Giải thưởng ảnh báo chí “Khỏanh khắc Vàng-03”
Nhìn lại ảnh báo chí Việt Nam
Ngày 15.9 tại HN, lễ trao giải và triển lãm cuộc thi ảnh báo chí “Khoảnh khắc vàng-03” do Thông tấn xã VN phối hợp với Hội nghệ sỹ nhiếp ảnh VN tổ chức.
Số lượng kỷ lục 8307 tác phẩm, trong đó có 5947 ảnh đơn và 1731 bộ ảnh dự thi đã tạo nên cuộc thi “Khoảnh khắc vàng-03” thành công ban đầu về mặt số lượng…Nhưng cũng từ số lượng thi và đọat giải, thẳng thắn nhìn lại chất lượng ảnh báo chí VN hiện tại thực chất như thế nào.
Từ con số đặt vấn đề ảnh báo chí VN
Theo thông tin từ Ban tổ chức cuộc thi, thì số ảnh lọt vào chung khảo chỉ còn 206 tác phẩm (ảnh đơn và bộ ảnh), để qua vòng chung khảo chỉ còn 92 tác phẩm được chọn, và tổng giải thưởng chính thức gồm các giải nhất, nhì, ba, khuyến khích là 17 tác phẩm (không tính 4 giải thưởng tác phẩm ảnh chụp bằng điện thọai di động của nhà tài trợ), không có giải thưởng lớn.
Có thể nhìn nhận ở hai khía cạnh: Chất lượng ảnh báo chí VN cần xem xét lại, hay do ban giám khảo (nhất là ở vòng sơ khảo) có thật sự công tâm và chính xác khi quyết định lọai bỏ số lượng lớn tác phẩm ảnh dự thi.
Không thể nói tác phẩm ảnh dư thi là không có chọn lựa. Bản thân tác giả khi mang tác phẩm đi thi, đã có một sự lựa chọn riêng, mang tác phẩm được xem là thành công nhất của mình. Thế nhưng chỉ qua vòng lọai thì gần 80% tác phẩm đã bị lọai không vào được vòng trong. Phải chăng chất lượng ảnh quá kém, dù là ảnh tốt nhất được mang đi dự thi? Và như thế đặt một dấu hỏi về ảnh báo chí VN đang có vấn đề về chất lượng hay bản thân phóng viên ảnh báo chí VN đang “đi xuống” về nghề nghiệp chuyên môn?
Nhưng cũng không thể bỏ qua vai trò của ban giám khảo. Có quyền đặt dấu hỏi về trình độ thẩm định ảnh của các thành viên. Họ có quá khắt khe, như một thành viên trong vòng chung khảo đã nửa đùa nửa thật phát biểu:” Nếu là tôi thì không quá 10 tác phẩm đọat giải”. Hay họ không thẩm định chính xác tác phẩm theo tiêu chí ảnh báo chí, mà mang những cảm tính bản thân để nhìn và đọc tác phẩm, dẫn đến là lọai bỏ trực tiếp một số lượng ảnh lớn? Đó là chưa kể, nếu tính thời gian thẩm định khối lượng tác phẩm dự thi khổng lồ kia ở vòng sơ khảo, một thời gian quá ngắn, không biết có bị sai vì “tốc độ” thẩm định dành cho một tác phẩm gần như chỉ vài phút.
Ảnh đọat giải có thật xuất sắc?
Việc không có giải thưởng lớn có lẽ là quyết định sáng suốt của Ban giám khảo “Khỏanh khắc Vàng 03”. Nhìn vào 17 tác phẩm ảnh đọat giải có thể thấy ảnh báo chí VN rõ ràng chưa thể có tác phẩm lớn, tác phẩm gây ám ảnh, hay tác phẩm mang hiệu ứng xã hội cao.
Giải nhất ảnh đơn “Tự hào Việt Nam”- Đức Tám, là bức ảnh đẹp, hai nụ cười của vị nguyên thủ quốc gia Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Giáo sư Ngô Bảo Châu, người VN vừa được giải thưởng tóan học danh giá Fields, như đồng điệu, như niềm tự hào chung… Nhưng đây là bức ảnh mà những người trong nghề đều có thể hiểu, bởi tác giả có điều kiện (hay được) tiếp cận với nhân vật ở góc tốt nhất. Ảnh đẹp là tất nhiên. Sự kiện lại đang “nóng”, là tiêu điểm của truyền thông VN thời điểm này.. Nhưng tác phẩm chưa có được cảm xúc mạnh.
Bộ ảnh “Cứu dân trong bão lũ”- Dương Thanh Xuân, giải nhất nhóm ảnh.Có thể thấy sự lăn xả của tác giả khi tác nghiệp ở một thời điểm nguy hiểm tới tính mạng, nhưng nhìn qua các bức ảnh, thấy rõ tác giả vẫn chưa có điểm nhấn đặc trưng tinh thần “Vì nhân dân quên mình” của bộ đội trong bão lũ sông nước, thiếu ảnh tòan cảnh mà chỉ đặc tả những cảnh rời rạc, mà ảnh cũng chưa phải ở “độ gần”.Bão lũ thiên tai ở VN hàng năm là chuyện “thường tình”, nên bộ ảnh này chưa đủ sức lay động.
Bộ ảnh đồng giải nhất “Phạm Thế Minh, một tấm gương điển hình”- Vũ Dũng, dù đưa được nhân vật “da cam”, dù đưa vào sinh họat thời sự tiêu điểm :Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, nhưng thật sự ảnh vẫn chỉ mang tính chất minh họa, ít điểm nhấn về nhân vật điển hình, thậm chí có ảnh còn rất “thô”- ảnh nhận bằng khen.
Ảnh đơn “Nỗi lo lúc vượt sông Pô Kô”- Nguyễn Vinh Hiển, giải ba. Nếu lấy tiêu chí ảnh báo chí thì bức ảnh này thiếu rất nhiều thông tin. Trong ảnh không thấy sông, suối, chỉ mờ mờ rừng cây, cảnh ba người đu trên dây vượt sông cũng không rõ sự căng thẳng- kịch tính của “nỗi lo”, ảnh không mang lại điều gì cho ngừoi xem về cảm xúc…Thật sự mà nói, ảnh này thua cả ảnh minh họa cho mấy bài báo viết về sự việc này trên các báo.
Các tác phẩm đọat giải khác, phần lớn đều rơi vào khuyết điểm thông tin thiếu, hay hình ảnh không có điểm nhấn, khá chung chung… Và một đặc trưng hay thói quen của ảnh báo chí VN là sự can thiệp của kỹ thuật photoshop quá nhiều, nhìn đôi khi như ảnh giả, làm tác phẩm thiếu tính chân thực, thiếu thuyết phục cảm xúc của người xem.
Nick Út- Phóng viên ảnh báo chí AP nói về ảnh báo chí VN
Ông là một thành viên của tổ chức IMMF- Quỹ tưởng niêm các nhà báo Đông Dương, đã tham gia giảng dạy và cùng đi tác nghiệp với phóng viên ảnh VN trong mấy khóa Workshop về ảnh báo chí ở VN. Ông có một vài ý kiến trao đổi về ảnh báo chí VN hiện nay.
Ông là phóng viên ảnh (PVA) của một tập đòan truyền thông danh tiếng AP- Mỹ, được đi nhiều, chụp nhiều. Ông có thể truyền đạt vài kinh nghiệm bản thân về nghề ?
Nói về thành công của một nghề không giản dị, đòi hỏi dài dòng và nhiều yếu tố. Khuôn khổ báo chí, tôi cố gắng vắn tắt.
Một tấm hình gọi là thành công, hình đó phải chụp đúng lúc của một đề tài đang được nhiều độc giả quan tâm, mang nhiều yếu tố nhạy cảm. Khó có tấm hình thành công khi thiếu yếu tố nhạy cảm. Một đề tài không quan trọng, không mang nhiều tính cách khó khăn, vất vả khi chụp, chụp đúng lúc… thì cũng chỉ là tấm hình thường.
PVA hành nghề vất vả như một chiến sĩ ngòai chiến trường. PVA chấp nhận sự nguy hiểm của vấn đề nhạy cảm để có thể chụp ra tấm hình không ai có, tấm hình tạo ra do chấp nhận khó khăn kể cả nguy hiểm, thường là hình dễ nổi tiếng. Sự nổi tiếng của tấm hình như chiến sĩ được vinh danh.
Muốn chụp đúng lúc, PVA phải chịu khó. Chỉ có làm việc nhiều, ngày đêm thì mới có thể chụp đúng lúc. Lâu lâu chụp một lần, khó có thể đúng lúc thường xuyên. Còn làm sao chụp đúng lúc giống như chiến sĩ bắn trúng địch. PVA không chỉ có đầy đủ máy chụp, dụng cụ mà phải học hỏi cách xử dụng, thực tập và trao dồi kiến thức bằng cách xem hình ảnh của những bậc thầy, tìm hiểu cách chụp và thực tập khi cơ hội đến, ta có tấm hình chụp đúng lúc….
Làm thế nào để có được một bức ảnh tốt kể cả thông tin trong ảnh lẫn hình thức thể hiện (bố cục, ánh sáng, kỹ thuật…)
Để có tấm hình tốt, đầu tiên là PVA phải nắm yếu tố thời sự- thông tin. PVA phải thuộc lòng về cách bố cục tấm hình, giống như họa sĩ bố cục tấm tranh, nhưng khác họa sĩ, vì PVA chỉ có một vài giây xoay sở bố cục. Bạn muốn đặt chủ đề vào đúng điểm mạnh, dĩ nhịên ai cũng muốn thế, nhưng PVA đâu có bao nhiêu thời gian để sắp xếp bối cảnh cho hợp với chủ đề mình chụp.
Ánh sáng , kỹ thuật…. ai cũng muốn Thượng Đế ưu đãi PVA để anh ta hay cô ta có tấm ảnh đẹp. Nếu không được ưu đãi, chẳng lẽ bạn bó tay trước một việc xảy ra quá lý tưởng cho một PVA hành nghề?. Bạn phải ghi tên học ngay làm sao xử dụng được máy ảnh trong mọi trường hợp. Bạn phải có dụng cụ tối thiểu và bạn phải biến dụng cụ tối thiểu thành dụng cụ chụp được trong mọi hòan cảnh. Nhiều năm trong nghề, Nick Út vẫn phải mua thêm máy, vẫn học cách xử dụng máy, vẫn trao dồi nghề nghiệp….Đề tài cần yếu tố thời sự.
Riêng ông có cái nhìn như thế nào về ảnh báo chí VN thời chiến tranh và thời hòa bình? Đặc biệt là vào thời điểm hiện tại? Ông có quan tâm tới những ảnh báo chí VN đọat các giải thưởng trong nước?
Mỗi người có chủ đề khác nhau khi chụp. Họ cầm máy chụp cho ai?, Mục đích gì? Ai đặt hàng?.... Riêng Nick Út, khi chụp hình, tôi nghĩ đến độc giả. Họ muốn biết gì về chuyện xảy ra. Chiến tranh thường dễ cho PVA chụp hình hơn là hòa bình. Riêng hình ảnh VN, đối với báo chí thế giới, vẫn còn nhiều hình “ăn khách” vì lạ.
Nick Út có quan tâm những hình được giải thưởng trong nước. Hình được giải thường ca tụng một chủ đề nào đó do nhà nước đưa ra. Nhưng lại không là chủ đề đang được lưu ý ở quốc gia khác hay thế giới.
Qua mấy khóa worlkshop ở VN, ông có thể nhận xét về khả năng tác nghiệp của PVA báo chí VN như thế nào? Ảnh của họ có đạt chuẩn của một bức ảnh báo chí như cách đánh giá của ông và của truyền thông thế giới (Anh- Pháp- Mỹ là đại diện)?
Về khả năng tác nghiệp của PVA báo chí ở VN qua mấy khóa work shop, tôi nhận thấy họ có nhiều khả năng chụp ra những tác phẩm có thể cạnh tranh với thế giới, nhưng hình như họ ít có sự sáng tạo sáng tác, mà thường bị gò bó vào một chủ đề có tính cách tuyên truyền, nên ảnh nhiều khi khô cứng, nhàm chán.
Chưa kể có nhiều PVA mà tôi quen biết qua workshop (mà họ là những PVA đã qua chọn lựa như thi tuyển), có khi không nắm được kiến thức cơ bản của ảnh báo chí là như thế nào mà chụp như chụp kỷ niệm, hoặc ảnh như của người mới cầm máy, thiếu nhiều yếu tố của một PVA chuyên nghiệp.
Ông thấy phóng viên ảnh báo chí Việt Nam thiếu điều kiện gì để có thể tác nghiệp tốt hơn, hòan thiện hơn trong nghề?
PVA báo chí VN, nhiều người có phương tiện, máy móc dồi dào hơn cả phóng viên ngọai quốc, nhiều máy tối tân hơn cả PVA quốc tế (họ chỉ cần máy móc vừa đủ theo nhu cầu). Nhưng việc xử dụng hết tính năng của máy thì PVA báo chí VN chưa phát huy hết tác dụng.
Muốn họ hòan thiện hơn, ngòai trao đổi kiến thức về kỹ thuật chuyên môn của nghề báo chí, nghề nhiếp ảnh, còn cần sao cho họ có được tư duy sáng tạo thay vì giới hạn vào chủ đề với mục đích gò bó, hay theo một lối mòn mặc định sẵn từ trước tới nay của báo chí VN
Phần khác, theo cảm quan riêng của Nick Ut, thì ảnh báo chí của VN chưa được chú ý nhiều ngay cả ở báo chí VN, nên PVA báo chí VN có lẽ thế mà cũng không được rèn luyện nhiều, tự mình dễ dãi với bản thân, lười tư duy.
Lâu nay ảnh báo chí VN gần như ít được truyền thông thế giới nhắc tới hay được xử dụng. Với các giải thưởng ảnh báo chí danh tiếng như WPP, Pulitzer thì xem như khó mà chạm tới. Theo ông lý do?
Báo chí thế giới ít nhắc tới hay đăng ảnh VN vì báo chí thế giới đang đặt trọng tâm vào cuộc chiến ở một nơi nào khác như Iran, Iraq… . Biển Đông đang dậy sóng, nếu ai chụp được những hình này, những nơi phát giải thưởng thế giới về nhiếp ảnh như WPP hay Pulitzer .. sẽ lưu tâm ngay vì độc giả thế giới đang khao khát đề tài này…
Tôi cũng hy vọng PVA báo chí VN một ngày nào đó cũng đọat được những giải thưởng danh giá, uy tín về ảnh báo chí như WPP, Pulitzer. Những bức ảnh theo tôi là ứng viên của các giải thưởng lớn, có thể là thiên tai, hay những xung đột mâu thuẫn trong cuộc sống xã hội hôm nay ở nhiều khía cạnh…
Hòai Hương
Box: Một số tiêu chí của ảnh báo chí
- Ảnh có bố cục rõ ràng. Trình bày thông tin chuẩn xác, không gây hiểu lầm cho độc giả. Mỗi bức ảnh phải có trọng tâm – điểm nhìn, để tất cả các thành phần quan trọng của nó hiện lên trước mắt độc giả ngay khi họ nhìn thấy..
- Ảnh nhìn tự nhiên và sống động. Chụp người thật, làm việc thật, không nên dàn dựng. Khi nhân vật đã hòa với bối cảnh thì cần phải bắt được "khoảnh khắc vàng." Tại đó, cái thần của nhân vật thực sự được bộc lộ.
- Ảnh có chú thích rõ ràng. Nhân vật là ai, đang làm gì, như thế nào, tại đâu và khi nào..
- Ảnh phải có nội dung. Các bức ảnh phải cung cấp thông tin chứ không phải để trang trí.
- Trình bày ảnh có sự phân định, không để các bức ảnh có nền màu sáng chìm trên các trang báo nền trắng
- Khuôn mặt của nhân vật chính trong bức ảnh phải có kích thước đủ để nhìn thấy.
Hiển thị các bài đăng có nhãn Nhiếp ảnh. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Nhiếp ảnh. Hiển thị tất cả bài đăng
Chủ Nhật, 28 tháng 11, 2010
Thẩm định ảnh có cần chuyên nghiệp?
Thẩm định ảnh không cần chuyên nghiệp?!
Nhiều năm qua, sau các cuộc thi ảnh dưới sự bảo trợ của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh VN-VAPA , thường có nhiều ý kiến “eo xèo” về chất lượng đối với ảnh đọat giải cao. Phải chăng vì ban giám khảo và Hội đồng nghệ thuật (HĐNT) của VAPA chưa thật sự chuyên nghiệp trong thẩm định ảnh?
Hội đồng nghệ thuật không cần chuyên môn, chuyên nghiệp?!
Tiêu chí “cầm cân nảy mưc” để đánh giá một tác phẩm nghệ thuật trước hết là phải có một mặt bằng tối thiểu về chuyên môn ngành nghệ thuật đó hay có văn bằng về một ngành văn hóa. Nhìn vào HĐNT của các Hội văn học nghệ thuật VN thì thấy tòan những thành viên có học hàm, học vị như : Giáo sư, Phó giáo sư, Kiến trúc sư trưởng, Tiến sĩ.. hay các danh hiệu được Nhà nước phong như :Nghệ sĩ nhân dân, Nghệ sĩ ưu tú…
Duy nhất có HĐNT của VAPA với 7 thành viên trong nhiệm kỳ mới 2010-2015 này thì không có ai trong số họ có được một chức danh chuyên môn của ngành nghệ thuật nhiếp ảnh, không có học hàm học vị về một ngành văn hóa nghệ thuật hay nhiếp ảnh, ngòai các tước vị của VAPA và của FIAP hay PSA, cùng với “kinh nghiệm” là hàng chục, hàng trăm giải thưởng ảnh trong nước, và đặc biệt là của các cuộc thi do FIAP và PSA bảo trợ.
FIAP là :”Nhiếp ảnh nghiệp dư xuyên thế giới”- La Photographie Amateur à travers le monde, phía sau thẻ của thành viên FIAP ghi rõ: Người giữ thẻ này không lấy nhiếp ảnh làm mục đích chính- The bearer of this card does not take photographs for professional purposes .
Thực tế các cuộc thi của FIAP chỉ có giá trị trong khuôn khổ của FIAP, là một sân chơi lớn dành cho các tay máy “amateur” không có sức ảnh hưởng gì đến nền nghệ thuật nhiếp ảnh chuyên nghiệp thế giới, cũng như không hề được các phương tiện truyền thông thế giới chú ý tuyên truyền.
Tương tự như vậy, PSA mang tên “Hội nhiếp ảnh Mỹ” nhưng cũng không hề đại diện cho nhiếp ảnh chuyên nghiệp Mỹ. PSA được thành lập năm 1934, trụ sở chính ở thành phố Oklahoma, Mỹ, là tổ chức mang tính liên kết, giao lưu, chia sẻ cộng đồng trong bộ môn nhiếp ảnh, và kinh doanh- thực chất hướng tới các nghệ sỹ nghiệp dư.
Nhìn thành phần điều hành của PSA, cũng như các nghệ sỹ thế giới trong danh sách “Who is Who” được xếp hạng của PSA thấy rõ không ai là những tên tuổi nổi bật có uy tín trong nhiếp ảnh thế giới. PSA không có tham vọng và thực chất chưa bao giờ là thước đo giá trị các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp thế giới.
Vậy nhưng trong các báo cáo họat động của VAPA, những giải thưởng của FIAP, PSA mà VN đọat được là niềm tự hào, là thành tích “sáng giá” nhất, xem như đó là thước đo cho sự phát triển và hội nhập quốc tế của nghệ thuật nhiếp ảnh VN. Thậm chí còn cho đó như là một trong những phương hướng họat động chính yếu của nhiếp ảnh nghệ thuật VN với thế giới trong hiện tại và tương lai!!!
Kể cả trong tiêu chí xét trao khen thưởng Nhà nước, giải thưởng của Bộ VH-TT & DL cũng nêu tiêu chuẩn đạt giải Vàng-Bạc-Đồng của FIAP .Tất nhiên cũng có những ý kiến mở rộng giao lưu với các tổ chức nhiếp ảnh khác, nhưng thực chất Hội vẫn coi FIAP (cùng với PSA) là số một!
Không biết có phải vì lẽ đó mà thành viên trong HĐNT của VAPA chỉ cần những người được nhiều giải thưởng, được phong tước hiệu của FIAP, PSA là đủ, còn các tiêu chí khác gọi là chuẩn của trình độ chuyên môn về nghệ thuật không cần thiết?
Nhưng bản thân họ đã thật sự xuất sắc để có thể đại diện cho NSNAVN thẩm định ảnh?
Giải thưởng thì nhiều, nhưng lấy tiêu chí của một tác phẩm nghệ thuật có giá trị và ảnh hưởng tới xã hội, công chúng, thay đổi quan điểm hay sáng tạo xu thế mới về nghệ thuật… thì tác phẩm của họ chỉ đơn thuần là một vẻ đẹp “nghệ thuật vị nghệ thuật” đúng kiểu “tài tử” của FIAP, PSA.
Có những ảnh họ chụp hàng chục năm bây giờ vẫn mang đi thi. Ảnh của họ cũng chỉ “gói” trong vài chủ đề xưa cũ hàng chục năm nay, không có gì đổi mới. Trong số họ chỉ có một vài thành viên là có triển lãm cá nhân, còn đương kim Chủ tịch HĐNT của VAPA với hàng trăm giải thưởng ảnh FIAP, PSA thì cho tới nay chưa có một triển lãm ảnh cá nhân nào. Chưa kể bức ảnh “Mẹ con” sáng giá nhất của vị này là nghi án đạo ảnh từ một tác giả Pháp mà tạp chí Nhiếp ảnh của Hội NSNAVN đã từng đưa lên trong một bài báo “Có phải những ý tưởng lớn gặp nhau?”
Bản thân các thành viên HĐNT cũng chưa thấy đưa ra một quan điểm nghệ thuật rõ ràng mang tính học thuật, một yếu tố quan trọng trong trang bị kiến thức về lý luận để :”Ngòai công tác thẩm định ảnh, HĐNT còn là cơ quan tư vấn, tham mưu về nghệ thuật nhiếp ảnh cho Ban chấp hành”- Trích Thông báo của VAPA.
