, tiếp tục Tehran tháng 6.2009.
Trong hạng mục Daily Lifes, ảnh cô gái Nhật nhắm mắt ngủ gật qua cửa kính chiếc xe bus, nói lên cuộc sống quá căng thẳng với con người của một quốc gia đang tiến lên công nghệ hóa tòan diện, do Michael Wolf, Germany, Laif, đọat giải nhất ảnh đơn. Giải nhất ảnh bộ của Gihan Tubbeh, Peru, chụp cậu bé Adrian, 13 tuổi mắc tật tự kỷ già trước tuổi.
Đặc biệt WPP lần thứ 53, có một “người quen” với các nhiếp ảnh gia Việt Nam. Peter Bialobrzeski, Germany, Laif, giải nhì ảnh bộ trong hạng mục Nature, với bộ ảnh thành phố hoang vu.Ông là người đã sang Việt Nam thực hiện dự án về các thành phố với các nhiếp ảnh gia VN năm 2009, và có ảnh triển lãm, sách ảnh giới thiệu ở VN.
Nhận xét của Ban giám khảo về ảnh đọat giải của năm
Trưởng Ban giám khảo Ayperi Karabuda Ecer: “Bức ảnh cho thấy sự khởi đầu của một thứ gì đó, khởi đầu của một cả một câu chuyện khổng lồ. Nó phác thảo được phần tin tức. Nó không chỉ tác động đến cái nhìn thị giác mà còn cả cảm xúc và trái tim của tôi như muốn nhảy ra ngay khi thấy nó.”
Phó Ban giám khảo Guy Tillim nhận xét: “Điều khó khăn trong tình huống mâu thuẫn của nhiếp ảnh là một trong số những phác họa chân dung gắn liền với cuộc sống, của những con người đang sống cuộc sống của họ. Bức ảnh này đã hoàn thành xuất sắc việc kết hợp giữa 2 nhân tố đó, đưa ra được sự mâu thuẫn trong ngữ cảnh – và đó là vẻ đẹp thần thánh của nhiếp ảnh. Nhà nhiếp ảnh đã thực hiện được một bức ảnh tuyệt đẹp của khung cảnh Iran, thứ mà vốn dĩ tự bản thân nó đã đáng giá. Nhưng nó cũng gợi cho ta sự tò mò về tiếng thét của người phụ nữ - vốn thống nhất với hoàn cảnh lúc đó, một sự kiện lịch sử quan trọng. Nó đại diện cho tính trung thực và thành công của sự cố gắng lấy đi mọi từ ngữ có thể diễn tả được của chúng ta.”
Juror Kate Edwards nói: “Bức ảnh có được sức mạnh của nhiệt huyết, sự căng thẳng và nỗi sợ hãi – nhưng cũng thể hiện được tính bình lặng, và như thế, nó thách thức bạn phải lựa chọn. Chúng tôi đang tìm kiếm một bức ảnh mà có thể hút mọi người vào, dẫn dắt mọi người đi sâu hơn, khiến mọi người phải suy nghĩ nhiều hơn. – không chỉ là phô bày những thứ chúng ta đã biết mà còn là những điều khiến chúng ta phải tự suy ngẫm”
Nhìn tổng thể giải thưởng ảnh báo chí WPP lần thứ 53-2010,thấy rõ xu hướng ảnh đọat giải vẫn mang “truyền thống” như từ trước tới nay thường là các sự kiện mang tính xung đột, mâu thuẫn sâu sắc, mang màu sắc chính trị cao. Cho dù là ảnh về cuôc sống thường ngày, thể thao, thiên nhiên, thậm chí là ở hạng mục có chút chất nghệ thuật là Art and Entertainment, Contemporary Issues , thì vẫn là những hình ảnh của một cuộc sống nhiều bất trắc, ảm đạm, buồn bã…
Và cũng như “thừơng tình”, điểm mặt các tác giả đọat giải, phần lớn là của các tập đòan truyền thông hay tờ báo lớn, nổi tiếng của thế giới như AP, AFP, Reuters…
Một lần nữa ảnh báo chí Việt Nam lại vắng mặt ở giải thưởng ảnh báo chí danh giá và uy tín hàng đầu thế giới WPP.
Hòai Hương
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)