Và như thế chất lượng của HĐNT khi làm tham mưu, cố vấn cho Ban chấp hành VAPA và thẩm định ảnh sẽ có giá trị như thế nào, đến đâu và chất lượng cũng như sự công bằng đủ sức thuyết phục? Khi chuyên môn và sự chuyên nghiệp đều khiếm khuyết.
Hội đồng nghệ thuật có phải chỉ đi chấm ảnh?
HĐNT lập ra là để làm công tác tư vấn, tham mưu về chuyên môn, thậm chí còn là một “kênh” tham mưu định hướng nghệ thuật của ngành. Ở các cuộc thi , HĐNT làm công tác thẩm định chất lượng nghệ thuật, để Ban giám khảo có sự chính xác nhìn nhận tác phẩm có giá trị mà trao giải. Ở các Hội nghệ thuật khác, thì HĐNT làm rất nhiều công việc, không chỉ đi chấm thi.
Nhưng không chỉ ở nhiệm kỳ mới này mà ở nhiều nhiệm kỳ trứơc của VAPA, HĐNT gần như chỉ có một công việc chính là đi chấm ảnh các cuộc thi lớn nhỏ, thậm chí còn đi chấm thi ảnh của một số cơ quan, tổ chức, câu lạc bộ…từ Nam ra Bắc. Còn những công việc như tham mưu, tư vấn về ngành thì chưa thấy rõ rệt. Trong các cuộc hội thảo về nhiếp ảnh, thì tiếng nói của HĐNT rất yếu ớt. Sau các cuộc thi có “ì xèo” cũng không thấy vị nào trong HĐNT lý giải thuyết phục về sự lựa chọn của ban giám khảo.
Thành phần Ban giám khảo không thay đổi, cá nhân Ban giám khảo nhìn bằng con mắt nghệ thuật của bản thân để thẩm định ảnh, mà bản thân thì không có gì đổi mới, chỉ quanh quẩn với những tiêu chí ảnh của FIAP,PSA, với tư duy xáo mòn, cũ kỹ, không đổi mới, không theo kịp những xu thế phát triển của nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới. Chính vì thế mà có một nghịch lý từ bao năm nay, các ảnh đọat giải cao gần như na ná nhau, không có gì thay đổi cả vể chủ đề và cách tạo hình, màu sắc, bố cục…
Chưa kể sau mỗi cuộc thi, nhất là các cuộc thi mang tính quốc gia hay khu vực, nhiêù ảnh đọat giải cao thường không phải ảnh xuất sắc, có sức thuyết phục, thậm chí còn mắc lỗi, phạm quy… nhưng “được” nhỏ to, đó là ảnh của học trò hay người quen của thành viên ban giám khảo, HĐNT. Khó tìm ra bằng chứng cụ thể nhưng chuyện “học trò đi đêm” râm ran ở rất nhiều cuộc thi.
Và không có gì lạ khi nhìn vào những gì nhiếp ảnh VN đạt được trong thời gian qua, với những giải thưởng trong nước do VAPA bảo trợ và quốc tế- Mà chủ yếu là của các cuộc thi dưới sự bảo trợ của FIAP và PSA, thì thấy rõ sự đi xuống của chất lượng nghệ thuật nhiếp ảnh VN.
Tất nhiên không chỉ nhiếp ảnh mà nhiều bộ môn nghệ thuật khác chất lượng cũng đi xuống nên Nghị quyết số 23-NQ/TW, của Bộ Chính trị về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới, nêu rõ:” Số lượng tác phẩm ngày càng nhiều song còn ít tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật. Trong một số tác phẩm, lý tưởng xã hội – thẩm mỹ không rõ nét, ý nghĩa xã hội còn hạn hẹp…”
Nhiếp ảnh nghệ thuật thế giới không phải là FIAP, PSA
Trong thời buổi bùng nổ thông tin, internet nối mạng tòan cầu, việc tìm hiểu các tổ chức nhiếp ảnh quốc tế chuyên nghiệp, có uy tín và có ảnh hưởng đến nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới không phải khó. VAPA cần phải nhận chân FIAP, PSA thật sự như thế nào để đừng ảo tưởng về tầm “quốc tế” mà đánh mất cơ hội hội nhập thực sự với nhiếp ảnh nghệ thuật thế giới.
Nếu nhiếp ảnh VN chỉ quẩn quanh với FIAP, PSA, những tổ chức nhiếp ảnh quốc tế mang tính nghiệp dư mãi, mà bỏ qua những tổ chức nhiếp ảnh quốc tế khác thì cũng là một hình thức biến mình thành nghiệp dư, thậm chí chỉ là một “hội viên” của họ mà không có giá trị thực nào, khó mà hội nhập với quốc tế và tạo được vị trí của nhiếp ảnh VN với nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới.
VAPA là một Hội nghệ thuật chuyên nghiệp nằm trong Liên hiệp hội văn học, nghệ thuật VN, là một ngành nghệ thuật trong họat động văn hóa của VN, không thể cứ “bó” mình trong hạn hẹp những gì đã có sẵn. Với một HĐNT mà tư duy chỉ “nằm” ở FIAP, PSA, không có cái nhìn xa, nhìn rộng hơn cả về chuyên môn lẫn phạm vi họat động thì nhiếp ảnh nghệ thuật VN cũng chỉ là nghiệp dư. Như thế là không đúng với mục tiêu của VAPA và mục tiêu phát triển văn hóa, nghệ thuật VN trong thời kỳ mới./.
Đắc Lộc
Box: HĐNT VAPA nhiệm kỳ 2010-2015: NSNA Lê Hồng Linh- Chủ tịch, NSNA Đặng Ngọc Thái- Phó Chủ tịch, NSNA Lý Hòang Long, NSNA Duy Anh, NSNA Long Thành, NSNA Hòang Trung Thủy, NSNA Nguyễn Dần.
Nhiều năm qua, sau các cuộc thi ảnh dưới sự bảo trợ của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh VN-VAPA , thường có nhiều ý kiến “eo xèo” về chất lượng đối với ảnh đọat giải cao. Phải chăng vì ban giám khảo và Hội đồng nghệ thuật (HĐNT) của VAPA chưa thật sự chuyên nghiệp trong thẩm định ảnh?
Hội đồng nghệ thuật không cần chuyên môn, chuyên nghiệp?!
Tiêu chí “cầm cân nảy mưc” để đánh giá một tác phẩm nghệ thuật trước hết là phải có một mặt bằng tối thiểu về chuyên môn ngành nghệ thuật đó hay có văn bằng về một ngành văn hóa. Nhìn vào HĐNT của các Hội văn học nghệ thuật VN thì thấy tòan những thành viên có học hàm, học vị như : Giáo sư, Phó giáo sư, Kiến trúc sư trưởng, Tiến sĩ.. hay các danh hiệu được Nhà nước phong như :Nghệ sĩ nhân dân, Nghệ sĩ ưu tú…
Duy nhất có HĐNT của VAPA với 7 thành viên trong nhiệm kỳ mới 2010-2015 này thì không có ai trong số họ có được một chức danh chuyên môn của ngành nghệ thuật nhiếp ảnh, không có học hàm học vị về một ngành văn hóa nghệ thuật hay nhiếp ảnh, ngòai các tước vị của VAPA và của FIAP hay PSA, cùng với “kinh nghiệm” là hàng chục, hàng trăm giải thưởng ảnh trong nước, và đặc biệt là của các cuộc thi do FIAP và PSA bảo trợ.
FIAP là :”Nhiếp ảnh nghiệp dư xuyên thế giới”- La Photographie Amateur à travers le monde, phía sau thẻ của thành viên FIAP ghi rõ: Người giữ thẻ này không lấy nhiếp ảnh làm mục đích chính- The bearer of this card does not take photographs for professional purposes .
Thực tế các cuộc thi của FIAP chỉ có giá trị trong khuôn khổ của FIAP, là một sân chơi lớn dành cho các tay máy “amateur” không có sức ảnh hưởng gì đến nền nghệ thuật nhiếp ảnh chuyên nghiệp thế giới, cũng như không hề được các phương tiện truyền thông thế giới chú ý tuyên truyền.
Tương tự như vậy, PSA mang tên “Hội nhiếp ảnh Mỹ” nhưng cũng không hề đại diện cho nhiếp ảnh chuyên nghiệp Mỹ. PSA được thành lập năm 1934, trụ sở chính ở thành phố Oklahoma, Mỹ, là tổ chức mang tính liên kết, giao lưu, chia sẻ cộng đồng trong bộ môn nhiếp ảnh, và kinh doanh- thực chất hướng tới các nghệ sỹ nghiệp dư.
Nhìn thành phần điều hành của PSA, cũng như các nghệ sỹ thế giới trong danh sách “Who is Who” được xếp hạng của PSA thấy rõ không ai là những tên tuổi nổi bật có uy tín trong nhiếp ảnh thế giới. PSA không có tham vọng và thực chất chưa bao giờ là thước đo giá trị các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp thế giới.
Vậy nhưng trong các báo cáo họat động của VAPA, những giải thưởng của FIAP, PSA mà VN đọat được là niềm tự hào, là thành tích “sáng giá” nhất, xem như đó là thước đo cho sự phát triển và hội nhập quốc tế của nghệ thuật nhiếp ảnh VN. Thậm chí còn cho đó như là một trong những phương hướng họat động chính yếu của nhiếp ảnh nghệ thuật VN với thế giới trong hiện tại và tương lai!!!
Kể cả trong tiêu chí xét trao khen thưởng Nhà nước, giải thưởng của Bộ VH-TT & DL cũng nêu tiêu chuẩn đạt giải Vàng-Bạc-Đồng của FIAP .Tất nhiên cũng có những ý kiến mở rộng giao lưu với các tổ chức nhiếp ảnh khác, nhưng thực chất Hội vẫn coi FIAP (cùng với PSA) là số một!
Không biết có phải vì lẽ đó mà thành viên trong HĐNT của VAPA chỉ cần những người được nhiều giải thưởng, được phong tước hiệu của FIAP, PSA là đủ, còn các tiêu chí khác gọi là chuẩn của trình độ chuyên môn về nghệ thuật không cần thiết?
Nhưng bản thân họ đã thật sự xuất sắc để có thể đại diện cho NSNAVN thẩm định ảnh?
Giải thưởng thì nhiều, nhưng lấy tiêu chí của một tác phẩm nghệ thuật có giá trị và ảnh hưởng tới xã hội, công chúng, thay đổi quan điểm hay sáng tạo xu thế mới về nghệ thuật… thì tác phẩm của họ chỉ đơn thuần là một vẻ đẹp “nghệ thuật vị nghệ thuật” đúng kiểu “tài tử” của FIAP, PSA.
Có những ảnh họ chụp hàng chục năm bây giờ vẫn mang đi thi. Ảnh của họ cũng chỉ “gói” trong vài chủ đề xưa cũ hàng chục năm nay, không có gì đổi mới. Trong số họ chỉ có một vài thành viên là có triển lãm cá nhân, còn đương kim Chủ tịch HĐNT của VAPA với hàng trăm giải thưởng ảnh FIAP, PSA thì cho tới nay chưa có một triển lãm ảnh cá nhân nào. Chưa kể bức ảnh “Mẹ con” sáng giá nhất của vị này là nghi án đạo ảnh từ một tác giả Pháp mà tạp chí Nhiếp ảnh của Hội NSNAVN đã từng đưa lên trong một bài báo “Có phải những ý tưởng lớn gặp nhau?”
Bản thân các thành viên HĐNT cũng chưa thấy đưa ra một quan điểm nghệ thuật rõ ràng mang tính học thuật, một yếu tố quan trọng trong trang bị kiến thức về lý luận để :”Ngòai công tác thẩm định ảnh, HĐNT còn là cơ quan tư vấn, tham mưu về nghệ thuật nhiếp ảnh cho Ban chấp hành”- Trích Thông báo của VAPA.
Và như thế chất lượng của HĐNT khi làm tham mưu, cố vấn cho Ban chấp hành VAPA và thẩm định ảnh sẽ có giá trị như thế nào, đến đâu và chất lượng cũng như sự công bằng đủ sức thuyết phục? Khi chuyên môn và sự chuyên nghiệp đều khiếm khuyết.
Hội đồng nghệ thuật có phải chỉ đi chấm ảnh?
HĐNT lập ra là để làm công tác tư vấn, tham mưu về chuyên môn, thậm chí còn là một “kênh” tham mưu định hướng nghệ thuật của ngành. Ở các cuộc thi , HĐNT làm công tác thẩm định chất lượng nghệ thuật, để Ban giám khảo có sự chính xác nhìn nhận tác phẩm có giá trị mà trao giải. Ở các Hội nghệ thuật khác, thì HĐNT làm rất nhiều công việc, không chỉ đi chấm thi.
Nhưng không chỉ ở nhiệm kỳ mới này mà ở nhiều nhiệm kỳ trứơc của VAPA, HĐNT gần như chỉ có một công việc chính là đi chấm ảnh các cuộc thi lớn nhỏ, thậm chí còn đi chấm thi ảnh của một số cơ quan, tổ chức, câu lạc bộ…từ Nam ra Bắc. Còn những công việc như tham mưu, tư vấn về ngành thì chưa thấy rõ rệt. Trong các cuộc hội thảo về nhiếp ảnh, thì tiếng nói của HĐNT rất yếu ớt. Sau các cuộc thi có “ì xèo” cũng không thấy vị nào trong HĐNT lý giải thuyết phục về sự lựa chọn của ban giám khảo.
Thành phần Ban giám khảo không thay đổi, cá nhân Ban giám khảo nhìn bằng con mắt nghệ thuật của bản thân để thẩm định ảnh, mà bản thân thì không có gì đổi mới, chỉ quanh quẩn với những tiêu chí ảnh của FIAP,PSA, với tư duy xáo mòn, cũ kỹ, không đổi mới, không theo kịp những xu thế phát triển của nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới. Chính vì thế mà có một nghịch lý từ bao năm nay, các ảnh đọat giải cao gần như na ná nhau, không có gì thay đổi cả vể chủ đề và cách tạo hình, màu sắc, bố cục…
Chưa kể sau mỗi cuộc thi, nhất là các cuộc thi mang tính quốc gia hay khu vực, nhiêù ảnh đọat giải cao thường không phải ảnh xuất sắc, có sức thuyết phục, thậm chí còn mắc lỗi, phạm quy… nhưng “được” nhỏ to, đó là ảnh của học trò hay người quen của thành viên ban giám khảo, HĐNT. Khó tìm ra bằng chứng cụ thể nhưng chuyện “học trò đi đêm” râm ran ở rất nhiều cuộc thi.
Và không có gì lạ khi nhìn vào những gì nhiếp ảnh VN đạt được trong thời gian qua, với những giải thưởng trong nước do VAPA bảo trợ và quốc tế- Mà chủ yếu là của các cuộc thi dưới sự bảo trợ của FIAP và PSA, thì thấy rõ sự đi xuống của chất lượng nghệ thuật nhiếp ảnh VN.
Tất nhiên không chỉ nhiếp ảnh mà nhiều bộ môn nghệ thuật khác chất lượng cũng đi xuống nên Nghị quyết số 23-NQ/TW, của Bộ Chính trị về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới, nêu rõ:” Số lượng tác phẩm ngày càng nhiều song còn ít tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật. Trong một số tác phẩm, lý tưởng xã hội – thẩm mỹ không rõ nét, ý nghĩa xã hội còn hạn hẹp…”
Nhiếp ảnh nghệ thuật thế giới không phải là FIAP, PSA
Trong thời buổi bùng nổ thông tin, internet nối mạng tòan cầu, việc tìm hiểu các tổ chức nhiếp ảnh quốc tế chuyên nghiệp, có uy tín và có ảnh hưởng đến nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới không phải khó. VAPA cần phải nhận chân FIAP, PSA thật sự như thế nào để đừng ảo tưởng về tầm “quốc tế” mà đánh mất cơ hội hội nhập thực sự với nhiếp ảnh nghệ thuật thế giới.
Nếu nhiếp ảnh VN chỉ quẩn quanh với FIAP, PSA, những tổ chức nhiếp ảnh quốc tế mang tính nghiệp dư mãi, mà bỏ qua những tổ chức nhiếp ảnh quốc tế khác thì cũng là một hình thức biến mình thành nghiệp dư, thậm chí chỉ là một “hội viên” của họ mà không có giá trị thực nào, khó mà hội nhập với quốc tế và tạo được vị trí của nhiếp ảnh VN với nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới.
VAPA là một Hội nghệ thuật chuyên nghiệp nằm trong Liên hiệp hội văn học, nghệ thuật VN, là một ngành nghệ thuật trong họat động văn hóa của VN, không thể cứ “bó” mình trong hạn hẹp những gì đã có sẵn. Với một HĐNT mà tư duy chỉ “nằm” ở FIAP, PSA, không có cái nhìn xa, nhìn rộng hơn cả về chuyên môn lẫn phạm vi họat động thì nhiếp ảnh nghệ thuật VN cũng chỉ là nghiệp dư. Như thế là không đúng với mục tiêu của VAPA và mục tiêu phát triển văn hóa, nghệ thuật VN trong thời kỳ mới./.
Đắc Lộc
Box: HĐNT VAPA nhiệm kỳ 2010-2015: NSNA Lê Hồng Linh- Chủ tịch, NSNA Đặng Ngọc Thái- Phó Chủ tịch, NSNA Lý Hòang Long, NSNA Duy Anh, NSNA Long Thành, NSNA Hòang Trung Thủy, NSNA Nguyễn Dần.
Thứ Sáu, 13 tháng 8, 2010
Thẩm định ảnh có cần chuyên nghiệp?
Thẩm định ảnh không cần chuyên nghiệp?!
Nhiều năm qua, sau các cuộc thi ảnh dưới sự bảo trợ của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh VN-VAPA , thường có nhiều ý kiến “eo xèo” về chất lượng đối với ảnh đọat giải cao. Phải chăng vì ban giám khảo và Hội đồng nghệ thuật của VAPA chưa thật sự chuyên nghiệp trong thẩm định ảnh?
Hội đồng nghệ thuật không cần chuyên môn, chuyên nghiệp?!
Tiêu chí “cầm cân nảy mưc” để đánh giá một tác phẩm nghệ thuật trước hết là phải có một mặt bằng tối thiểu về chuyên môn ngành nghệ thuật đó hay có văn bằng về một ngành văn hóa. Nhìn vào Hội đồng nghệ thuật của các Hội văn học nghệ thuật VN thì thấy tòan những thành viên có học hàm, học vị như : Giáo sư, Phó giáo sư, Kiến trúc sư trưởng, Tiến sĩ.. hay các danh hiệu được Nhà nước phong như :Nghệ sĩ nhân dân, Nghệ sĩ ưu tú…
Duy nhất có hội đồng nghệ thuật của VAPA với 7 thành viên trong nhiệm kỳ mới 2010-2015 này thì không có ai trong số họ có được một chức danh chuyên môn của ngành nghệ thuật nhiếp ảnh, không có học hàm học vị về một ngành văn hóa nghệ thuật hay nhiếp ảnh, ngòai các tước vị của VAPA và của FIAP hay PSA, cùng với “kinh nghiệm” là hàng chục, hàng trăm giải thưởng ảnh trong nước, và đặc biệt là của các cuộc thi do FIAP và PSA bảo trợ.
FIAP là một tổ chức nhiếp ảnh quốc tế lấy khẩu hiệu: :”Nhiếp ảnh nghiệp dư xuyên thế giới”- La Photographie Amateur à travers le monde, phía sau thẻ của thành viên FIAP ghi rõ: Người giữ thẻ này không lấy nhiếp ảnh làm mục đích chính- The bearer of this card does not take photographs for professional purposes .
Và thực tế các cuộc thi của FIAP chỉ có giá trị trong khuôn khổ của FIAP, là một sân chơi lớn dành cho các tay máy “amateur” không có sức ảnh hưởng gì đến nền nghệ thuật nhiếp ảnh chuyên nghiệp thế giới, cũng như không hề được các phương tiện truyền thông thế giới chú ý tuyên truyền.
Tương tự như vậy là tổ chức PSA mang tên “Hội nhiếp ảnh Hoa Kỳ” nhưng cũng không hề đại diện cho nhiếp ảnh chuyên nghiệp Hoa Kỳ. PSA được thành lập năm 1934, trụ sở chính ở thành phố Oklahoma, Mỹ, là tổ chức mang tính liên kết, giao lưu, chia sẻ cộng đồng trong bộ môn nhiếp ảnh, và kinh doanh- thực chất hướng tới các nghệ sỹ nghiệp dư.
Nhìn thành phần điều hành của PSA, cũng như các nghệ sỹ thế giới trong danh sách “Who is Who” được xếp hạng của PSA thấy rõ không ai là những tên tuổi nổi bật có uy tín trong nhiếp ảnh thế giới. PSA không có tham vọng và thực chất chưa bao giờ là thước đo giá trị các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp thế giới.
Ông Nguyễn Xuân Khánh, giảng viên khoa Nhiếp ảnh trường Đại học Sân khấu và Điện ảnh TP.HCM khi nêu ý kiến trên báo Thanh Niên (14.5.2010) cho biết:. “Năm 1991, tôi có tháp tùng Phó tổng thư ký Hội NSNA VN lúc bấy giờ là anh Lâm Tấn Tài tham dự Đại hội FIAP ở Tây Ban Nha, lúc đó vẫn nghĩ FIAP oách lắm. Nhưng năm 1998, tại triển lãm Mùa xuân Việt Nam ở Paris, những nhiếp ảnh gia có ảnh hưởng ở Pháp đều ngạc nhiên hỏi tôi vậy FIAP là tổ chức gì?
Về sau, các nhiếp ảnh gia VN ra nước ngoài đều biết điều đó. Tôi nghiên cứu nhiều tài liệu về lịch sử nhiếp ảnh thế giới cũng không thấy nhắc đến FIAP hay PSA dòng nào. Điều đó chứng tỏ chiều sâu và sức ảnh hưởng xã hội của hai giải thưởng này không như một số người nghĩ”-
Vậy nhưng trong các báo cáo họat động của VAPA, những giải thưởng của FIAP, PSA VN đọat được là niềm tự hào, và như là thành tích “sáng giá” nhất, xem như đó là thước đo cho sự phát triển và hội nhập quốc tế của nghệ thuật nhiếp ảnh VN. Thậm chí còn cho đó như là một trong những phương hướng họat động chính yếu của nhiếp ảnh nghệ thuật VN với thế giới trong hiện tại và tương lai!!! Tất nhiên cũng có những ý kiến mở rộng giao lưu với các tổ chức nhiếp ảnh khác, nhưng thực chất Hội vẫn coi FIAP (cùng với PSA) là số một!
Và không biết có phải vì lẽ đó mà thành viên trong Hội đồng nghệ thuật của VAPA chỉ cần những người được nhiều giải thưởng, được phong tước hiệu của FIAP, PSA là đủ, còn các tiêu chí khác gọi là chuẩn của trình độ chuyên môn về nghệ thuật không cần thiết?
Mà họ có phải là những người thật sự xuất sắc để có thể đại diện cho NSNAVN thẩm định ảnh?
Giải thưởng thì nhiều, nhưng lấy tiêu chí của một tác phẩm nghệ thuật có giá trị và ảnh hưởng tới xã hội, công chúng, thay đổi quan điểm hay sáng tạo xu thế mới về nghệ thuật… thì tác phẩm của họ chỉ đơn thuần là một vẻ đẹp “nghệ thuật vị nghệ thuật” đúng kiểu “tài tử” của FIAP, PSA.
Có những bức ảnh họ chụp hàng chục năm bây giờ vẫn mang đi thi. Ảnh của họ cũng chỉ “gói” trong vài chủ đề xưa cũ hàng chục năm nay, không có gì đổi mới.Và trong số họ chỉ có một vài thành viên là có triển lãm cá nhân, còn vị Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật của VAPA với hàng trăm giải thưởng ảnh FIAP, PSA thì cho tới nay chưa có một triển lãm ảnh cá nhân nào. Chưa kể bức ảnh “Mẹ con” sáng giá nhất của vị này chính là đạo ảnh từ một tác giả Pháp mà tạp chí Nhiếp ảnh của Hội NSNAVN đã từng đưa lên trong một bài báo “Có phải những ý tưởng lớn gặp nhau?”
Bản thân các thành viên Hội đồng nghệ thuật cũng chưa thấy đưa ra một quan điểm nghệ thuật rõ ràng mang tính học thuật, một yếu tố quan trọng trong trang bị kiến thức về lý luận để :”Ngòai công tác thẩm định ảnh tư vấn, Hội đồng nghệ thuật còn là cơ quan tư vấn, tham mưu về nghệ thuật nhiếp ảnh cho Ban chấp hành”- Trích Thông báo của VAPA.
Và như thế chất lượng của Hội đồng nghệ thuật khi làm tham mưu, cố vấn cho Ban chấp hành VAPA và thẩm định ảnh sẽ có giá trị như thế nào, đến đâu và chất lượng cũng như sự công bằng đủ sức thuyết phục? Khi chuyên môn và sự chuyên nghiệp đều khiếm khuyết.
Hội đồng nghệ thuật có phải chỉ đi chấm ảnh?
Hội đồng nghệ thuật lập ra là để làm công tác tư vấn, tham mưu về chuyên môn, thậm chí còn là một “kênh” tham mưu định hướng nghệ thuật của ngành. Ở các cuộc thi , hội đồng nghệ thuật làm công tác thẩm định chất lượng nghệ thuật, để Ban giám khảo có sự chính xác nhìn nhận tác phẩm có giá trị mà trao giải. Ở các Hội nghệ thuật khác, thì Hội đồng nghệ thuật làm rất nhiều công việc, không chỉ đi chấm thi.
Nhưng không chỉ ở nhiệm kỳ mới này mà ở nhiều nhiệm kỳ trứơc của VAPA, Hội đồng nghệ thuật gần như chỉ có một công việc chính là đi chấm ảnh các cuộc thi lớn nhỏ, thậm chí còn đi chấm thi ảnh của một số cơ quan, tổ chức, câu lạc bộ…từ Nam ra Bắc. Còn những công việc như tham mưu, tư vấn về ngành thì chưa thấy rõ rệt. Trong các cuộc hội thảo về nhiếp ảnh, thì tiếng nói của Hội đồng nghệ thuật là rất yếu ớt. Sau các cuộc thi có “ì xèo” cũng không thấy vị nào trong Hội đồng nghệ thuật lý giải thuyết phục về sự lựa chọn của ban giám khảo.
Thành phần Ban giám khảo không thay đổi, cá nhân Ban giám khảo nhìn bằng con mắt nghệ thuật của bản thân để thẩm định ảnh, mà bản thân thì không có gì đổi mới, chỉ quanh quẩn với những tiêu chí ảnh của FIAP,PSA, với tư duy xáo mòn, cũ kỹ, không đổi mới, không theo kịp những xu thế phát triển của nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới. Chính vì thế mà có một nghịch lý từ bao năm nay, các ảnh đọat giải cao gần như na ná nhau, không có gì thay đổi cả vể chủ đề và cách tạo hình, màu sắc, bố cục…
Chưa kể sau mỗi cuộc thi, nhất là các cuộc thi mang tính quốc gia hay khu vực, thì nhiêù ảnh đọat giải cao thường không phải ảnh xuất sắc, có sức thuyết phục, thậm chí còn mắc lỗi, phạm quy… mà lại “được” nhỏ to phía sau, đó là ảnh của học trò hay người quen của thành viên ban giám khảo, Hội đồng nghệ thuật. Khó tìm ra bằng chứng cụ thể nhưng chuyện “học trò đi đêm” râm ran ở rất nhiều cuộc thi, điển hình gần nhất là cuộc thi VN-09 mới diễn ra.
Và không có gì lạ khi nhìn vào những gì nhiếp ảnh VN đạt được trong thời gian qua, với những giải thưởng trong nước do VAPA bảo trợ và quốc tế- Mà chủ yếu là của các cuộc thi dưới sự bảo trợ của FIAP và PSA, thì thấy rõ sự đi xuống của chất lượng nghệ thuật nhiếp ảnh VN.
Thế nhưng có lẽ không chỉ nhiếp ảnh mà nhiều bộ môn nghệ thuật khác chất lượng cũng đi xuống nên Nghị quyết số 23-NQ/TW, của Bộ Chính trị về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới, nêu rõ:” Số lượng tác phẩm ngày càng nhiều song còn ít tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật. Trong một số tác phẩm, lý tưởng xã hội – thẩm mỹ không rõ nét, ý nghĩa xã hội còn
hạn hẹp…”
Nhiếp ảnh nghệ thuật thế giới không phải là FIAP, PSA
Điều này là rõ ràng, và trong thời buổi bùng nổ thông tin, internet nối mạng tòan cầu, thì việc tìm hiểu các tổ chức nhiếp ảnh quốc tế chuyên nghiệp, có uy tín và có ảnh hưởng đến nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới không phải khó. VAPA cần phải nhận chân FIAP, PSA thật sự như thế nào để đừng ảo tưởng về tầm “quốc tế” mà đánh mất cơ hội hội nhập thực sự với nhiếp ảnh nghệ thuật thế giới.
Nếu nhiếp ảnh VN cứ chỉ quẩn quanh với FIAP, PSA, những tổ chức nhiếp ảnh quốc tế mang tính nghiệp dư mãi, mà bỏ qua những tổ chức nhiếp ảnh khác thì cũng là một hình thức biến mình thành nghiệp dư, thậm chí chỉ là một “hội viên” của họ mà không có giá trị thực nào, khó mà hội nhập với quốc tế và tạo được vị trí của nhiếp ảnh VN với nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới.
VAPA là một Hội nghệ thuật chuyên nghiệp nằm trong Liên hiệp hội văn học, nghệ thuật VN, là một ngành nghệ thuật trong họat động văn hóa của VN, không thể cứ “bó” mình trong hạn hẹp những gì đã có sẵn. Với một Hội đồng nghệ thuật mà tư duy chỉ “nằm” ở FIAP, PSA, không có cái nhìn xa, nhìn rộng hơn cả về chuyên môn lẫn phạm vi thì nhiếp ảnh nghệ thuật VN cũng chỉ là nghiệp dư. Như thế là sai với mục tiêu của VAPA và mục tiêu phát triển văn hóa, nghệ thuật VN trong thời kỳ mới./.
Đắc Lộc
Box: Hội đồng nghệ thuật VAPA nhiệm kỳ 2010-2015: NSNA Lê Hồng Linh- Chủ tịch, NSNA Đặng Ngọc Thái- Phó Chủ tịch, NSNA Lý Hòang Long, NSNA Duy Anh, NSNA Long Thành, NSNA Hòang Trung Thủy, NSNA Nguyễn Dần.
Nhiều năm qua, sau các cuộc thi ảnh dưới sự bảo trợ của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh VN-VAPA , thường có nhiều ý kiến “eo xèo” về chất lượng đối với ảnh đọat giải cao. Phải chăng vì ban giám khảo và Hội đồng nghệ thuật của VAPA chưa thật sự chuyên nghiệp trong thẩm định ảnh?
Hội đồng nghệ thuật không cần chuyên môn, chuyên nghiệp?!
Tiêu chí “cầm cân nảy mưc” để đánh giá một tác phẩm nghệ thuật trước hết là phải có một mặt bằng tối thiểu về chuyên môn ngành nghệ thuật đó hay có văn bằng về một ngành văn hóa. Nhìn vào Hội đồng nghệ thuật của các Hội văn học nghệ thuật VN thì thấy tòan những thành viên có học hàm, học vị như : Giáo sư, Phó giáo sư, Kiến trúc sư trưởng, Tiến sĩ.. hay các danh hiệu được Nhà nước phong như :Nghệ sĩ nhân dân, Nghệ sĩ ưu tú…
Duy nhất có hội đồng nghệ thuật của VAPA với 7 thành viên trong nhiệm kỳ mới 2010-2015 này thì không có ai trong số họ có được một chức danh chuyên môn của ngành nghệ thuật nhiếp ảnh, không có học hàm học vị về một ngành văn hóa nghệ thuật hay nhiếp ảnh, ngòai các tước vị của VAPA và của FIAP hay PSA, cùng với “kinh nghiệm” là hàng chục, hàng trăm giải thưởng ảnh trong nước, và đặc biệt là của các cuộc thi do FIAP và PSA bảo trợ.
FIAP là một tổ chức nhiếp ảnh quốc tế lấy khẩu hiệu: :”Nhiếp ảnh nghiệp dư xuyên thế giới”- La Photographie Amateur à travers le monde, phía sau thẻ của thành viên FIAP ghi rõ: Người giữ thẻ này không lấy nhiếp ảnh làm mục đích chính- The bearer of this card does not take photographs for professional purposes .
Và thực tế các cuộc thi của FIAP chỉ có giá trị trong khuôn khổ của FIAP, là một sân chơi lớn dành cho các tay máy “amateur” không có sức ảnh hưởng gì đến nền nghệ thuật nhiếp ảnh chuyên nghiệp thế giới, cũng như không hề được các phương tiện truyền thông thế giới chú ý tuyên truyền.
Tương tự như vậy là tổ chức PSA mang tên “Hội nhiếp ảnh Hoa Kỳ” nhưng cũng không hề đại diện cho nhiếp ảnh chuyên nghiệp Hoa Kỳ. PSA được thành lập năm 1934, trụ sở chính ở thành phố Oklahoma, Mỹ, là tổ chức mang tính liên kết, giao lưu, chia sẻ cộng đồng trong bộ môn nhiếp ảnh, và kinh doanh- thực chất hướng tới các nghệ sỹ nghiệp dư.
Nhìn thành phần điều hành của PSA, cũng như các nghệ sỹ thế giới trong danh sách “Who is Who” được xếp hạng của PSA thấy rõ không ai là những tên tuổi nổi bật có uy tín trong nhiếp ảnh thế giới. PSA không có tham vọng và thực chất chưa bao giờ là thước đo giá trị các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp thế giới.
Ông Nguyễn Xuân Khánh, giảng viên khoa Nhiếp ảnh trường Đại học Sân khấu và Điện ảnh TP.HCM khi nêu ý kiến trên báo Thanh Niên (14.5.2010) cho biết:. “Năm 1991, tôi có tháp tùng Phó tổng thư ký Hội NSNA VN lúc bấy giờ là anh Lâm Tấn Tài tham dự Đại hội FIAP ở Tây Ban Nha, lúc đó vẫn nghĩ FIAP oách lắm. Nhưng năm 1998, tại triển lãm Mùa xuân Việt Nam ở Paris, những nhiếp ảnh gia có ảnh hưởng ở Pháp đều ngạc nhiên hỏi tôi vậy FIAP là tổ chức gì?
Về sau, các nhiếp ảnh gia VN ra nước ngoài đều biết điều đó. Tôi nghiên cứu nhiều tài liệu về lịch sử nhiếp ảnh thế giới cũng không thấy nhắc đến FIAP hay PSA dòng nào. Điều đó chứng tỏ chiều sâu và sức ảnh hưởng xã hội của hai giải thưởng này không như một số người nghĩ”-
Vậy nhưng trong các báo cáo họat động của VAPA, những giải thưởng của FIAP, PSA VN đọat được là niềm tự hào, và như là thành tích “sáng giá” nhất, xem như đó là thước đo cho sự phát triển và hội nhập quốc tế của nghệ thuật nhiếp ảnh VN. Thậm chí còn cho đó như là một trong những phương hướng họat động chính yếu của nhiếp ảnh nghệ thuật VN với thế giới trong hiện tại và tương lai!!! Tất nhiên cũng có những ý kiến mở rộng giao lưu với các tổ chức nhiếp ảnh khác, nhưng thực chất Hội vẫn coi FIAP (cùng với PSA) là số một!
Và không biết có phải vì lẽ đó mà thành viên trong Hội đồng nghệ thuật của VAPA chỉ cần những người được nhiều giải thưởng, được phong tước hiệu của FIAP, PSA là đủ, còn các tiêu chí khác gọi là chuẩn của trình độ chuyên môn về nghệ thuật không cần thiết?
Mà họ có phải là những người thật sự xuất sắc để có thể đại diện cho NSNAVN thẩm định ảnh?
Giải thưởng thì nhiều, nhưng lấy tiêu chí của một tác phẩm nghệ thuật có giá trị và ảnh hưởng tới xã hội, công chúng, thay đổi quan điểm hay sáng tạo xu thế mới về nghệ thuật… thì tác phẩm của họ chỉ đơn thuần là một vẻ đẹp “nghệ thuật vị nghệ thuật” đúng kiểu “tài tử” của FIAP, PSA.
Có những bức ảnh họ chụp hàng chục năm bây giờ vẫn mang đi thi. Ảnh của họ cũng chỉ “gói” trong vài chủ đề xưa cũ hàng chục năm nay, không có gì đổi mới.Và trong số họ chỉ có một vài thành viên là có triển lãm cá nhân, còn vị Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật của VAPA với hàng trăm giải thưởng ảnh FIAP, PSA thì cho tới nay chưa có một triển lãm ảnh cá nhân nào. Chưa kể bức ảnh “Mẹ con” sáng giá nhất của vị này chính là đạo ảnh từ một tác giả Pháp mà tạp chí Nhiếp ảnh của Hội NSNAVN đã từng đưa lên trong một bài báo “Có phải những ý tưởng lớn gặp nhau?”
Bản thân các thành viên Hội đồng nghệ thuật cũng chưa thấy đưa ra một quan điểm nghệ thuật rõ ràng mang tính học thuật, một yếu tố quan trọng trong trang bị kiến thức về lý luận để :”Ngòai công tác thẩm định ảnh tư vấn, Hội đồng nghệ thuật còn là cơ quan tư vấn, tham mưu về nghệ thuật nhiếp ảnh cho Ban chấp hành”- Trích Thông báo của VAPA.
Và như thế chất lượng của Hội đồng nghệ thuật khi làm tham mưu, cố vấn cho Ban chấp hành VAPA và thẩm định ảnh sẽ có giá trị như thế nào, đến đâu và chất lượng cũng như sự công bằng đủ sức thuyết phục? Khi chuyên môn và sự chuyên nghiệp đều khiếm khuyết.
Hội đồng nghệ thuật có phải chỉ đi chấm ảnh?
Hội đồng nghệ thuật lập ra là để làm công tác tư vấn, tham mưu về chuyên môn, thậm chí còn là một “kênh” tham mưu định hướng nghệ thuật của ngành. Ở các cuộc thi , hội đồng nghệ thuật làm công tác thẩm định chất lượng nghệ thuật, để Ban giám khảo có sự chính xác nhìn nhận tác phẩm có giá trị mà trao giải. Ở các Hội nghệ thuật khác, thì Hội đồng nghệ thuật làm rất nhiều công việc, không chỉ đi chấm thi.
Nhưng không chỉ ở nhiệm kỳ mới này mà ở nhiều nhiệm kỳ trứơc của VAPA, Hội đồng nghệ thuật gần như chỉ có một công việc chính là đi chấm ảnh các cuộc thi lớn nhỏ, thậm chí còn đi chấm thi ảnh của một số cơ quan, tổ chức, câu lạc bộ…từ Nam ra Bắc. Còn những công việc như tham mưu, tư vấn về ngành thì chưa thấy rõ rệt. Trong các cuộc hội thảo về nhiếp ảnh, thì tiếng nói của Hội đồng nghệ thuật là rất yếu ớt. Sau các cuộc thi có “ì xèo” cũng không thấy vị nào trong Hội đồng nghệ thuật lý giải thuyết phục về sự lựa chọn của ban giám khảo.
Thành phần Ban giám khảo không thay đổi, cá nhân Ban giám khảo nhìn bằng con mắt nghệ thuật của bản thân để thẩm định ảnh, mà bản thân thì không có gì đổi mới, chỉ quanh quẩn với những tiêu chí ảnh của FIAP,PSA, với tư duy xáo mòn, cũ kỹ, không đổi mới, không theo kịp những xu thế phát triển của nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới. Chính vì thế mà có một nghịch lý từ bao năm nay, các ảnh đọat giải cao gần như na ná nhau, không có gì thay đổi cả vể chủ đề và cách tạo hình, màu sắc, bố cục…
Chưa kể sau mỗi cuộc thi, nhất là các cuộc thi mang tính quốc gia hay khu vực, thì nhiêù ảnh đọat giải cao thường không phải ảnh xuất sắc, có sức thuyết phục, thậm chí còn mắc lỗi, phạm quy… mà lại “được” nhỏ to phía sau, đó là ảnh của học trò hay người quen của thành viên ban giám khảo, Hội đồng nghệ thuật. Khó tìm ra bằng chứng cụ thể nhưng chuyện “học trò đi đêm” râm ran ở rất nhiều cuộc thi, điển hình gần nhất là cuộc thi VN-09 mới diễn ra.
Và không có gì lạ khi nhìn vào những gì nhiếp ảnh VN đạt được trong thời gian qua, với những giải thưởng trong nước do VAPA bảo trợ và quốc tế- Mà chủ yếu là của các cuộc thi dưới sự bảo trợ của FIAP và PSA, thì thấy rõ sự đi xuống của chất lượng nghệ thuật nhiếp ảnh VN.
Thế nhưng có lẽ không chỉ nhiếp ảnh mà nhiều bộ môn nghệ thuật khác chất lượng cũng đi xuống nên Nghị quyết số 23-NQ/TW, của Bộ Chính trị về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới, nêu rõ:” Số lượng tác phẩm ngày càng nhiều song còn ít tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật. Trong một số tác phẩm, lý tưởng xã hội – thẩm mỹ không rõ nét, ý nghĩa xã hội còn
hạn hẹp…”
Nhiếp ảnh nghệ thuật thế giới không phải là FIAP, PSA
Điều này là rõ ràng, và trong thời buổi bùng nổ thông tin, internet nối mạng tòan cầu, thì việc tìm hiểu các tổ chức nhiếp ảnh quốc tế chuyên nghiệp, có uy tín và có ảnh hưởng đến nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới không phải khó. VAPA cần phải nhận chân FIAP, PSA thật sự như thế nào để đừng ảo tưởng về tầm “quốc tế” mà đánh mất cơ hội hội nhập thực sự với nhiếp ảnh nghệ thuật thế giới.
Nếu nhiếp ảnh VN cứ chỉ quẩn quanh với FIAP, PSA, những tổ chức nhiếp ảnh quốc tế mang tính nghiệp dư mãi, mà bỏ qua những tổ chức nhiếp ảnh khác thì cũng là một hình thức biến mình thành nghiệp dư, thậm chí chỉ là một “hội viên” của họ mà không có giá trị thực nào, khó mà hội nhập với quốc tế và tạo được vị trí của nhiếp ảnh VN với nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới.
VAPA là một Hội nghệ thuật chuyên nghiệp nằm trong Liên hiệp hội văn học, nghệ thuật VN, là một ngành nghệ thuật trong họat động văn hóa của VN, không thể cứ “bó” mình trong hạn hẹp những gì đã có sẵn. Với một Hội đồng nghệ thuật mà tư duy chỉ “nằm” ở FIAP, PSA, không có cái nhìn xa, nhìn rộng hơn cả về chuyên môn lẫn phạm vi thì nhiếp ảnh nghệ thuật VN cũng chỉ là nghiệp dư. Như thế là sai với mục tiêu của VAPA và mục tiêu phát triển văn hóa, nghệ thuật VN trong thời kỳ mới./.
Đắc Lộc
Box: Hội đồng nghệ thuật VAPA nhiệm kỳ 2010-2015: NSNA Lê Hồng Linh- Chủ tịch, NSNA Đặng Ngọc Thái- Phó Chủ tịch, NSNA Lý Hòang Long, NSNA Duy Anh, NSNA Long Thành, NSNA Hòang Trung Thủy, NSNA Nguyễn Dần.
Thứ Năm, 22 tháng 7, 2010
Ảnh nghệ thuật VN để làm gì?
Ảnh nghệ thuật của Việt Nam để làm gì
Hòai Hương
Nhiếp ảnh Việt Nam kể từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh thành lập 15.3.1953 đến nay đã qua được hơn nửa thế kỷ với nhiều thành tựu,xác lập được vị trí trong nền văn hóa nghệ thuật của Việt Nam.Thông tin về những giải thưởng ảnh quốc tế của nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam(NSNAVN) liên tiếp được đăng tải trên truyền thông…Nhưng ảnh nghệ thuật chưa được xem như một tài sản có giá trị cả tinh thần, vật chất của cá nhân và của quốc gia.
Ảnh đọat giải thưởng dùng làm gì?
Trong năm qua, trên các kênh truyền thông liên tiếp đưa tin những NSNAVN đọat các giải thưởng ảnh quốc tế.Chưa kể những giải thưởng ảnh trong nước từ chuyên nghiệp do Hội NSNAVN-VAPA tổ chức, đến các giải thưởng ảnh khu vực Bắc-Trung-Nam,đồng bằng sông Hồng, sông Cửu Long, Miền Tây Bắc, tỉnh, thành, các cơ quan truyền thông, cơ quan chuyên ngành…Nghĩa là có rất nhiều ảnh nghệ thuật đọat giải.
Có nhiều NSNAVN hiện đang giữ các kỷ luc ở VN như ở TP.HCM một NSNA đang ở vị trí hàng đầu với hơn 300 giải quốc tế, ở miền Trung một NSNA khác trong năm 2009 đã có trên 80 giải thưởng ảnh quốc tế, ngay cả ở miền Tây Nam Bộ cũng có một NSNA hiện đang nắm giữ hơn 100 giải thưởng…Song những bức ảnh đọat giải gần như không có một ảnh hưởng, hay tác động gì trong đời sống văn hóa nghệ thuật của công chúng trong nước.
Chỉ trong vòng 5 năm trở lại đây, cũng rất khó tính được số lượng cụ thể số ảnh đọat giải vì không hiếm những bức ảnh nghệ thuật được mang từ cuộc thi này sang cuộc thi khác và đọat giải.Nhưng đằng sau thông tin giải thưởng đó thì những bức ảnh đọat giải được dùng để làm gì? Triển lãm, đưa vào bảo tàng nghệ thuật, làm sách ảnh, bán, tặng…Hay lai tiếp tục mang đi thi và chỉ để thi và đăng báo khi đọat giải, để lấy danh tiếng đối với cá nhân???
VAPA cách năm đều có tổ chức triển lãm ảnh nghệ thuật đọat giải VAPA trong phạm vi các thành viên VAPA vào dịp Quốc khánh, hay VN-FIAP, nhưng sau triển lãm thì ảnh hoặc hòan trả chủ nhân hoặc cất vào kho, vì VAPA đến giờ này chưa có thư viện ảnh lưu trữ.
Ngòai ra rải rác ở các tỉnh, thành phố lớn cũng có vài triển lãm nhân một sự kiện kỷ niệm lễ lạc, hay sau cuộc thi ảnh, nhưng cũng chỉ là một họat động mang tính báo cáo, chưa thật sự trở thành sự kiện văn hóa giống các ngành văn hóa nghệ thuật khác như sân khấu, điện ảnh, âm nhạc, văn học, mỹ thuật…
Ảnh VN mang đi nước ngòai triển lãm thì chỉ như một lọai hình nghệ thuật kèm theo nhân một họat động văn hóa ngọai giao, và nó bị các lọai hình khác “đình đám”, ồn ào hơn như thời trang, ca múa nhạc dân tộc, múa rối nước… lấn át.
Cá nhân triển lãm ảnh nghệ thuật cũng không nhiều so với số lượng thành viên là hội viên VAPA.Ngay chính một NSNAVN hiện nắm trong tay trên 300 giải thưởng ảnh nghệ thuật quốc tế nhưng chưa có ý định triển lãm tác phẩm đọat giải của mình.Hay như một số “lão” NSNAVN suốt cuộc đời cầm máy với bao giải thưởng ảnh vẫn mơ có một triển lãm cá nhân mà chưa được.
Sách ảnh nghệ thuật nói chung, nếu tính trung bình hàng năm thì số lượng cũng không quá 10 đầu sách. Ngay như VAPA là nơi “sở hữu” trong tay kho ảnh nghệ thuật của các thành viên nhưng sách ảnh do VAPA sản xuất phát hành cũng rất hiếm, mỗi năm chỉ có thể đếm trên đầu 1 bàn tay.Cá nhân làm sách ảnh nếu không có tài trợ của một cơ quan hay tổ chức nào thì cũng rất khó ra sách.
Để tặng, cũng chỉ nhỏ lẻ nhân dịp lễ lạc hay sự kiện nào đó, và cũng chỉ là một vài tác phẩm…Có lẽ duy nhất có NSNA Trần Việt Văn là tặng tòan bộ tác phẩm trong triển lãm “Đạo & Đời “ ở Festival Huế 2008 cho Thư viện Liễu Quán-Tỉnh hội Phật giáo Thừa Thiên-Huế, hay tặng lại tòan bộ ảnh triển lãm trong bộ “Tướng trận thời bình”- Hà Nội, 2009 cho nhân vật ảnh của mình…
Cũng có một số bức ảnh nghệ thuật của NSNAVN đọat các giải thưởng cao ở nước ngòai, được trưng bày ở các bảo tàng của quốc gia hay của ban tổ chức cuộc thi đó. Nhưng số ảnh này không nhiều so với số lượng ảnh đọat giải thưởng quốc tế của VN.
Thật sự “cuộc sống” của những bức ảnh nghệ thuật, nhất là những bức ảnh đọat giải thưởng quốc tế và trong nước như thế nào,là một ẩn số vì nó không được hiện diện trước công chúng một cách thường xuyên như các lọai hình văn hóa nghệ thuật khác.
Và vì thế, giá trị của nó cũng như bị chìm khuất,ảnh hưởng của nó đối với đời sống văn hóa nghệ thuật của công chúng không rõ ràng. Có thể đặt một dấu hỏi không biết ảnh nghệ thuật dùng để làm gì?
VN chưa có bảo tàng ảnh nghệ thuật
Kể từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh thành lập ngành nhiếp ảnh ngày 15.3.1953 tới nay, thì việc lưu trữ ảnh như một thư viện có lẽ chỉ có duy nhất bên Thông tấn xã VN là được làm có hệ thống. Nhưng chủ yếu lại là ảnh mang tính báo chí, phần ảnh nghệ thuật bị lẫn vào không phân biệt.
Hội NSNAVN được thành lập kể từ tháng 12.1965 tới nay là hơn 44 năm nhưng chưa có một thư viện lưu trữ có hệ thống ảnh nghệ thuật của các NSNAVN nói riêng, những tác phẩm ảnh nghệ thuật của VN nói chung từ xưa tới nay.
Dư án xây dựng bảo tàng ảnh ở VN mãi tới năm 2008 mới được thực hiện ở phần xây dựng thuần túy trong kế họach 2 năm, nghĩa là tới năm 2010 sẽ hòan thành, theo dự kiến là: Diện tích 1.170m2, gồm khu nhà chính rộng 500m2 cao 8 tầng. Tầng 1 được dành làm khu vực triển lãm. Các tầng trên được sử dụng để tổ chức hội thảo, hội nghị và khu trừng bày các loại ảnh nghệ thuật, ảnh tài liệu VN từ khi nhiếp ảnh bắt đầu vào VN. Đặc biệt Trung tâm cũng sẽ tạo ngân hàng ảnh cung cấp cho thế giới và VN.
Nhưng cho tới giờ này , 3.2010, thì công trình xây dựng thô chưa hòan thiện. Bản thân các kế họach, dự án về tổ chức nhân sự,tổ chức sưu tầm,hệ thống lưu trữ tạo nên “cái ruột” của bảo tàng thì chưa thấy gì. Kể cả trong kế họach làm việc của Ban chấp hành nhiệm kỳ mới 2010-2015 của Hội NSNAVN cũng chưa thấy đề cập gì về nội dung này.
Trang web vapa.org.vn của Hội NSNAVN được thành lập cũng gần 10 năm, nhưng ngay cả việc lập một thư viện ảnh trên mạng cũng chưa có, mà chỉ “dừng” ở phạm vi “gallery” ảnh theo nhóm, bộ, hay cá nhân mà không thành một hệ thống.Việc liên kết với các trang web của cá nhân thành viên Hội NSNAVN cũng không có, bỏ phí một nguồn tìm kiếm, lưu trữ ảnh…
Ngòai ra, cho tới nay việc kết hợp với các bảo tàng nghệ thuật trong nước để có một phòng lưu trữ, trưng bày, triển lãm ảnh nghệ thuật , nhất là những bức ảnh có giá trị nghệ thuật cao như một tác phẩm nghệ thuật-tài sản của quốc gia, hầu như không có. Mà việc này ở nước ngòai, ngay cả những quốc gia trong khu vực châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản…, khu vực Đông Nam Á như Thái Lan, Philippine, Indonexia, Malayxia… đều đã thực hiện.
Còn việc trao đổi ảnh nghệ thuật của VN với các bảo tàng hay các phòng trưng bày ở nước ngòai thì hầu như không có.
VN chưa có một thị trường ảnh đúng nghĩa
Ảnh nghệ thuật VN hình như đứng ngòai dòng chảy của thị trường..
Có nhiều nguyên nhân, ngòai việc NSNAVN do đam mê nghệ thuật ánh sáng mà chấp nhận việc tốn kém về tài chính để theo đuổi thú chơi,việc mua bán ảnh chỉ xem như là vui vẻ không thành một nhu cầu kinh doanh hay quá bức thiết. Và ảnh nghệ thuật có lẽ được dùng duy nhất là để in lịch, mà không phải là phổ biến.
Một thực tế không biết buồn hay vui, nhưng những bức ảnh bưu thiếp được bán cho du khách thì đa phần của các nhiếp ảnh gia nước ngòai. Còn của trong nước, phần lớn là những bộ ảnh giới thiệu phong cảnh được in chất lượng kém,gần như không có giá trị. Rất ít bộ ảnh của các tác giả là NSNAVN, ngọai lệ có NSNA Đào Hoa Nữ là có nhiều ảnh bưu thiếp về Huế đẹp, in ấn sang trọng, “hút” hàng trong mấy dịp Festival ở Huế.
Một số NSNAVN lập trang web cá nhân để giới thiệu ảnh của mình trên mạng, ai thích ảnh nào liên lạc chính chủ nhân để mua. Cũng có một số trang web của một vài nhóm yêu thích nghệ thuật nhiếp ảnh lập ra và cho các thành viên được “chào” ảnh trên web…Thậm chí cũng có một Công ty lập một trang web mời gọi các NSNAVN gửi ảnh “chào” hàng để họ có thể lựa chọn và mua theo yêu cầu của khách hàng của họ.
Bức ảnh có giá nhất trong lịch sử nhiếp ảnh VN có lẽ là “Mặt trời trong lăng sáng tỏa”-NSNA Trần Lam, với giá kỷ lục 1triệu USD, nhưng là để làm từ thiện. Ảnh được xem như hàng hóa đặc biệt và để có thể “nuôi” được đam mê nghệ thuật có lẽ là NSNA Long Thành ở Nha Trang,nhà anh vừa là phòng trưng bày, vừa là cửa hàng, có bức ảnh anh đã “nhân bản” tới vài trăm tấm mà vẫn đắt hàng, nhưng tòan là khách nước ngòai mua, giá cững không quá 100USD/bức.
Vài NSNAVN khác thì có được sự đặt hàng hay mua ảnh treo trang trí trong các phòng khách lớn của một số khách sạn 3-5 sao ở Hà Nội, TP.HCM…
Gần đây nhất có lẽ có NSNA Hòang Thế Nhiệm là ý thức được việc ảnh nghệ thuật của mình là tài sản, nên đã có những đự án bước đầu về việc bán ảnh như một lọai hàng hóa đặc biệt.Riêng trong triển lãm ảnh “Bốn mùa” vừa diễn ra tại Hà Nội, có năm tác phẩm khổ 150x50 cm được khách chọn mua với giá 350USD/bức cùng gần 30 tập sách ảnh được bán với giá 50USD/tập (bộ 4 tập giá 200USD).
Theo như thông tin trên một số web ảnh của châu Âu, thì có một vài NSNAVN gần đây được các Gallery của họ bán hộ ảnh đã đọat giải thưởng quốc tế khi ảnh được trưng bày triển lãm.Giá ảnh chưa chia hoa hồng xê dịch từ 400-500USD/bức. Còn như có một tay máy tự do nào đó của VN nói rằng bán tại gallery ở Hà Nội 1000USD trở lên 1 bức ảnh thì cũng phải xem lại sự thật ra sao.
Nhưng suy cho cùng, rõ ràng có một suy nghĩ cả ở tầm vi mô lẫn vĩ mô, phía cá nhân NSNAVN và những người có trách nhiệm trong bộ môn nghệ thuật nhiếp ảnh ở VN chưa thấy rõ giá trị mang tính vật chất của những tác phẩm ảnh nghệ thuật trong thị trường như các tác phẩm nghệ thuật của các bộ môn khác.
Nên ảnh nghệ thuật chưa có được một giá trị đích thực tham gia vào trong đời sống văn hóa hiện tại ở VN . Ảnh vẫn chỉ là thú chơi đam mê, tìm kiếm vẻ đẹp để thưởng thức, nhưng để thành “hàng hóa” thì chưa có một thị trường thực sự.
Mỗi năm lại có thêm nhiều cuộc thi ảnh nghệ thuật,cả trong và ngòai nước, lại thêm nhiều tác phẩm ảnh đọat giải, và “kho” ảnh cứ mãi đầy lên, để “cất kho” không phát huy được giá trị của nó trong đời sống cả về tinh thần và vật chất có phải là một sự lãng phí một tài sản có nhiều giá trị???
Hòai Hương
Nhiếp ảnh Việt Nam kể từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh thành lập 15.3.1953 đến nay đã qua được hơn nửa thế kỷ với nhiều thành tựu,xác lập được vị trí trong nền văn hóa nghệ thuật của Việt Nam.Thông tin về những giải thưởng ảnh quốc tế của nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam(NSNAVN) liên tiếp được đăng tải trên truyền thông…Nhưng ảnh nghệ thuật chưa được xem như một tài sản có giá trị cả tinh thần, vật chất của cá nhân và của quốc gia.
Ảnh đọat giải thưởng dùng làm gì?
Trong năm qua, trên các kênh truyền thông liên tiếp đưa tin những NSNAVN đọat các giải thưởng ảnh quốc tế.Chưa kể những giải thưởng ảnh trong nước từ chuyên nghiệp do Hội NSNAVN-VAPA tổ chức, đến các giải thưởng ảnh khu vực Bắc-Trung-Nam,đồng bằng sông Hồng, sông Cửu Long, Miền Tây Bắc, tỉnh, thành, các cơ quan truyền thông, cơ quan chuyên ngành…Nghĩa là có rất nhiều ảnh nghệ thuật đọat giải.
Có nhiều NSNAVN hiện đang giữ các kỷ luc ở VN như ở TP.HCM một NSNA đang ở vị trí hàng đầu với hơn 300 giải quốc tế, ở miền Trung một NSNA khác trong năm 2009 đã có trên 80 giải thưởng ảnh quốc tế, ngay cả ở miền Tây Nam Bộ cũng có một NSNA hiện đang nắm giữ hơn 100 giải thưởng…Song những bức ảnh đọat giải gần như không có một ảnh hưởng, hay tác động gì trong đời sống văn hóa nghệ thuật của công chúng trong nước.
Chỉ trong vòng 5 năm trở lại đây, cũng rất khó tính được số lượng cụ thể số ảnh đọat giải vì không hiếm những bức ảnh nghệ thuật được mang từ cuộc thi này sang cuộc thi khác và đọat giải.Nhưng đằng sau thông tin giải thưởng đó thì những bức ảnh đọat giải được dùng để làm gì? Triển lãm, đưa vào bảo tàng nghệ thuật, làm sách ảnh, bán, tặng…Hay lai tiếp tục mang đi thi và chỉ để thi và đăng báo khi đọat giải, để lấy danh tiếng đối với cá nhân???
VAPA cách năm đều có tổ chức triển lãm ảnh nghệ thuật đọat giải VAPA trong phạm vi các thành viên VAPA vào dịp Quốc khánh, hay VN-FIAP, nhưng sau triển lãm thì ảnh hoặc hòan trả chủ nhân hoặc cất vào kho, vì VAPA đến giờ này chưa có thư viện ảnh lưu trữ.
Ngòai ra rải rác ở các tỉnh, thành phố lớn cũng có vài triển lãm nhân một sự kiện kỷ niệm lễ lạc, hay sau cuộc thi ảnh, nhưng cũng chỉ là một họat động mang tính báo cáo, chưa thật sự trở thành sự kiện văn hóa giống các ngành văn hóa nghệ thuật khác như sân khấu, điện ảnh, âm nhạc, văn học, mỹ thuật…
Ảnh VN mang đi nước ngòai triển lãm thì chỉ như một lọai hình nghệ thuật kèm theo nhân một họat động văn hóa ngọai giao, và nó bị các lọai hình khác “đình đám”, ồn ào hơn như thời trang, ca múa nhạc dân tộc, múa rối nước… lấn át.
Cá nhân triển lãm ảnh nghệ thuật cũng không nhiều so với số lượng thành viên là hội viên VAPA.Ngay chính một NSNAVN hiện nắm trong tay trên 300 giải thưởng ảnh nghệ thuật quốc tế nhưng chưa có ý định triển lãm tác phẩm đọat giải của mình.Hay như một số “lão” NSNAVN suốt cuộc đời cầm máy với bao giải thưởng ảnh vẫn mơ có một triển lãm cá nhân mà chưa được.
Sách ảnh nghệ thuật nói chung, nếu tính trung bình hàng năm thì số lượng cũng không quá 10 đầu sách. Ngay như VAPA là nơi “sở hữu” trong tay kho ảnh nghệ thuật của các thành viên nhưng sách ảnh do VAPA sản xuất phát hành cũng rất hiếm, mỗi năm chỉ có thể đếm trên đầu 1 bàn tay.Cá nhân làm sách ảnh nếu không có tài trợ của một cơ quan hay tổ chức nào thì cũng rất khó ra sách.
Để tặng, cũng chỉ nhỏ lẻ nhân dịp lễ lạc hay sự kiện nào đó, và cũng chỉ là một vài tác phẩm…Có lẽ duy nhất có NSNA Trần Việt Văn là tặng tòan bộ tác phẩm trong triển lãm “Đạo & Đời “ ở Festival Huế 2008 cho Thư viện Liễu Quán-Tỉnh hội Phật giáo Thừa Thiên-Huế, hay tặng lại tòan bộ ảnh triển lãm trong bộ “Tướng trận thời bình”- Hà Nội, 2009 cho nhân vật ảnh của mình…
Cũng có một số bức ảnh nghệ thuật của NSNAVN đọat các giải thưởng cao ở nước ngòai, được trưng bày ở các bảo tàng của quốc gia hay của ban tổ chức cuộc thi đó. Nhưng số ảnh này không nhiều so với số lượng ảnh đọat giải thưởng quốc tế của VN.
Thật sự “cuộc sống” của những bức ảnh nghệ thuật, nhất là những bức ảnh đọat giải thưởng quốc tế và trong nước như thế nào,là một ẩn số vì nó không được hiện diện trước công chúng một cách thường xuyên như các lọai hình văn hóa nghệ thuật khác.
Và vì thế, giá trị của nó cũng như bị chìm khuất,ảnh hưởng của nó đối với đời sống văn hóa nghệ thuật của công chúng không rõ ràng. Có thể đặt một dấu hỏi không biết ảnh nghệ thuật dùng để làm gì?
VN chưa có bảo tàng ảnh nghệ thuật
Kể từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh thành lập ngành nhiếp ảnh ngày 15.3.1953 tới nay, thì việc lưu trữ ảnh như một thư viện có lẽ chỉ có duy nhất bên Thông tấn xã VN là được làm có hệ thống. Nhưng chủ yếu lại là ảnh mang tính báo chí, phần ảnh nghệ thuật bị lẫn vào không phân biệt.
Hội NSNAVN được thành lập kể từ tháng 12.1965 tới nay là hơn 44 năm nhưng chưa có một thư viện lưu trữ có hệ thống ảnh nghệ thuật của các NSNAVN nói riêng, những tác phẩm ảnh nghệ thuật của VN nói chung từ xưa tới nay.
Dư án xây dựng bảo tàng ảnh ở VN mãi tới năm 2008 mới được thực hiện ở phần xây dựng thuần túy trong kế họach 2 năm, nghĩa là tới năm 2010 sẽ hòan thành, theo dự kiến là: Diện tích 1.170m2, gồm khu nhà chính rộng 500m2 cao 8 tầng. Tầng 1 được dành làm khu vực triển lãm. Các tầng trên được sử dụng để tổ chức hội thảo, hội nghị và khu trừng bày các loại ảnh nghệ thuật, ảnh tài liệu VN từ khi nhiếp ảnh bắt đầu vào VN. Đặc biệt Trung tâm cũng sẽ tạo ngân hàng ảnh cung cấp cho thế giới và VN.
Nhưng cho tới giờ này , 3.2010, thì công trình xây dựng thô chưa hòan thiện. Bản thân các kế họach, dự án về tổ chức nhân sự,tổ chức sưu tầm,hệ thống lưu trữ tạo nên “cái ruột” của bảo tàng thì chưa thấy gì. Kể cả trong kế họach làm việc của Ban chấp hành nhiệm kỳ mới 2010-2015 của Hội NSNAVN cũng chưa thấy đề cập gì về nội dung này.
Trang web vapa.org.vn của Hội NSNAVN được thành lập cũng gần 10 năm, nhưng ngay cả việc lập một thư viện ảnh trên mạng cũng chưa có, mà chỉ “dừng” ở phạm vi “gallery” ảnh theo nhóm, bộ, hay cá nhân mà không thành một hệ thống.Việc liên kết với các trang web của cá nhân thành viên Hội NSNAVN cũng không có, bỏ phí một nguồn tìm kiếm, lưu trữ ảnh…
Ngòai ra, cho tới nay việc kết hợp với các bảo tàng nghệ thuật trong nước để có một phòng lưu trữ, trưng bày, triển lãm ảnh nghệ thuật , nhất là những bức ảnh có giá trị nghệ thuật cao như một tác phẩm nghệ thuật-tài sản của quốc gia, hầu như không có. Mà việc này ở nước ngòai, ngay cả những quốc gia trong khu vực châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản…, khu vực Đông Nam Á như Thái Lan, Philippine, Indonexia, Malayxia… đều đã thực hiện.
Còn việc trao đổi ảnh nghệ thuật của VN với các bảo tàng hay các phòng trưng bày ở nước ngòai thì hầu như không có.
VN chưa có một thị trường ảnh đúng nghĩa
Ảnh nghệ thuật VN hình như đứng ngòai dòng chảy của thị trường..
Có nhiều nguyên nhân, ngòai việc NSNAVN do đam mê nghệ thuật ánh sáng mà chấp nhận việc tốn kém về tài chính để theo đuổi thú chơi,việc mua bán ảnh chỉ xem như là vui vẻ không thành một nhu cầu kinh doanh hay quá bức thiết. Và ảnh nghệ thuật có lẽ được dùng duy nhất là để in lịch, mà không phải là phổ biến.
Một thực tế không biết buồn hay vui, nhưng những bức ảnh bưu thiếp được bán cho du khách thì đa phần của các nhiếp ảnh gia nước ngòai. Còn của trong nước, phần lớn là những bộ ảnh giới thiệu phong cảnh được in chất lượng kém,gần như không có giá trị. Rất ít bộ ảnh của các tác giả là NSNAVN, ngọai lệ có NSNA Đào Hoa Nữ là có nhiều ảnh bưu thiếp về Huế đẹp, in ấn sang trọng, “hút” hàng trong mấy dịp Festival ở Huế.
Một số NSNAVN lập trang web cá nhân để giới thiệu ảnh của mình trên mạng, ai thích ảnh nào liên lạc chính chủ nhân để mua. Cũng có một số trang web của một vài nhóm yêu thích nghệ thuật nhiếp ảnh lập ra và cho các thành viên được “chào” ảnh trên web…Thậm chí cũng có một Công ty lập một trang web mời gọi các NSNAVN gửi ảnh “chào” hàng để họ có thể lựa chọn và mua theo yêu cầu của khách hàng của họ.
Bức ảnh có giá nhất trong lịch sử nhiếp ảnh VN có lẽ là “Mặt trời trong lăng sáng tỏa”-NSNA Trần Lam, với giá kỷ lục 1triệu USD, nhưng là để làm từ thiện. Ảnh được xem như hàng hóa đặc biệt và để có thể “nuôi” được đam mê nghệ thuật có lẽ là NSNA Long Thành ở Nha Trang,nhà anh vừa là phòng trưng bày, vừa là cửa hàng, có bức ảnh anh đã “nhân bản” tới vài trăm tấm mà vẫn đắt hàng, nhưng tòan là khách nước ngòai mua, giá cững không quá 100USD/bức.
Vài NSNAVN khác thì có được sự đặt hàng hay mua ảnh treo trang trí trong các phòng khách lớn của một số khách sạn 3-5 sao ở Hà Nội, TP.HCM…
Gần đây nhất có lẽ có NSNA Hòang Thế Nhiệm là ý thức được việc ảnh nghệ thuật của mình là tài sản, nên đã có những đự án bước đầu về việc bán ảnh như một lọai hàng hóa đặc biệt.Riêng trong triển lãm ảnh “Bốn mùa” vừa diễn ra tại Hà Nội, có năm tác phẩm khổ 150x50 cm được khách chọn mua với giá 350USD/bức cùng gần 30 tập sách ảnh được bán với giá 50USD/tập (bộ 4 tập giá 200USD).
Theo như thông tin trên một số web ảnh của châu Âu, thì có một vài NSNAVN gần đây được các Gallery của họ bán hộ ảnh đã đọat giải thưởng quốc tế khi ảnh được trưng bày triển lãm.Giá ảnh chưa chia hoa hồng xê dịch từ 400-500USD/bức. Còn như có một tay máy tự do nào đó của VN nói rằng bán tại gallery ở Hà Nội 1000USD trở lên 1 bức ảnh thì cũng phải xem lại sự thật ra sao.
Nhưng suy cho cùng, rõ ràng có một suy nghĩ cả ở tầm vi mô lẫn vĩ mô, phía cá nhân NSNAVN và những người có trách nhiệm trong bộ môn nghệ thuật nhiếp ảnh ở VN chưa thấy rõ giá trị mang tính vật chất của những tác phẩm ảnh nghệ thuật trong thị trường như các tác phẩm nghệ thuật của các bộ môn khác.
Nên ảnh nghệ thuật chưa có được một giá trị đích thực tham gia vào trong đời sống văn hóa hiện tại ở VN . Ảnh vẫn chỉ là thú chơi đam mê, tìm kiếm vẻ đẹp để thưởng thức, nhưng để thành “hàng hóa” thì chưa có một thị trường thực sự.
Mỗi năm lại có thêm nhiều cuộc thi ảnh nghệ thuật,cả trong và ngòai nước, lại thêm nhiều tác phẩm ảnh đọat giải, và “kho” ảnh cứ mãi đầy lên, để “cất kho” không phát huy được giá trị của nó trong đời sống cả về tinh thần và vật chất có phải là một sự lãng phí một tài sản có nhiều giá trị???
Phản hồi lại bài viết của HNAVN
1. Tác giả Hoài Hương trả lời:
Đừng ngộ nhận
Trong thư ngỏ của Ban chấp hành Hội NSNAVN, các ông có nói tôi tự đặt ra cụm từ “VN là cường quốc nhiếp ảnh” rồi tự biện luận, tự phê phán, buộc các ông chịu trách nhiệm. Xin thưa, có lẽ các ông đã không đọc kỹ, khi tiêu đề bài báo có đặt dấu chấm hỏi đằng sau câu “VN có phải là cường quốc nhiếp ảnh không? “Và trong bài tôi có nói rõ:” Đã có nhiều người lạc quan cho rằng VN là cường quốc nhiếp ảnh thông qua những thành tích đạt được ở các cuộc thi ảnh quốc tế dưới sự bảo trợ của FIAP” , không phải là sự khẳng định mà cho là tôi :“Đặt điều chủ quan”.Hơn nữa qua các phát biểu của ông Chủ tịch Hội trên nhiều phương tiện truyền thông đều ca ngợi thành tích của nhiếp ảnh VN là rất đáng tự hào, không thua kém các nước tiên tiến trên thế giới. Đó là sự ngộ nhận, khi nhìn vào giá trị của các giải thưởng nghiệp dư quốc tế mà đánh giá một nền nhiếp ảnh. Một nền nhiếp ảnh lớn mạnh phải có những tên tuổi lớn, những phong cách sáng tạo độc đáo mà thế giới biết đến.
Về việc UNESCO đã rút tên FIAP ra khỏi danh sách tổ chức thuộc phạm vi cơ quan hoạt động văn hoá của Liên hiệp quốc,xin mời vào trang web của UNESCO thì thấy rõ về tổ chức của họ, xem có tên của FIAP hay không.Còn việc FIAP kinh doanh các biểu tượng logo, thì ai đã từng dự các Đại hội FIAP đều biết,và muốn biết chi tiết cũng xin mời vào trang web của FIAP để xem cụ thể giá cả từng món đồ lưu niệm đó. Các ông nên biết rõ tổ chức mình tham gia thực chất hoạt động như thế nào, đừng nghĩ không ai biết gì trong thời đại thông tin toàn cầu.
2. Tác giả Minh Châu trả lời:
Giá trị nghiệp dư không thể là thước đo nghệ thuật chuyên nghiệp
Về giá trị các cuộc thi ảnh FIAP, trên trang web FIAP đã nêu rõ: Nhiếp ảnh nghiệp dư xuyên toàn cầu- La Photographie Amateur à travers Le Monde. Trong thẻ của FIAP cũng ghi rõ: Người giữ thẻ này không lấy nhiếp ảnh làm mục đích chính-Carte de Photographe de la FIAP qui porte une photo du détenteur, qui est platifiée et valable à vie.
Trong “Thư ngỏ của BCH Hội” có nói FIAP có gần 100 nước tham gia, đúng ra phải là các Câu lạc bộ, hiệp hội nhiếp ảnh amater của gần 100 nước và vùng lãnh thổ tham gia.
Nhân đây xin nói rõ khái niệm về “nước”. Một tác giả từ một nước gửi ảnh đến tham dự các salon ảnh quốc tế không thể coi tác giả đó là đại diện tiêu biểu cho quốc gia đó. Việc thống kê số nước trong các cuộc thi ảnh FIAP chỉ nhấn mạnh sự phát triển của phong trào nhiếp ảnh nghiệp dư trên thế giới.
Ngay như cuộc thi ảnh FIAP đen trắng hai năm một lần vừa xong, bộ ảnh của mỗi nước chỉ là sự lựa chọn từ các CLB nghiệp dư, chứ hoàn toàn không phải là những nhiếp ảnh gia danh giá của quốc gia đó. Ví dụ Trung Quốc, nhiều nghệ sỹ nhiếp ảnh Thượng Hải có ảnh bán cả 5000- 10.000 USD, Danh tiếng có, nhưng họ đâu có tham gia thi FIAP?
Ban chấp hành Hội đã không nắm vững khái niệm nghiệp dư và chuyên nghiệp khi biện bác rằng: 10 tác giả tham gia cuộc thi ảnh FIAP đen trắng không kiếm sống bằng ảnh nghệ thuật nên có ý như là nghiệp dư.
Ở đây cần thống nhất rõ khái niệm: Nhiếp ảnh chuyên nghiệp theo đúng nghĩa thế giới: là 2/3 thu nhập chủ yếu bằng nghề ảnh. Vì thế sống bằng chụp ảnh dịch vụ là nhiếp ảnh chuyên nghiệp. Ăn lương của Hội địa phương hay làm thêm hướng dẫn viên,làm phóng viên ảnh của báo, nhưng nghề chính, thu nhập chính là chụp ảnh, không phải là chuyên nghiệp sao? Hơn nữa, họ lại được phong tước NSNA VN ,vậy đó cũng không phải là “chuyên nghiệp”?.
Ngoài thi FIAP chả lẽ không biết thi đâu?
Trong “Thư ngỏ của BCH Hội NSNA VN” có nói không có tổ chức nào toàn cầu như FIAP, nhưng xin các ông hãy mở rộng tầm nhìn để nhìn xa hơn nữa, thấy rằng trên thế giới không chỉ có một sân chơi FIAP mang tính tìan cầu.
Các cuộc thi ảnh nghệ thuật thế giới có uy tín chất lượng hàng đầu mà hàng năm có tới hàng chục ngàn bức ảnh dự thi như IPA (Mỹ), Master Cup (Anh), Sony World Award Photogarphy (Anh), Foto Espana (TBN)… Hàng loạt cuộc thi danh giá khác của các hãng máy ảnh như Hasselblad, Leica, Kodak của các trung tâm nghệ thuật đương đại lớn của Anh, Mỹ, của các tạp chí ảnh hàng đầu Mỹ như Popular Photography, American Photo … Với các cuộc thi đó, các tác giả VN không thể lọt vào danh sách đoạt giải. Trong các cuộc thi đó, giám khảo đều là những nhà nhiếp ảnh, giám đốc hình ảnh- mỹ thuật hàng đầu, chứ không phải là những nghệ sỹ nghiệp dư FIAP. Ví dụ cuộc thi Master Cup (Anh), giám khảo đều từ các tạp chí danh tiếng như Times, Financial Times, National Geographic, Sports Illustrated Magazine các nhà sách Taschen, Phaidon… ; các gallery nghệ thuật hàng đâù như Saatchi & Saatchi, L.A Gallery… các hãng thông tấn Getty Images, Magnum…
Trong khi, thử nhìn vào danh sách giám khảo cuộc thi FIAP đen trắng hai năm một lần, xem các nhân vật đó có phải là những tên tuổi nổi tiếng không? Và nếu bạn thử xem ngay các nghệ sỹ E.FIAP vào phần Bio (tiểu sử) xem thành tích của họ xem? Đã có ai xuất hiện trong các Bảo tàng nghệ thuật quốc gia hay các bộ sưu tập cá nhân danh giá chưa?
Không có gì lạ đâu, FIAP là một sân chơi dành cho những người không coi nhiếp ảnh là mục đích chính.
Hội nhập quốc tế, nhưng hội nhập với ai và như thế nào?
Hội nhập quốc tế là cần. Nhưng hội nhập phải ở vị thế nào? Xứng tầm hay chưa?
Trong thư, các ông nói: sẽ có hàng trăm nhà nhiếp ảnh nổi tiếng ở các châu lục đến VN quảng bá hình ảnh VN? Xin hỏi họ nổi tiếng thật sự ở mức độ nào, và hiệu quả quảng bá của họ đến đâu khi chúng ta chưa được nhìn tác phẩm của những nghệ sỹ nghiệp dư không coi nhiếp ảnh là mục đích chính này? Và rồi sự quảng bá hình ảnh VN của họ thực hiện ở đâu, tiến hành ra sao…Cách đây hơn 10 năm, cũng đã từng có các nhà nhiếp ảnh quốc tế và VN cùng đi chụp ảnh, sau đó in sách ảnh “Passage to Vietnam”, với những bức ảnh và lời bình thiếu thiện chí, đã là một “sự cố” về việc quảng bá Việt Nam bằng ảnh do các nhà nhiếp ảnh nước ngoài thực hiện. Chắc những người có trách nhiệm đều nhớ.
Việc các ông viết trong “Thư ngỏ của BCH HNSNA VN” là đã có công văn xin phép các cơ quan hữu trách, nhưng những văn bản đó số mấy, ngày nào, nó có sau khi VN đi dự ĐH FIAP lần 29 ở Zilina- Slovakia về?
Và cũng xin nói nhỏ với ông Chu Chí Thành, khi ông ký tên vào một văn bản hành chính mang tính chất công văn gửi giữa 2 cơ quan, thì nên nhất quán cách xưng hô, đã là “đồng chí” thì không “anh”, “bác”, và đừng xen chuyện “riêng tư” kiểu:” Đặc biệt tôi còn nợ bác Huân ảnh ở Hàn Quốc và nhiều việc khác nữa”.
Các cụ ta có câu: “Thuốc đắng dã tật”, “Sự thật mất lòng”. Đừng vì những lời nói thẳng mà lên án người viết là thiếu thiện chí, ngạo mạn, xúc phạm giới nhiếp ảnh VN.
Cũng nhân đây xin chúc Hội NSNA VN có thêm nhiều thành tích đích thực trong nhiếp ảnh để thật sự ngành nhiếp ảnh VN nói chung, nghệ thuật nhiếp ảnh VN nói riêng có vị trí xứng đáng trong nhiếp ảnh đương đại quốc tế./.
1. Tác giả Hoài Hương trả lời:
Đừng ngộ nhận
Trong thư ngỏ của Ban chấp hành Hội NSNAVN, các ông có nói tôi tự đặt ra cụm từ “VN là cường quốc nhiếp ảnh” rồi tự biện luận, tự phê phán, buộc các ông chịu trách nhiệm. Xin thưa, có lẽ các ông đã không đọc kỹ, khi tiêu đề bài báo có đặt dấu chấm hỏi đằng sau câu “VN có phải là cường quốc nhiếp ảnh không? “Và trong bài tôi có nói rõ:” Đã có nhiều người lạc quan cho rằng VN là cường quốc nhiếp ảnh thông qua những thành tích đạt được ở các cuộc thi ảnh quốc tế dưới sự bảo trợ của FIAP” , không phải là sự khẳng định mà cho là tôi :“Đặt điều chủ quan”.Hơn nữa qua các phát biểu của ông Chủ tịch Hội trên nhiều phương tiện truyền thông đều ca ngợi thành tích của nhiếp ảnh VN là rất đáng tự hào, không thua kém các nước tiên tiến trên thế giới. Đó là sự ngộ nhận, khi nhìn vào giá trị của các giải thưởng nghiệp dư quốc tế mà đánh giá một nền nhiếp ảnh. Một nền nhiếp ảnh lớn mạnh phải có những tên tuổi lớn, những phong cách sáng tạo độc đáo mà thế giới biết đến.
Về việc UNESCO đã rút tên FIAP ra khỏi danh sách tổ chức thuộc phạm vi cơ quan hoạt động văn hoá của Liên hiệp quốc,xin mời vào trang web của UNESCO thì thấy rõ về tổ chức của họ, xem có tên của FIAP hay không.Còn việc FIAP kinh doanh các biểu tượng logo, thì ai đã từng dự các Đại hội FIAP đều biết,và muốn biết chi tiết cũng xin mời vào trang web của FIAP để xem cụ thể giá cả từng món đồ lưu niệm đó. Các ông nên biết rõ tổ chức mình tham gia thực chất hoạt động như thế nào, đừng nghĩ không ai biết gì trong thời đại thông tin toàn cầu.
2. Tác giả Minh Châu trả lời:
Giá trị nghiệp dư không thể là thước đo nghệ thuật chuyên nghiệp
Về giá trị các cuộc thi ảnh FIAP, trên trang web FIAP đã nêu rõ: Nhiếp ảnh nghiệp dư xuyên toàn cầu- La Photographie Amateur à travers Le Monde. Trong thẻ của FIAP cũng ghi rõ: Người giữ thẻ này không lấy nhiếp ảnh làm mục đích chính-Carte de Photographe de la FIAP qui porte une photo du détenteur, qui est platifiée et valable à vie.
Trong “Thư ngỏ của BCH Hội” có nói FIAP có gần 100 nước tham gia, đúng ra phải là các Câu lạc bộ, hiệp hội nhiếp ảnh amater của gần 100 nước và vùng lãnh thổ tham gia.
Nhân đây xin nói rõ khái niệm về “nước”. Một tác giả từ một nước gửi ảnh đến tham dự các salon ảnh quốc tế không thể coi tác giả đó là đại diện tiêu biểu cho quốc gia đó. Việc thống kê số nước trong các cuộc thi ảnh FIAP chỉ nhấn mạnh sự phát triển của phong trào nhiếp ảnh nghiệp dư trên thế giới.
Ngay như cuộc thi ảnh FIAP đen trắng hai năm một lần vừa xong, bộ ảnh của mỗi nước chỉ là sự lựa chọn từ các CLB nghiệp dư, chứ hoàn toàn không phải là những nhiếp ảnh gia danh giá của quốc gia đó. Ví dụ Trung Quốc, nhiều nghệ sỹ nhiếp ảnh Thượng Hải có ảnh bán cả 5000- 10.000 USD, Danh tiếng có, nhưng họ đâu có tham gia thi FIAP?
Ban chấp hành Hội đã không nắm vững khái niệm nghiệp dư và chuyên nghiệp khi biện bác rằng: 10 tác giả tham gia cuộc thi ảnh FIAP đen trắng không kiếm sống bằng ảnh nghệ thuật nên có ý như là nghiệp dư.
Ở đây cần thống nhất rõ khái niệm: Nhiếp ảnh chuyên nghiệp theo đúng nghĩa thế giới: là 2/3 thu nhập chủ yếu bằng nghề ảnh. Vì thế sống bằng chụp ảnh dịch vụ là nhiếp ảnh chuyên nghiệp. Ăn lương của Hội địa phương hay làm thêm hướng dẫn viên,làm phóng viên ảnh của báo, nhưng nghề chính, thu nhập chính là chụp ảnh, không phải là chuyên nghiệp sao? Hơn nữa, họ lại được phong tước NSNA VN ,vậy đó cũng không phải là “chuyên nghiệp”?.
Ngoài thi FIAP chả lẽ không biết thi đâu?
Trong “Thư ngỏ của BCH Hội NSNA VN” có nói không có tổ chức nào toàn cầu như FIAP, nhưng xin các ông hãy mở rộng tầm nhìn để nhìn xa hơn nữa, thấy rằng trên thế giới không chỉ có một sân chơi FIAP mang tính tìan cầu.
Các cuộc thi ảnh nghệ thuật thế giới có uy tín chất lượng hàng đầu mà hàng năm có tới hàng chục ngàn bức ảnh dự thi như IPA (Mỹ), Master Cup (Anh), Sony World Award Photogarphy (Anh), Foto Espana (TBN)… Hàng loạt cuộc thi danh giá khác của các hãng máy ảnh như Hasselblad, Leica, Kodak của các trung tâm nghệ thuật đương đại lớn của Anh, Mỹ, của các tạp chí ảnh hàng đầu Mỹ như Popular Photography, American Photo … Với các cuộc thi đó, các tác giả VN không thể lọt vào danh sách đoạt giải. Trong các cuộc thi đó, giám khảo đều là những nhà nhiếp ảnh, giám đốc hình ảnh- mỹ thuật hàng đầu, chứ không phải là những nghệ sỹ nghiệp dư FIAP. Ví dụ cuộc thi Master Cup (Anh), giám khảo đều từ các tạp chí danh tiếng như Times, Financial Times, National Geographic, Sports Illustrated Magazine các nhà sách Taschen, Phaidon… ; các gallery nghệ thuật hàng đâù như Saatchi & Saatchi, L.A Gallery… các hãng thông tấn Getty Images, Magnum…
Trong khi, thử nhìn vào danh sách giám khảo cuộc thi FIAP đen trắng hai năm một lần, xem các nhân vật đó có phải là những tên tuổi nổi tiếng không? Và nếu bạn thử xem ngay các nghệ sỹ E.FIAP vào phần Bio (tiểu sử) xem thành tích của họ xem? Đã có ai xuất hiện trong các Bảo tàng nghệ thuật quốc gia hay các bộ sưu tập cá nhân danh giá chưa?
Không có gì lạ đâu, FIAP là một sân chơi dành cho những người không coi nhiếp ảnh là mục đích chính.
Hội nhập quốc tế, nhưng hội nhập với ai và như thế nào?
Hội nhập quốc tế là cần. Nhưng hội nhập phải ở vị thế nào? Xứng tầm hay chưa?
Trong thư, các ông nói: sẽ có hàng trăm nhà nhiếp ảnh nổi tiếng ở các châu lục đến VN quảng bá hình ảnh VN? Xin hỏi họ nổi tiếng thật sự ở mức độ nào, và hiệu quả quảng bá của họ đến đâu khi chúng ta chưa được nhìn tác phẩm của những nghệ sỹ nghiệp dư không coi nhiếp ảnh là mục đích chính này? Và rồi sự quảng bá hình ảnh VN của họ thực hiện ở đâu, tiến hành ra sao…Cách đây hơn 10 năm, cũng đã từng có các nhà nhiếp ảnh quốc tế và VN cùng đi chụp ảnh, sau đó in sách ảnh “Passage to Vietnam”, với những bức ảnh và lời bình thiếu thiện chí, đã là một “sự cố” về việc quảng bá Việt Nam bằng ảnh do các nhà nhiếp ảnh nước ngoài thực hiện. Chắc những người có trách nhiệm đều nhớ.
Việc các ông viết trong “Thư ngỏ của BCH HNSNA VN” là đã có công văn xin phép các cơ quan hữu trách, nhưng những văn bản đó số mấy, ngày nào, nó có sau khi VN đi dự ĐH FIAP lần 29 ở Zilina- Slovakia về?
Và cũng xin nói nhỏ với ông Chu Chí Thành, khi ông ký tên vào một văn bản hành chính mang tính chất công văn gửi giữa 2 cơ quan, thì nên nhất quán cách xưng hô, đã là “đồng chí” thì không “anh”, “bác”, và đừng xen chuyện “riêng tư” kiểu:” Đặc biệt tôi còn nợ bác Huân ảnh ở Hàn Quốc và nhiều việc khác nữa”.
Các cụ ta có câu: “Thuốc đắng dã tật”, “Sự thật mất lòng”. Đừng vì những lời nói thẳng mà lên án người viết là thiếu thiện chí, ngạo mạn, xúc phạm giới nhiếp ảnh VN.
Cũng nhân đây xin chúc Hội NSNA VN có thêm nhiều thành tích đích thực trong nhiếp ảnh để thật sự ngành nhiếp ảnh VN nói chung, nghệ thuật nhiếp ảnh VN nói riêng có vị trí xứng đáng trong nhiếp ảnh đương đại quốc tế./.
Vinh dự tự hào hay sự xa xỉ không cần thiết?
Vinh dự, tự hào hay sự xa xỉ không cần thiết?
Ngày 26.8.2008, từ thành phố nhỏ Zilina- Slovakia, trong phiên họp của Đại hội lần thứ 29 của FIAP-Liên đòan nghệ thuật nhiếp ảnh quốc tế, Việt Nam đã được đồng ý cho đăng cai Đại hội lần thứ 30 vào năm 2010 tại Hà Nội. Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam đã chính thức công bố thông tin trên các phương tiện truyền thông trong nước.
Vinh dự và tự hào, hay thành tích ảo?
Sau khi từ Đại hội lần thứ 29 của FIAP trở về, ông Chu Chí Thành, Chủ tịch Hội NSNA VN đã thông báo chính thức với truyền thông VN thông tin: VN được FIAP đồng ý cho đăng cai Đại hội lần 30 tại Hà Nội năm 2010. Theo ông, đây là một vinh dự và là niềm tự hào của NAVN,thành viên thứ 65/100 của FIAP từ năm 1991, vì kể từ tháng 1.1947 khi FIAP thành lập, tháng 6.1950 Đại hội lần đầu tiên, thì VN là nước châu Á thứ 2 sau Trung Quốc được đăng cai tổ chức Đại hội.
Nếu so sánh số lượng các tước vị của NSNA VN được FIAP phong tặng là 150 nhiếp ảnh gia/1triệu nhiếp ảnh gia/ 100 Hiệp hội các nước và vùng lãnh thổ / 5 châu lục, được FIAP đại diện quyền lợi, thì con số này không phải là nhiều so với các quốc gia khác.Nếu so sánh lịch sử NAVN với các quốc gia khác thì VN chỉ là một quốc gia “trẻ” mới gần 140 năm từ lúc xuất hiện tiệm chụp ảnh đầu tiên Cảm Hiếu Đường của Đặng Huy Trứ, và thật sự phát triển trong vòng hơn 55 năm nay kể từ Sắc lệnh về ngành Nhiếp ảnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ngày 16.3.1953. Và nếu như tính số NSNA được phong tặng của Hội NSNA VN gần 700 người, cùng với những thành tích đạt được trong các giải thưởng ảnh quốc tế danh tiếng, thì NAVN chưa phải là một “cường quốc” nhiếp ảnh… Bởi lẽ nhìn vào cuộc thi sẽ thấy danh sách tác giả VN tham dự dài dằng dặc nhiều khi áp đảo cả nước chủ nhà.
Trong hào quang lấp lánh của những giải thưởng ảnh nghệ thuật quốc tế do FIAP bảo trợ mà VN đọat được, nếu nhìn một cách chính xác và thành thật với trình độ của mình, thì NAVN không nên quá đề cao vào thành tích từ FIAP, thậm chí có thể nói đó là giải thưởng ảo, thành tích ảo. Sự thật một số NSNA VN luôn lấy những ảnh đã đọat giải thưởng ảnh ở những cuộc thi ảnh quốc tế do FIAP bảo trợ, luân phiên mang thi hết cuộc này đến cuộc khác, 1 ảnh có thể đọat hàng chục giải và có khi mấy năm liền không có ảnh nào khác, giải thưởng vì thế không thể “đo” được trình độ chính xác. Vì là sự lặp lại hay làm cũ mình, không có tư duy sáng tạo mới.
Trên báo “Văn nghệ Trẻ” số gần đây, trong bài viết “VN có phải là cường quốc nhiếp ảnh”, đưa ra thông tin có 1 NSNA VN trong vòng 3 năm từ 2002-2005 mà đọat tới 225 giải thưởng ảnh quốc tế…(nguồn từ www.vapa.org.vn) Thế nhưng thực tế nhìn vào những bức ảnh đoạt giải của nhà nhiếp ảnh nọ đã đăng trên các phương tiện truyền thông, thì phần lớn trong số đó là sự trùng lặp, thậm chí có ảnh chụp cách đây gần 10 năm nhưng năm 2008 vẫn mang đi thi và tiếp tục đọat giải!
Lấy thực tế gần nhất là giải thưởng Cup FIAP vừa đọat được của VN trong Biennal Đại hội FIAP lần thứ 29 ở Zilina- Slovakia với bộ ảnh đen trắng 10 bức về “ Nếp sống văn hóa truyền thống của dân tộc thiểu số Tây Nguyên-VN”(trong số đó có nhiều ảnh đã từng mang đi nhiều cuộc thi khác và đọat giải), dù đọat Cup do tổng số điểm cao hơn các đòan khác nhưng về cá nhân thì tất cả 10 ảnh chỉ đọat giải “danh dự”- 1 hình thức tương tự giải khuyến khích, thế mà có NSNA VN tác giả 1/10 ảnh khi trả lời phỏng vấn báo chí đã cho rằng “đây là giải thưởng để đời”??? Chưa kể bộ ảnh 10 bức đó là hình ảnh một Tây Nguyên xưa cũ,còn nhiều khó khăn, thậm chí lạc hậu mà chưa thấy những nét đổi mới tích cực của một Tây Nguyên phát triển mạnh mẽ ngày nay. Khi đem những hình ảnh đó ra thế giới sẽ làm bạn bè năm châu hiểu không đầy đủ về một Tây Nguyên trong cuộc sống mới của ta.
Nhìn lại lực lượng NSNA VN, hàng năm, gần như chỉ “quẩn quanh” trong các cuộc thi do FIAP bảo trợ, còn các cuộc thi đẳng cấp khác mang tầm chuyên nghiệp của thế giới như Giải ảnh báo chí thế giới (World Press Photo, Pulitzer…), ảnh nghệ thuật IPA… thì vắng bóng tính từ năm 1975 tới nay. Một giải thưởng vàng ảnh báo chí khu vực Châu Á năm 2007 lần đầu tiên tổ chức tại Thượng Hải- Trung Quốc, 1 phóng viên ảnh VN đọat giải, thì lập tức đã “vống” lên là “tầm cỡ đối trọng với WPP”!!
Ta tự đề cao ta hay ta quá tự tin vào những gì đã đạt được, mà không thấy thực chất của giải thưởng, để rồi tự huyền hoặc mình, ảo tưởng về tài năng, cho là mình đã có thể bằng hay hơn trình độ của các nước khác ? Rồi lấy đó để tự hào, đánh lừa mọi người và đánh lừa cả chính bản thân mình. Căn bệnh AQ đã lây lan.
FIAP, sân chơi quốc tế của các nhà nhiếp ảnh nghiệp dư
Với tôn chỉ, mục đích ban đầu là tập hợp những người chụp ảnh thuộc Hiệp hội nhiếp ảnh các nước, tạo lập mối liên hệ quốc tế hữu nghị, thân thiện giữa các châu lục, và có thể thông qua những bức ảnh góp phần bảo tồn những di sản văn hóa nhân lọai, bảo vệ môi trường thiên nhiên trên trái đất… , những người sáng lập ra FIAP cũng đã xác định đây chỉ là sân chơi của những người yêu thích nghệ thuật ánh sáng trên thế giới. Vì lẽ đó mà trong tấm thẻ FIAP có dòng chữ:”… Người cầm thẻ này không coi nhiếp ảnh là mục đích chính của cuộc sống ”- The bearer of this card does not take photographs for professional purposes .Và trong dòng chữ làm blast trang web của FIAP cũng có dòng chữ khẳng định:”Nhiếp ảnh nghiệp dư xuyên thế giới”- La Photographie Amateur à travers le monde.
Có lẽ thế mà những tiêu chuẩn để được phong tước hiệu của FIAP không quá khó khăn, chỉ cần đạt được một số giải thưởng nhất định, thậm chí chỉ cần ảnh được treo ở một số cuộc thi là có thể được tính điểm để cộng và đủ điểm là được phong, theo từng cấp từ A. FIAP đến E. FIAP và cao nhất là M.FIAP. Nhưng quan trọng hơn là khi làm hồ sơ xin phong tước, ngòai những tiêu chuẩn đã đạt được, còn phải đóng một số tiền theo quy định, thì sau đó mới có được bằng chứng nhận.
FIAP là một tổ chức phi chính phủ- ONG/NGO,nên việc bảo đảm họat động của tổ chức là do sự tình nguyện của một số “Mạnh Thường Quân” sáng lập và sau đó là đóng góp lệ phí của các thành viên tham gia. Nhưng quy mô ngày càng rộng hơn nên lệ phí không bảo đảm cho các họat động, FIAP đã kinh doanh logo của mình bằng các họat động quảng cáo cho các hãng sản xuất thiết bị chuyên ngành nhiếp ảnh, sản xuất các sản phẩm kỷ niệm như huy chương, cờ, khăn, áo, cravate, huy hiệu…để bán. Ở một khía cạnh nào đó thì FIAP ngòai một sân chơi ảnh nghiệp dư còn là một nơi để các hãng sản xuất thiết bị ngành nhiếp ảnh và cả bản thân FIAP kinh doanh kiếm lợi nhuận.Còn lợi nhuận thuộc về ai, thì chỉ có Ban điều hành FIAP biết. Tiêu chí lúc mới thành lập “phi lợi nhuận” đã không còn. Cũng vì lẽ đó mà UNESCO đã rút tên FIAP ra khỏi danh sách cơ quan văn hóa thuộc Liên Hiệp Quốc.
FIAP-Có phải là một cuộc chơi xa xỉ với Việt Nam?
Trên vài bình diện để xét, FIAP là một sân chơi xa xỉ với các NSNA VN. Trước hết, về lệ phí. VN là thành viên của FIAP, nên phải đóng lệ phí theo tỉ lệ số người được FIAP đại diện và quy định mức đóng cho những họat động của FIAP trong năm. Nghe đâu, VN đã một lần “xin” giảm (hay miễn) vì là nước nghèo, nhưng Ban điều hành FIAP không chấp nhận, nếu VN không đóng lệ phí trong 2 năm liên tiếp thì VN phải rút tên ra không còn là thành viên của FIAP. Trong các cuộc thi ảnh,gần như không có cuộc nào là không có lệ phí tính bằng USD, EURO…, có những NSNA VN một năm thi không biết bao nhiêu cuộc, số tiền bỏ vào cho thi ảnh rất nhiều, nhưng kết quả thì không phải ai cũng có thể đạt được để có khỏan tiền thưởng tương xứng bù lại.
Nhìn vào danh sách các nhà nhiếp ảnh trên thế giới tham gia các cuộc thi ảnh do FIAP bảo trợ, hình như chỉ có VN là “tung” vào sân chơi này lực lượng hùng hậu nhất, tòan là các NSNA, không của Hội NSNA VN thì cũng là NSNA của địa phương.Trong khi “thí sinh “ dự thi thế giới là dân “amateur” thi ảnh theo tuỳ hứng, không coi ảnh là nghề chính, nghiệp chính. Thường ngày họ vẫn làm công việc khác mưu sinh, ảnh chỉ là thú chơi tay ngang. Vì thế thi đấu ở nhiều cuộc thi, “chuyên nghiệp “ VN thắng “amateur” thế giới cũng đâu có gì quá tự hào?
Còn các tay chơi “amateur” VN thì hầu như không ai dám chơi hay không hứng thú tham gia vì có thể thấy không thích hợp, hay không muốn lãng phí vào trò chơi không chắc phần thắng.
Và vấn đề thời sự nhất là việc VN đăng cai Đại hội lần thứ 30 của FIAP vào năm 2010 tại Hà Nội. Không biết đây có phải là một ý tưởng trong phút chốc bốc đồng của những người lãnh đạo Hội NSNA VN, hay muốn có một dấu ấn thành tích cá nhân trong nhiệm kỳ của mình? Hãy thử nhìn lại vấn đề một cách thấu đáo nhất để suy xét.
Năm 2010 là năm VN có rất nhiều ngày lễ kỷ niệm lớn: 80 năm thành lập Đảng CSVN, 35 năm giải phóng Sài Gòn thống nhất đất nước, 120 năm sinh nhật Bác Hồ, 65 năm Cách mạng Tháng 8 và Quốc khánh 2.9… Và quan trọng nhất là kỷ niệm 1000 năm Thăng Long- Hà Nội. Bao nhiêu công việc phải làm, bao nhiêu công trình cần hòan thiện, bao nhiêu dự án quốc kế dân sinh, văn hóa xã hội cần lo. Lại thêm nhiều lắm những quan hệ ngọai giao, khách mời của Nhà nước, Chính phủ… Những công tác bảo đảm về an ninh quốc gia, trật tự xã hội cũng cần phải được thực hiện tốt, chưa kể ngân sách Nhà nước bỏ ra để làm những việc đó không phải là nhỏ.
Đại hội FIAP vào thời điểm này, có phải là một tính tóan đúng không? Thứ nhất về địa điểm, gần như các nước đăng cai thường đưa về các thành phố địa phương, gần nhất là Trung Quốc- tổ chức ở Thành Đô, Tứ Xuyên, mới đây là Zilina- Slovakia, thế mà ta lại làm ở Thủ đô Hà Nội. Thứ hai, về ngân sách tổ chức, FIAP chỉ tài trợ một phần nhỏ- từ tiền lệ phí của các thành viên, còn nước chủ nhà đăng cai sẽ chi ra phần thiếu hụt, một khỏan không hề nhỏ( mà chắc các lãnh đạo Hội NSNA VN đều biết), để bảo đảm các họat động của Đại hội trong thời gian diễn ra, tiền đó thì chắc chắn không thể là tiền riêng của cá nhân nào, mà sẽ là một khỏan chi do ngân sách Nhà nước chu cấp- là tiền thuế của dân, cho một cuộc vui vẻ của các NSNA VN. Thứ ba, là chủ nhà, thì phải hiếu khách, việc tổ chức ăn, nghỉ, đi lại tham quan cho khỏang 250 đại biểu nước ngòai (là những nhà nhiếp ảnh tự do, trong đó không lọai trừ có những nhà nhiếp ảnh không thiện cảm với VN), không là chuyện nhỏ, chưa tính đến việc bảo đảm vấn đề an ninh cho khách và cho cả VN khi những vị khách này không phải lúc nào cũng kiểm sóat được họ.
Hãy nên xem lại “ niềm vinh dự và tự hào” trong việc tổ chức Đại hội lần tứ 30 của FIAP tại Hà Nội, VN có thật sự như thế không hay chỉ là một sự xa xỉ lãng phí không cần thiết./.
Lý Trần
Ngày 26.8.2008, từ thành phố nhỏ Zilina- Slovakia, trong phiên họp của Đại hội lần thứ 29 của FIAP-Liên đòan nghệ thuật nhiếp ảnh quốc tế, Việt Nam đã được đồng ý cho đăng cai Đại hội lần thứ 30 vào năm 2010 tại Hà Nội. Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam đã chính thức công bố thông tin trên các phương tiện truyền thông trong nước.
Vinh dự và tự hào, hay thành tích ảo?
Sau khi từ Đại hội lần thứ 29 của FIAP trở về, ông Chu Chí Thành, Chủ tịch Hội NSNA VN đã thông báo chính thức với truyền thông VN thông tin: VN được FIAP đồng ý cho đăng cai Đại hội lần 30 tại Hà Nội năm 2010. Theo ông, đây là một vinh dự và là niềm tự hào của NAVN,thành viên thứ 65/100 của FIAP từ năm 1991, vì kể từ tháng 1.1947 khi FIAP thành lập, tháng 6.1950 Đại hội lần đầu tiên, thì VN là nước châu Á thứ 2 sau Trung Quốc được đăng cai tổ chức Đại hội.
Nếu so sánh số lượng các tước vị của NSNA VN được FIAP phong tặng là 150 nhiếp ảnh gia/1triệu nhiếp ảnh gia/ 100 Hiệp hội các nước và vùng lãnh thổ / 5 châu lục, được FIAP đại diện quyền lợi, thì con số này không phải là nhiều so với các quốc gia khác.Nếu so sánh lịch sử NAVN với các quốc gia khác thì VN chỉ là một quốc gia “trẻ” mới gần 140 năm từ lúc xuất hiện tiệm chụp ảnh đầu tiên Cảm Hiếu Đường của Đặng Huy Trứ, và thật sự phát triển trong vòng hơn 55 năm nay kể từ Sắc lệnh về ngành Nhiếp ảnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ngày 16.3.1953. Và nếu như tính số NSNA được phong tặng của Hội NSNA VN gần 700 người, cùng với những thành tích đạt được trong các giải thưởng ảnh quốc tế danh tiếng, thì NAVN chưa phải là một “cường quốc” nhiếp ảnh… Bởi lẽ nhìn vào cuộc thi sẽ thấy danh sách tác giả VN tham dự dài dằng dặc nhiều khi áp đảo cả nước chủ nhà.
Trong hào quang lấp lánh của những giải thưởng ảnh nghệ thuật quốc tế do FIAP bảo trợ mà VN đọat được, nếu nhìn một cách chính xác và thành thật với trình độ của mình, thì NAVN không nên quá đề cao vào thành tích từ FIAP, thậm chí có thể nói đó là giải thưởng ảo, thành tích ảo. Sự thật một số NSNA VN luôn lấy những ảnh đã đọat giải thưởng ảnh ở những cuộc thi ảnh quốc tế do FIAP bảo trợ, luân phiên mang thi hết cuộc này đến cuộc khác, 1 ảnh có thể đọat hàng chục giải và có khi mấy năm liền không có ảnh nào khác, giải thưởng vì thế không thể “đo” được trình độ chính xác. Vì là sự lặp lại hay làm cũ mình, không có tư duy sáng tạo mới.
Trên báo “Văn nghệ Trẻ” số gần đây, trong bài viết “VN có phải là cường quốc nhiếp ảnh”, đưa ra thông tin có 1 NSNA VN trong vòng 3 năm từ 2002-2005 mà đọat tới 225 giải thưởng ảnh quốc tế…(nguồn từ www.vapa.org.vn) Thế nhưng thực tế nhìn vào những bức ảnh đoạt giải của nhà nhiếp ảnh nọ đã đăng trên các phương tiện truyền thông, thì phần lớn trong số đó là sự trùng lặp, thậm chí có ảnh chụp cách đây gần 10 năm nhưng năm 2008 vẫn mang đi thi và tiếp tục đọat giải!
Lấy thực tế gần nhất là giải thưởng Cup FIAP vừa đọat được của VN trong Biennal Đại hội FIAP lần thứ 29 ở Zilina- Slovakia với bộ ảnh đen trắng 10 bức về “ Nếp sống văn hóa truyền thống của dân tộc thiểu số Tây Nguyên-VN”(trong số đó có nhiều ảnh đã từng mang đi nhiều cuộc thi khác và đọat giải), dù đọat Cup do tổng số điểm cao hơn các đòan khác nhưng về cá nhân thì tất cả 10 ảnh chỉ đọat giải “danh dự”- 1 hình thức tương tự giải khuyến khích, thế mà có NSNA VN tác giả 1/10 ảnh khi trả lời phỏng vấn báo chí đã cho rằng “đây là giải thưởng để đời”??? Chưa kể bộ ảnh 10 bức đó là hình ảnh một Tây Nguyên xưa cũ,còn nhiều khó khăn, thậm chí lạc hậu mà chưa thấy những nét đổi mới tích cực của một Tây Nguyên phát triển mạnh mẽ ngày nay. Khi đem những hình ảnh đó ra thế giới sẽ làm bạn bè năm châu hiểu không đầy đủ về một Tây Nguyên trong cuộc sống mới của ta.
Nhìn lại lực lượng NSNA VN, hàng năm, gần như chỉ “quẩn quanh” trong các cuộc thi do FIAP bảo trợ, còn các cuộc thi đẳng cấp khác mang tầm chuyên nghiệp của thế giới như Giải ảnh báo chí thế giới (World Press Photo, Pulitzer…), ảnh nghệ thuật IPA… thì vắng bóng tính từ năm 1975 tới nay. Một giải thưởng vàng ảnh báo chí khu vực Châu Á năm 2007 lần đầu tiên tổ chức tại Thượng Hải- Trung Quốc, 1 phóng viên ảnh VN đọat giải, thì lập tức đã “vống” lên là “tầm cỡ đối trọng với WPP”!!
Ta tự đề cao ta hay ta quá tự tin vào những gì đã đạt được, mà không thấy thực chất của giải thưởng, để rồi tự huyền hoặc mình, ảo tưởng về tài năng, cho là mình đã có thể bằng hay hơn trình độ của các nước khác ? Rồi lấy đó để tự hào, đánh lừa mọi người và đánh lừa cả chính bản thân mình. Căn bệnh AQ đã lây lan.
FIAP, sân chơi quốc tế của các nhà nhiếp ảnh nghiệp dư
Với tôn chỉ, mục đích ban đầu là tập hợp những người chụp ảnh thuộc Hiệp hội nhiếp ảnh các nước, tạo lập mối liên hệ quốc tế hữu nghị, thân thiện giữa các châu lục, và có thể thông qua những bức ảnh góp phần bảo tồn những di sản văn hóa nhân lọai, bảo vệ môi trường thiên nhiên trên trái đất… , những người sáng lập ra FIAP cũng đã xác định đây chỉ là sân chơi của những người yêu thích nghệ thuật ánh sáng trên thế giới. Vì lẽ đó mà trong tấm thẻ FIAP có dòng chữ:”… Người cầm thẻ này không coi nhiếp ảnh là mục đích chính của cuộc sống ”- The bearer of this card does not take photographs for professional purposes .Và trong dòng chữ làm blast trang web của FIAP cũng có dòng chữ khẳng định:”Nhiếp ảnh nghiệp dư xuyên thế giới”- La Photographie Amateur à travers le monde.
Có lẽ thế mà những tiêu chuẩn để được phong tước hiệu của FIAP không quá khó khăn, chỉ cần đạt được một số giải thưởng nhất định, thậm chí chỉ cần ảnh được treo ở một số cuộc thi là có thể được tính điểm để cộng và đủ điểm là được phong, theo từng cấp từ A. FIAP đến E. FIAP và cao nhất là M.FIAP. Nhưng quan trọng hơn là khi làm hồ sơ xin phong tước, ngòai những tiêu chuẩn đã đạt được, còn phải đóng một số tiền theo quy định, thì sau đó mới có được bằng chứng nhận.
FIAP là một tổ chức phi chính phủ- ONG/NGO,nên việc bảo đảm họat động của tổ chức là do sự tình nguyện của một số “Mạnh Thường Quân” sáng lập và sau đó là đóng góp lệ phí của các thành viên tham gia. Nhưng quy mô ngày càng rộng hơn nên lệ phí không bảo đảm cho các họat động, FIAP đã kinh doanh logo của mình bằng các họat động quảng cáo cho các hãng sản xuất thiết bị chuyên ngành nhiếp ảnh, sản xuất các sản phẩm kỷ niệm như huy chương, cờ, khăn, áo, cravate, huy hiệu…để bán. Ở một khía cạnh nào đó thì FIAP ngòai một sân chơi ảnh nghiệp dư còn là một nơi để các hãng sản xuất thiết bị ngành nhiếp ảnh và cả bản thân FIAP kinh doanh kiếm lợi nhuận.Còn lợi nhuận thuộc về ai, thì chỉ có Ban điều hành FIAP biết. Tiêu chí lúc mới thành lập “phi lợi nhuận” đã không còn. Cũng vì lẽ đó mà UNESCO đã rút tên FIAP ra khỏi danh sách cơ quan văn hóa thuộc Liên Hiệp Quốc.
FIAP-Có phải là một cuộc chơi xa xỉ với Việt Nam?
Trên vài bình diện để xét, FIAP là một sân chơi xa xỉ với các NSNA VN. Trước hết, về lệ phí. VN là thành viên của FIAP, nên phải đóng lệ phí theo tỉ lệ số người được FIAP đại diện và quy định mức đóng cho những họat động của FIAP trong năm. Nghe đâu, VN đã một lần “xin” giảm (hay miễn) vì là nước nghèo, nhưng Ban điều hành FIAP không chấp nhận, nếu VN không đóng lệ phí trong 2 năm liên tiếp thì VN phải rút tên ra không còn là thành viên của FIAP. Trong các cuộc thi ảnh,gần như không có cuộc nào là không có lệ phí tính bằng USD, EURO…, có những NSNA VN một năm thi không biết bao nhiêu cuộc, số tiền bỏ vào cho thi ảnh rất nhiều, nhưng kết quả thì không phải ai cũng có thể đạt được để có khỏan tiền thưởng tương xứng bù lại.
Nhìn vào danh sách các nhà nhiếp ảnh trên thế giới tham gia các cuộc thi ảnh do FIAP bảo trợ, hình như chỉ có VN là “tung” vào sân chơi này lực lượng hùng hậu nhất, tòan là các NSNA, không của Hội NSNA VN thì cũng là NSNA của địa phương.Trong khi “thí sinh “ dự thi thế giới là dân “amateur” thi ảnh theo tuỳ hứng, không coi ảnh là nghề chính, nghiệp chính. Thường ngày họ vẫn làm công việc khác mưu sinh, ảnh chỉ là thú chơi tay ngang. Vì thế thi đấu ở nhiều cuộc thi, “chuyên nghiệp “ VN thắng “amateur” thế giới cũng đâu có gì quá tự hào?
Còn các tay chơi “amateur” VN thì hầu như không ai dám chơi hay không hứng thú tham gia vì có thể thấy không thích hợp, hay không muốn lãng phí vào trò chơi không chắc phần thắng.
Và vấn đề thời sự nhất là việc VN đăng cai Đại hội lần thứ 30 của FIAP vào năm 2010 tại Hà Nội. Không biết đây có phải là một ý tưởng trong phút chốc bốc đồng của những người lãnh đạo Hội NSNA VN, hay muốn có một dấu ấn thành tích cá nhân trong nhiệm kỳ của mình? Hãy thử nhìn lại vấn đề một cách thấu đáo nhất để suy xét.
Năm 2010 là năm VN có rất nhiều ngày lễ kỷ niệm lớn: 80 năm thành lập Đảng CSVN, 35 năm giải phóng Sài Gòn thống nhất đất nước, 120 năm sinh nhật Bác Hồ, 65 năm Cách mạng Tháng 8 và Quốc khánh 2.9… Và quan trọng nhất là kỷ niệm 1000 năm Thăng Long- Hà Nội. Bao nhiêu công việc phải làm, bao nhiêu công trình cần hòan thiện, bao nhiêu dự án quốc kế dân sinh, văn hóa xã hội cần lo. Lại thêm nhiều lắm những quan hệ ngọai giao, khách mời của Nhà nước, Chính phủ… Những công tác bảo đảm về an ninh quốc gia, trật tự xã hội cũng cần phải được thực hiện tốt, chưa kể ngân sách Nhà nước bỏ ra để làm những việc đó không phải là nhỏ.
Đại hội FIAP vào thời điểm này, có phải là một tính tóan đúng không? Thứ nhất về địa điểm, gần như các nước đăng cai thường đưa về các thành phố địa phương, gần nhất là Trung Quốc- tổ chức ở Thành Đô, Tứ Xuyên, mới đây là Zilina- Slovakia, thế mà ta lại làm ở Thủ đô Hà Nội. Thứ hai, về ngân sách tổ chức, FIAP chỉ tài trợ một phần nhỏ- từ tiền lệ phí của các thành viên, còn nước chủ nhà đăng cai sẽ chi ra phần thiếu hụt, một khỏan không hề nhỏ( mà chắc các lãnh đạo Hội NSNA VN đều biết), để bảo đảm các họat động của Đại hội trong thời gian diễn ra, tiền đó thì chắc chắn không thể là tiền riêng của cá nhân nào, mà sẽ là một khỏan chi do ngân sách Nhà nước chu cấp- là tiền thuế của dân, cho một cuộc vui vẻ của các NSNA VN. Thứ ba, là chủ nhà, thì phải hiếu khách, việc tổ chức ăn, nghỉ, đi lại tham quan cho khỏang 250 đại biểu nước ngòai (là những nhà nhiếp ảnh tự do, trong đó không lọai trừ có những nhà nhiếp ảnh không thiện cảm với VN), không là chuyện nhỏ, chưa tính đến việc bảo đảm vấn đề an ninh cho khách và cho cả VN khi những vị khách này không phải lúc nào cũng kiểm sóat được họ.
Hãy nên xem lại “ niềm vinh dự và tự hào” trong việc tổ chức Đại hội lần tứ 30 của FIAP tại Hà Nội, VN có thật sự như thế không hay chỉ là một sự xa xỉ lãng phí không cần thiết./.
Lý Trần
Việt Nam có phải cường quốc nhiếp ảnh?
Việt Nam có phải cường quốc nhiếp ảnh?
Riêng một nghệ sĩ nhiếp ảnh từ năm 2002-2005 đọat 225 giải thưởng ảnh quốc tế trong đó có 50 huy chương vàng. Việt Nam hiện có 150 nghệ sĩ nhiếp ảnh được phong các tước hiệu E.S. FIAP, Honor.E. FIAP, E.FIAP/b, E.FIAP, A.FIAP của Liên đòan nghệ thuật nhiếp ảnh quốc tế- FIAP.Và trong 2 biennal ảnh nghệ thuật đen trắng 2006-2008, Việt Nam liên tiếp đọat World Cup FIAP… Việt Nam có phải là cường quốc nhiếp ảnh nghệ thuật? FIAP có “quyền năng” trong nhiếp ảnh quốc tế như thế nào?
Năm 1991, VN chính thức là thành viên thứ 65 của FIAP, và kể từ đó, nhiều nghệ sĩ nhiếp ảnh VN (NSNA VN) tham gia những cuộc thi ảnh nghệ thuật quốc tế dưới sự bảo trợ của FIAP, đọat được rất nhiều giải thưởng vàng, bạc, đồng…của họ.Có nhiều cuộc thi quốc tế, VN đã “chiếm” gần hết các giải thưởng lớn. Đồng thời qua 17 năm tham gia, số lượng NSNA VN được phong tước hiệu của FIAP cũng tăng lên cả số lượng, cấp độ. Ở một góc độ, FIAP như là thước đo đẳng cấp trong con mắt của giới NSNA VN. Nhưng cũng có những ý kiến cho rằng FIAP chỉ là sân chơi của những NSNA nghiệp dư, không thể lấy thành tích đạt được từ các cuộc thi ảnh do FIAP bảo trợ mà kết luận VN là cường quốc của nhiếp ảnh.
FIAP được thành lập như thế nào?
FIAP là tên viết tắt của Liên đòan nghệ thuật nhiếp ảnh quốc tế, tiếng Pháp: Féderation Internationale de l’ Art Photographique, tiếng Anh :The Internation Federation of Photographic Art. Với ý tưởng thành lập một hiệp hội nhiếp ảnh nối liền các châu lục trong mối quan hệ thân thiện, ông Dr.M.Van De Wijer, một giáo sư y khoa, say mê nhiếp ảnh nghệ thuật và bóng đá, người Bỉ, đã liên lạc với các nhà nhiếp ảnh nổi tiếng thế giới, các lãnh đạo của Hiệp hội nhiếp ảnh các quốc gia châu Âu,thành lập một tổ chức chung.
Năm 1946, ông đã cùng với một thương nhân yêu nhiếp ảnh người Thụy Sĩ là Mr. Ernest Boesiger quyết định thực hiện ý tưởng, lập nên Liên hiệp các hội Nhiếp ảnh quốc tế- International Union of Photographic Societies, sau đó là Hội đồng Nhiếp ảnh quốc tế- Internationl Council of Photographic Art… qua nhiều lần thay đổi tên gọi, sau cùng là Liên đòan nghệ thuật Nhiếp ảnh quốc tế- FIAP, chính thức thành lập tháng 1.1947. Ban đầu có các nước tham gia là Bỉ, Hòa Lan, Ý, Bồ Đào Nha, Thụy Sĩ, rồi tới Đan Mạch, Phần Lan, Hungary.Tháng 6.1950, đại hội đầu tiên đươc tổ chức với 17 quốc gia thành viên, có thêm Pháp, Cuba, Aixơlen, Thụy Điển,Lucxemburg, Brazil, Aó, Tâybannha, Nam Tư…Chủ tịch đầu tiên là Mr.M. Van De Wijer, Phó chủ tịch là Mr. Roland Bourrigeaud, người Pháp, cùng 2 phó khác người Thụy sĩ và Ý. Hiện thời chủ tịch là Mr. Emile Wanderseheid, có 9 ban chuyên môn họat động hỗ trợ, điều hành, quản lý FIAP.
Với tiêu chí FIAP là tổ chức phi chính phủ, phi chính trị ,phi lợi nhuận. Các nước thành viên phải đóng “hội phí” để bảo đảm các họat động của FIAP như tổ chức các cuộc thi ảnh, in catalog ảnh, sản xuất huy hiệu, cravate, cờ, huy chương, áo pull… mang logo FIAP.Tòan bộ ban lãnh đạo FIAP làm việc không lương, người quốc gia nào ở quốc gia đó,công việc trao đổi qua hệ thống viễn thông, ngôn ngữ chính là tiếng Pháp, Anh, Tâybannha, Ý. Hiện có 100 hiệp hội các nước thành viên ở 5 châu lục,FIAP đại diện chính thức cho khỏang 1triệu nhà nhiếp ảnh trên thế giới. Mãi tới tháng 4.2006, FIAP mới có trụ sở chính là 37 rue Chanzy, 75011 Paris, France, trang web www.fiap.net.
Quyền năng, ảnh hưởng FIAP với nhiếp ảnh thế giới?
Ban đầu với tiêu chí phi chính phủ, phi chính trị, phi lợi nhuận, chỉ họat động trong khuôn khổ nghệ thuật nhiếp ảnh, một hình thái văn hóa nghệ thuật liên kết với các quốc gia trên thế giới trong tình hữu nghị và thân thiện; Trao đổi, nối kết ,thông qua nghệ thuật nhiếp ảnh,góp phần bảo vệ môi trường thiên nhiên, bảo tồn các di sản văn hóa nghệ thuật thế giới… FIAP đã được UNESCO công nhận như một cơ quan của tổ chức Văn hóa Liên hiệp quốc. Nhưng dần dần FIAP do nhiều lý do không còn giữ đúng tiêu chí ban đầu,không còn là tổ chức “phi lợi nhuận”, họ sản xuất và kinh doanh các biểu tượng, lo go, áo, huy chương, huy hiệu, cờ, cravate… với giá ngày càng cao. Vì thế UNESCO đã rút tên FIAP ra khỏi danh sách tổ chức thuộc phạm vi cơ quan họat động văn hóa của Liên Hiệp quốc.
Về họat động và danh tiếng của FIAP, đúng như tên gọi, là một Liên đòan nghệ thuật nhiếp ảnh quốc tế, tập họp các Hội nhiếp ảnh của các quốc gia trên thế giới, nói rộng hơn là nơi tập họp các nhà nhiếp ảnh trên thế giới trong một sân chơi nghệ thuật lớn, không phân biệt màu da, thể chế chính trị… và cả tuổi tác. Ở đây, mọi người đều có thể gửi ảnh của mình tham gia như một diễn đàn,thi ảnh với nhau như một cuộc vui của các nhà nhiếp ảnh, và nếu thích, có thể đặt mua những biểu tượng có gắn logo FIAP , kể cả huy hiệu, huân chương… để làm kỷ niệm…Trong các cuộc thi,người thắng cuộc tùy theo sự tài trợ của tổ chức nào giàu có thì giá trị giải thưởng về vật chất cao,mà thường là của các tập đòan sản xuất sản phẩm chuyên ngành nhiếp ảnh. Còn không thì giá trị giải thưởng chỉ là tượng trưng,giá trị không nhiều, chỉ dựa vào lệ phí các nước thành viên và lệ phí của chính người tham gia thi ảnh đóng góp được tính tỉ lệ.
Cũng rất dễ nhận ra, trong các tước hiệu cao nhất của FIAP là Honor, E.S, E, A. FIAP gần như không có tên một nhà nhiếp ảnh lừng danh thế giới trong các lĩnh vực nghệ thuật, thời trang, quảng cáo, báo chí,…Các nhà nhiếp ảnh đọat giải cao của các cuộc thi do FIAP bảo trợ cũng gần như không có các nhà nhiếp ảnh nổi tiếng thế giới tham gia. Với họ, FIAP là một sân chơi ảnh cho vui, mà những nhà chuyên nghiệp về nhiếp ảnh không cần phải vào đó để thi thố tài năng hay ganh đua tìm danh tiếng, không phải “bệ phóng” cho tên tuổi của họ được công nhận. Các tác phẩm ảnh của họ không cần phải mang “mác” FIAP,vẫn có uy tín, thậm chí rất có “giá” cả về mặt tài chính, lẫn nghệ thuật.
Một sự thật đáng buồn hơn, người ta có thể nhớ, biết tên những nhà nhiếp ảnh báo chí, hay trong các lĩnh vực nghệ thuật, thời trang, quảng cáo… của các hãng truyền thông, các tập đòan giải trí, nhưng ít ai có thể nhớ tên những người đạt tước hiệu của FIAP hay các giải thưởng cao của FIAP.
Quyền năng của FIAP có lẽ chỉ “gói” trong phạm vi của những nhà nhiếp ảnh trong các câu lạc bộ, hiệp hội nhiếp ảnh các nước. Ảnh hưởng, uy tín của FIAP cũng không ra ngoài phạm vi, một sân chơi ảnh nghệ thuật lớn của những người yêu thích môn nghệ thuật ánh sáng này.FIAP thực chất chỉ là một Câu lạc bộ nhiếp ảnh lớn mang tầm đa quốc gia, để tập hợp những người chơi ảnh nghệ thuật trên thế giới.FIAP không có một quyền năng gì và cũng không phải thước do cho trình độ , đẳng cấp của những nhà nhiếp ảnh. Tước hiệu được phong của FIAP cũng chỉ có giá trị trong khuôn khổ sân chơi FIAP mà thôi.
Việt Nam có phải là cường quốc nhiếp ảnh?
Nếu xét con số 150 NSNA của Hội NSNAVN được phong tước hiệu của FIAP, thì có thể thấy VN là một quốc gia đang “sở hữu” các tước hiệu FIAP không hề thua kém với các nước có nền nhiếp ảnh nghệ thuật phát triển. Không những thế, nếu nhìn vào số giải thưởng của VN qua các kỳ thi ảnh quốc tế dưới sự bảo trợ của FIAP,không cuộc thi nào VN không có giải, chí ít cũng được treo, nhiều khi VN gần như chiếm lĩnh các vị trí cao của giải, có nhiếu lần các NSNA VN còn “ôm” trọn bộ giải thưởng cao của họ. Riêng một NSNA VN từ năm 2002-2005 đã “ẵm” 225 giải thưởng quốc tế, trong đó có 50 giải vàng và có 20 tác phẩm ảnh được treo vĩnh viễn trong bảo tàng một số quốc gia.
Trong các cuộc thi ảnh quốc tế do FIAP bảo trợ ở VN, VN-96:35 nước tham dự, VN-02: 36 nước tham dự, VN-05:45 nước tham dự, số huy chương VN đoạt được cũng chiếm tỉ lệ cao trong bộ giải thưởng. Gần đây nhất, trong 2 Biennal của FIAP tổ chức chuyên về ảnh đen trắng 2006, 2008, VN đã dành thắng lợi đoạt World Cup FIAP với bộ ảnh 10 tấm, đánh bại 45 nước còn lại.
Hàng năm, trong số hàng trăm cuộc thi ảnh quốc tế do FIAP bảo trợ, các NSNA VN luôn tham gia với lực lượng “hùng hậu” cùng số ảnh không dưới mấy trăm ảnh cho một cuộc thi, và số giải thưởng mang về cho VN cũng dần tăng theo từng năm, không chỉ những giải khuyến khích- Honor, mà là các giải vàng, bạc, thậm chí có cả giải thưởng lớn…
Đã có nhiều người lạc quan cho rằng VN là cường quốc của nhiếp ảnh thông qua những thành tích đạt được ở các cuộc thi ảnh quốc tế dưới sự bảo trợ của FIAP. Có cả những người còn “hứng “ lên, so sánh nhiếp ảnh VN có thể ngang tầm các quốc gia lớn có ngành nhiếp ảnh phát triển như Mỹ, Pháp, Nhật…
Nhưng nếu có cái nhìn tỉnh táo và chính xác, thì không nên có sự ảo tưởng về vị trí của nhiếp ảnh nghệ thuật VN. Kể từ năm 1975 đến nay, các giải thưởng nhiếp ảnh quốc tế danh tiếng WPP, IPA, Pulitzer… ảnh VN không lọt được vào, kể cả shortlist hay finalist, trong khi theo danh sách tham dự, có năm hơn trăm NSNA VN tham dự trong một cuộc, nhưng ảnh bị loại hết. Cho tới gần đây, năm 2007, cuộc thi ảnh của WPP, VN chỉ dám tham gia chưa tới 10 người, bới đẳng cấp và chất lượng của cuộc thi, tự thân các NSNA VN thấy là khó theo được. Chỉ duy nhất năm 2007, trong cuộc thi ảnh báo chí khu vực Châu Á lần đầu tổ chức ở Thượng Hải- Trung Quốc, VN có được một giải vàng, nhưng như thế không đủ để đánh giá chất lượng, vị trí nhiếp ảnh VN đã ngang bằng hay hơn với các nước khác.
Hơn thế, nếu như có một thống kê đầy đủ những ảnh được giải thưởng quốc tế do FIAP bảo trợ, không khó nhận ra có rất nhiều ảnh được “tha” từ cuộc thi ảnh này sang cuộc thi ảnh khác, chỉ cần đoạt giải ở một cuộc thi mang “mác” FIAP là sang các cuộc thi khác có FIAP bảo trợ, nhất định sẽ “rinh” giải thưởng.Có những bức ảnh đã chụp từ gần 10 năm về trước, cho tới giờ vẫn được mang đi thi và vẫn được giải vì nó thuộc “chuẩn” của FIAP. Việc 1 ảnh được vài chục giải thưởng của FIAP là chuyện bình thường. Đến nỗi, khi thông tin ảnh VN đoạt giải, khi nghe tên tác giả, là biết ngay ảnh nào,bởi quá quen thuộc. Chính điều đó cũng là một sự “giảm giá” của các giải thưởng quốc tế sau này các NSNA VN đoạt được.
Nhiếp ảnh VN hiện diện và phát triển được gần 140 năm, hơn 55 năm phát triển trong công cuộc bảo vệ, xây dựng đất nước, có rất nhiếu thành tích, và được quốc tế công nhận. Nhiều giải thưởng nhiếp ảnh quốc tế, nhiều ảnh của VN được lưu giữ trong bảo tàng các quốc gia, nhiều ảnh của NSNA VN được các nhà xuất bản quốc tế in ấn phát hành. Nhưng những gì đạt được, cũng cần phải nhận chân, nhiếp ảnh VN trong giai đoạn này có thật sự là “cường quốc” hay chưa, hay chỉ là vẻ bề ngoài lấp lánh những giải thưởng vàng, bạc của FIAP, trong khi những giá trị đích thực của nhiếp ảnh thì VN chưa vươn tới được tầm ngang bằng các quốc gia khác trên thế giới../.
Hoài Hương
Riêng một nghệ sĩ nhiếp ảnh từ năm 2002-2005 đọat 225 giải thưởng ảnh quốc tế trong đó có 50 huy chương vàng. Việt Nam hiện có 150 nghệ sĩ nhiếp ảnh được phong các tước hiệu E.S. FIAP, Honor.E. FIAP, E.FIAP/b, E.FIAP, A.FIAP của Liên đòan nghệ thuật nhiếp ảnh quốc tế- FIAP.Và trong 2 biennal ảnh nghệ thuật đen trắng 2006-2008, Việt Nam liên tiếp đọat World Cup FIAP… Việt Nam có phải là cường quốc nhiếp ảnh nghệ thuật? FIAP có “quyền năng” trong nhiếp ảnh quốc tế như thế nào?
Năm 1991, VN chính thức là thành viên thứ 65 của FIAP, và kể từ đó, nhiều nghệ sĩ nhiếp ảnh VN (NSNA VN) tham gia những cuộc thi ảnh nghệ thuật quốc tế dưới sự bảo trợ của FIAP, đọat được rất nhiều giải thưởng vàng, bạc, đồng…của họ.Có nhiều cuộc thi quốc tế, VN đã “chiếm” gần hết các giải thưởng lớn. Đồng thời qua 17 năm tham gia, số lượng NSNA VN được phong tước hiệu của FIAP cũng tăng lên cả số lượng, cấp độ. Ở một góc độ, FIAP như là thước đo đẳng cấp trong con mắt của giới NSNA VN. Nhưng cũng có những ý kiến cho rằng FIAP chỉ là sân chơi của những NSNA nghiệp dư, không thể lấy thành tích đạt được từ các cuộc thi ảnh do FIAP bảo trợ mà kết luận VN là cường quốc của nhiếp ảnh.
FIAP được thành lập như thế nào?
FIAP là tên viết tắt của Liên đòan nghệ thuật nhiếp ảnh quốc tế, tiếng Pháp: Féderation Internationale de l’ Art Photographique, tiếng Anh :The Internation Federation of Photographic Art. Với ý tưởng thành lập một hiệp hội nhiếp ảnh nối liền các châu lục trong mối quan hệ thân thiện, ông Dr.M.Van De Wijer, một giáo sư y khoa, say mê nhiếp ảnh nghệ thuật và bóng đá, người Bỉ, đã liên lạc với các nhà nhiếp ảnh nổi tiếng thế giới, các lãnh đạo của Hiệp hội nhiếp ảnh các quốc gia châu Âu,thành lập một tổ chức chung.
Năm 1946, ông đã cùng với một thương nhân yêu nhiếp ảnh người Thụy Sĩ là Mr. Ernest Boesiger quyết định thực hiện ý tưởng, lập nên Liên hiệp các hội Nhiếp ảnh quốc tế- International Union of Photographic Societies, sau đó là Hội đồng Nhiếp ảnh quốc tế- Internationl Council of Photographic Art… qua nhiều lần thay đổi tên gọi, sau cùng là Liên đòan nghệ thuật Nhiếp ảnh quốc tế- FIAP, chính thức thành lập tháng 1.1947. Ban đầu có các nước tham gia là Bỉ, Hòa Lan, Ý, Bồ Đào Nha, Thụy Sĩ, rồi tới Đan Mạch, Phần Lan, Hungary.Tháng 6.1950, đại hội đầu tiên đươc tổ chức với 17 quốc gia thành viên, có thêm Pháp, Cuba, Aixơlen, Thụy Điển,Lucxemburg, Brazil, Aó, Tâybannha, Nam Tư…Chủ tịch đầu tiên là Mr.M. Van De Wijer, Phó chủ tịch là Mr. Roland Bourrigeaud, người Pháp, cùng 2 phó khác người Thụy sĩ và Ý. Hiện thời chủ tịch là Mr. Emile Wanderseheid, có 9 ban chuyên môn họat động hỗ trợ, điều hành, quản lý FIAP.
Với tiêu chí FIAP là tổ chức phi chính phủ, phi chính trị ,phi lợi nhuận. Các nước thành viên phải đóng “hội phí” để bảo đảm các họat động của FIAP như tổ chức các cuộc thi ảnh, in catalog ảnh, sản xuất huy hiệu, cravate, cờ, huy chương, áo pull… mang logo FIAP.Tòan bộ ban lãnh đạo FIAP làm việc không lương, người quốc gia nào ở quốc gia đó,công việc trao đổi qua hệ thống viễn thông, ngôn ngữ chính là tiếng Pháp, Anh, Tâybannha, Ý. Hiện có 100 hiệp hội các nước thành viên ở 5 châu lục,FIAP đại diện chính thức cho khỏang 1triệu nhà nhiếp ảnh trên thế giới. Mãi tới tháng 4.2006, FIAP mới có trụ sở chính là 37 rue Chanzy, 75011 Paris, France, trang web www.fiap.net.
Quyền năng, ảnh hưởng FIAP với nhiếp ảnh thế giới?
Ban đầu với tiêu chí phi chính phủ, phi chính trị, phi lợi nhuận, chỉ họat động trong khuôn khổ nghệ thuật nhiếp ảnh, một hình thái văn hóa nghệ thuật liên kết với các quốc gia trên thế giới trong tình hữu nghị và thân thiện; Trao đổi, nối kết ,thông qua nghệ thuật nhiếp ảnh,góp phần bảo vệ môi trường thiên nhiên, bảo tồn các di sản văn hóa nghệ thuật thế giới… FIAP đã được UNESCO công nhận như một cơ quan của tổ chức Văn hóa Liên hiệp quốc. Nhưng dần dần FIAP do nhiều lý do không còn giữ đúng tiêu chí ban đầu,không còn là tổ chức “phi lợi nhuận”, họ sản xuất và kinh doanh các biểu tượng, lo go, áo, huy chương, huy hiệu, cờ, cravate… với giá ngày càng cao. Vì thế UNESCO đã rút tên FIAP ra khỏi danh sách tổ chức thuộc phạm vi cơ quan họat động văn hóa của Liên Hiệp quốc.
Về họat động và danh tiếng của FIAP, đúng như tên gọi, là một Liên đòan nghệ thuật nhiếp ảnh quốc tế, tập họp các Hội nhiếp ảnh của các quốc gia trên thế giới, nói rộng hơn là nơi tập họp các nhà nhiếp ảnh trên thế giới trong một sân chơi nghệ thuật lớn, không phân biệt màu da, thể chế chính trị… và cả tuổi tác. Ở đây, mọi người đều có thể gửi ảnh của mình tham gia như một diễn đàn,thi ảnh với nhau như một cuộc vui của các nhà nhiếp ảnh, và nếu thích, có thể đặt mua những biểu tượng có gắn logo FIAP , kể cả huy hiệu, huân chương… để làm kỷ niệm…Trong các cuộc thi,người thắng cuộc tùy theo sự tài trợ của tổ chức nào giàu có thì giá trị giải thưởng về vật chất cao,mà thường là của các tập đòan sản xuất sản phẩm chuyên ngành nhiếp ảnh. Còn không thì giá trị giải thưởng chỉ là tượng trưng,giá trị không nhiều, chỉ dựa vào lệ phí các nước thành viên và lệ phí của chính người tham gia thi ảnh đóng góp được tính tỉ lệ.
Cũng rất dễ nhận ra, trong các tước hiệu cao nhất của FIAP là Honor, E.S, E, A. FIAP gần như không có tên một nhà nhiếp ảnh lừng danh thế giới trong các lĩnh vực nghệ thuật, thời trang, quảng cáo, báo chí,…Các nhà nhiếp ảnh đọat giải cao của các cuộc thi do FIAP bảo trợ cũng gần như không có các nhà nhiếp ảnh nổi tiếng thế giới tham gia. Với họ, FIAP là một sân chơi ảnh cho vui, mà những nhà chuyên nghiệp về nhiếp ảnh không cần phải vào đó để thi thố tài năng hay ganh đua tìm danh tiếng, không phải “bệ phóng” cho tên tuổi của họ được công nhận. Các tác phẩm ảnh của họ không cần phải mang “mác” FIAP,vẫn có uy tín, thậm chí rất có “giá” cả về mặt tài chính, lẫn nghệ thuật.
Một sự thật đáng buồn hơn, người ta có thể nhớ, biết tên những nhà nhiếp ảnh báo chí, hay trong các lĩnh vực nghệ thuật, thời trang, quảng cáo… của các hãng truyền thông, các tập đòan giải trí, nhưng ít ai có thể nhớ tên những người đạt tước hiệu của FIAP hay các giải thưởng cao của FIAP.
Quyền năng của FIAP có lẽ chỉ “gói” trong phạm vi của những nhà nhiếp ảnh trong các câu lạc bộ, hiệp hội nhiếp ảnh các nước. Ảnh hưởng, uy tín của FIAP cũng không ra ngoài phạm vi, một sân chơi ảnh nghệ thuật lớn của những người yêu thích môn nghệ thuật ánh sáng này.FIAP thực chất chỉ là một Câu lạc bộ nhiếp ảnh lớn mang tầm đa quốc gia, để tập hợp những người chơi ảnh nghệ thuật trên thế giới.FIAP không có một quyền năng gì và cũng không phải thước do cho trình độ , đẳng cấp của những nhà nhiếp ảnh. Tước hiệu được phong của FIAP cũng chỉ có giá trị trong khuôn khổ sân chơi FIAP mà thôi.
Việt Nam có phải là cường quốc nhiếp ảnh?
Nếu xét con số 150 NSNA của Hội NSNAVN được phong tước hiệu của FIAP, thì có thể thấy VN là một quốc gia đang “sở hữu” các tước hiệu FIAP không hề thua kém với các nước có nền nhiếp ảnh nghệ thuật phát triển. Không những thế, nếu nhìn vào số giải thưởng của VN qua các kỳ thi ảnh quốc tế dưới sự bảo trợ của FIAP,không cuộc thi nào VN không có giải, chí ít cũng được treo, nhiều khi VN gần như chiếm lĩnh các vị trí cao của giải, có nhiếu lần các NSNA VN còn “ôm” trọn bộ giải thưởng cao của họ. Riêng một NSNA VN từ năm 2002-2005 đã “ẵm” 225 giải thưởng quốc tế, trong đó có 50 giải vàng và có 20 tác phẩm ảnh được treo vĩnh viễn trong bảo tàng một số quốc gia.
Trong các cuộc thi ảnh quốc tế do FIAP bảo trợ ở VN, VN-96:35 nước tham dự, VN-02: 36 nước tham dự, VN-05:45 nước tham dự, số huy chương VN đoạt được cũng chiếm tỉ lệ cao trong bộ giải thưởng. Gần đây nhất, trong 2 Biennal của FIAP tổ chức chuyên về ảnh đen trắng 2006, 2008, VN đã dành thắng lợi đoạt World Cup FIAP với bộ ảnh 10 tấm, đánh bại 45 nước còn lại.
Hàng năm, trong số hàng trăm cuộc thi ảnh quốc tế do FIAP bảo trợ, các NSNA VN luôn tham gia với lực lượng “hùng hậu” cùng số ảnh không dưới mấy trăm ảnh cho một cuộc thi, và số giải thưởng mang về cho VN cũng dần tăng theo từng năm, không chỉ những giải khuyến khích- Honor, mà là các giải vàng, bạc, thậm chí có cả giải thưởng lớn…
Đã có nhiều người lạc quan cho rằng VN là cường quốc của nhiếp ảnh thông qua những thành tích đạt được ở các cuộc thi ảnh quốc tế dưới sự bảo trợ của FIAP. Có cả những người còn “hứng “ lên, so sánh nhiếp ảnh VN có thể ngang tầm các quốc gia lớn có ngành nhiếp ảnh phát triển như Mỹ, Pháp, Nhật…
Nhưng nếu có cái nhìn tỉnh táo và chính xác, thì không nên có sự ảo tưởng về vị trí của nhiếp ảnh nghệ thuật VN. Kể từ năm 1975 đến nay, các giải thưởng nhiếp ảnh quốc tế danh tiếng WPP, IPA, Pulitzer… ảnh VN không lọt được vào, kể cả shortlist hay finalist, trong khi theo danh sách tham dự, có năm hơn trăm NSNA VN tham dự trong một cuộc, nhưng ảnh bị loại hết. Cho tới gần đây, năm 2007, cuộc thi ảnh của WPP, VN chỉ dám tham gia chưa tới 10 người, bới đẳng cấp và chất lượng của cuộc thi, tự thân các NSNA VN thấy là khó theo được. Chỉ duy nhất năm 2007, trong cuộc thi ảnh báo chí khu vực Châu Á lần đầu tổ chức ở Thượng Hải- Trung Quốc, VN có được một giải vàng, nhưng như thế không đủ để đánh giá chất lượng, vị trí nhiếp ảnh VN đã ngang bằng hay hơn với các nước khác.
Hơn thế, nếu như có một thống kê đầy đủ những ảnh được giải thưởng quốc tế do FIAP bảo trợ, không khó nhận ra có rất nhiều ảnh được “tha” từ cuộc thi ảnh này sang cuộc thi ảnh khác, chỉ cần đoạt giải ở một cuộc thi mang “mác” FIAP là sang các cuộc thi khác có FIAP bảo trợ, nhất định sẽ “rinh” giải thưởng.Có những bức ảnh đã chụp từ gần 10 năm về trước, cho tới giờ vẫn được mang đi thi và vẫn được giải vì nó thuộc “chuẩn” của FIAP. Việc 1 ảnh được vài chục giải thưởng của FIAP là chuyện bình thường. Đến nỗi, khi thông tin ảnh VN đoạt giải, khi nghe tên tác giả, là biết ngay ảnh nào,bởi quá quen thuộc. Chính điều đó cũng là một sự “giảm giá” của các giải thưởng quốc tế sau này các NSNA VN đoạt được.
Nhiếp ảnh VN hiện diện và phát triển được gần 140 năm, hơn 55 năm phát triển trong công cuộc bảo vệ, xây dựng đất nước, có rất nhiếu thành tích, và được quốc tế công nhận. Nhiều giải thưởng nhiếp ảnh quốc tế, nhiều ảnh của VN được lưu giữ trong bảo tàng các quốc gia, nhiều ảnh của NSNA VN được các nhà xuất bản quốc tế in ấn phát hành. Nhưng những gì đạt được, cũng cần phải nhận chân, nhiếp ảnh VN trong giai đoạn này có thật sự là “cường quốc” hay chưa, hay chỉ là vẻ bề ngoài lấp lánh những giải thưởng vàng, bạc của FIAP, trong khi những giá trị đích thực của nhiếp ảnh thì VN chưa vươn tới được tầm ngang bằng các quốc gia khác trên thế giới../.
Hoài Hương
Paparazzi-hai mặt của nghề
Paparazzi – hai mặt của nghề
Trong quan niệm của số đông, Paparazzi là những kẻ chụp ảnh xấu xa, chuyên rình mò chụp lén, xâm phạm đời tư cá nhân những nhân vật nổi tiếng, chưa kể là chính họ gây ra bao nhiêu tai họa về cả sinh mạng lẫn sự nghiệp nhiều người. Nhưng ở một chiều khác ít ai biết hay công nhận, Paparazzi còn là những người đưa sự thật ra ánh sáng, mà sự thật đó có khi đã làm rung chuyển cả một thể chế hay một quyết sách chiến lược tầm cỡ quốc tế trong chính trị, quân sự, kinh tế, ngọai giao, xã hội… Và khi nước Mỹ được mệnh danh là đất nước “tự do” cũng đã bắt đầu nghĩ tới một điều luật quy định họat động của Paparazzi từ thành phố Los Angeles.
Paparazzi, họ là ai?
Kinh đô điện ảnh Mỹ Hollywood, hãng phim 20th Century Fox đã có một phim về Paparazzi của đạo diễn Paul Abascal, nói về một anh chàng Paparazzi sống nhờ vào hào quang của thế giới giải trí, đã để sự quyến rũ ma quỷ của đồng tiền từ những bức ảnh chụp mà bất chấp tất cả và trở thành kẻ xấu xa bẩn thỉu nhất, để mọi người khinh bỉ và cuối cùng phải trả giá đắt.
Nhưng Paparazzi, thật sự là người như thế nào?Họ là những tay máy đầy đủ tiêu chuẩn cần có của một người chuyên nghiệp trong nghề chụp ảnh, là một phóng viên ảnh giỏi, nhạy bén và thông minh, đồng thời còn có những đức tính kiên trì, không biết mệt mỏi, sẵn sàng đi đến tận cùng để khám phá ra điều muốn biết. Phương tiện cũng được trang bị bằng những lọai ống kính chuyên dụng, với nhiều kỹ năng kỹ thuật hiện đại hỗ trợ, có thể tác nghiệp trong mọi hòan cảnh, địa hình, thời tiết, không gian, thời gian… Và trên hết họ là những người cơ bản là muốn đi tìm những sự thật đã được che dấu hay ẩn kín, muốn mang những sự thật đó để đưa ra công chúng.
Họ trở thành một “lực lượng” không thể nói là không “hùng mạnh” ở khắp các quốc gia, trong nhiều lĩnh vực đều thấy sự có mặt của họ.Họ cũng không có phạm vi ranh giới nào là “vùng cấm”, từ nguyên thủ quốc gia như Tổng thống, Thủ tướng, ông chủ các tập đòan đa quốc gia đầy thế lực, đến thế giới của ngành giải trí với các “sao”… không có ai được “ưu ái” để ống kính của họ tránh xa.
Nỗi ám ảnh kinh hòang từ những Paparazzi
Xuất phát từ một mục đích ban đầu là đi tìm sự thật đang bị che dấu,hay cho công chúng được biết vài nét sinh họat của các nhân vật là “đối tượng” được công chúng quan tâm, nhưng dần dần, trong sự phát triển của ngành truyền thông và sự cạnh tranh khốc liệt của các hãng truyền thông mà những Paparazzi đã trở thành một nghề “cực nóng”.Lợi nhuận khổng lồ và ảnh hưởng của những tấm ảnh chụp mang lại cho cả Paparazzi và hãng truyền thông đăng tải ảnh những uy tín quyền lực khó đong đếm.Ngòai những vụ phanh phui mang tính chất chính trị liên quan đến VIP, chính khách… Paparazzi đặc biệt chú ý và quan tâm đến là ngành giải trí, những bí mật của “sao” trở thành món hàng đắt giá, và là đề tài không bao giờ cũ.
Paparazzi đã làm thỏa mãn trí tò mò tưởng chừng bất tận của một bộ phận công chúng.Và để có được những tấm ảnh đó,với cái giá chào mua cao ngất đầy hứa hẹn, các Paparazzi đã bất chấp tất cả những khó khăn, kể cả luật pháp, đạo đức, họ như những con thú đi săn mồi, đeo bám đối tượng, dần trở thành nỗi ám ảnh mệt mỏi, xâm phạm cuộc sống riêng tư của nhiều nhân vật nổi tiếng trong nhiều lĩnh vực.Paparazzi trở thành một “kẻ xấu” không được hoan nghênh.
Đã có biết bao chính khách, VIP bị mất cả công danh sự nghiệp và uy tín chỉ vì những bức ảnh “không nên có” với các vụ bê bối tình ái,hay những việc “không nên làm” bị các Paparazzi chụp được. Nhưng cũng có nhiều chính khách, VIP khó chịu vì cuộc sống riêng tư của họ luôn bị rình rập và sau đó là bị đưa lên báo chí, từ chưyện nhỏ như bữa ăn hàng ngày, đến việc gia đình, con cái, sinh họat… khuấy động cuộc sống của họ. Có lẽ thế mà càng ngày các chính khách, VIP… càng thận trọng và luôn phải “ngụy trang” mỗi khi cần phải làm việc gì đó riêng tư, họ không cho bất kỳ ai tiếp cận. Chúng ta đã từng biết, khi ông V. Putin lên làm Tổng thống nước Nga, ông đã ra một lệnh gần như luật:Cấm tất cả báo chí được “đụng” đến 2 cô con gái, để yên cho chúng được quyền riêng tư.
Hơn 10 năm trước, vào tháng 8 định mệnh, Paparazzi đã bị kết tội làm nên cái chết thương tâm của Công nương Diana- Anh tại đường hầm Paris- Pháp. Gần đây nhất là việc các Paparazzi đã làm cho ngôi sao Lý Á Bằng- Trung Quốc phải dùng “biện pháp mạnh” đánh vào mặt và hủy máy ảnh chỉ vì đã “dí” máy vào chụp ảnh con gái họ, hay việc ngôi sao Hollywood Angelina Jolie, Halle Berry chuẩn bị kiện các Paparazzi vì đã xâm phạm đời tư, ảnh hưởng cuộc sống riêng của họ.
Chuyện “sao” ở các ngành giải trí bị trưng hình ảnh lên các phương tiện truyền thông trong các sinh họat, phần lớn là không được”danh chính ngôn thuận” xảy ra như cơm bữa, không có ngày nào không có ít nhất một đối tượng bị “xẻ thịt” cho công chúng xem. Đôi khi những hình ảnh đó gây hậu quả, chấm dứt sự nghiệp của một người, hay tan tác một gia đình… và nhiều hậu quả khác còn nghiêm trọng hơn dẫn đến hủy họai tính mạng, sinh mệnh con người.
Paparazzi, hai mặt của nghề
Đứng ở một góc độ tích cực, Paparazzi là những người đi tìm sự thật, để công khai những gì mà các “đối tượng” dấu diếm, để sự lừa dối bị phơi bày. Chính những Paparazzi với các tấm ảnh chụp được đã làm nên nhiều “bước ngoặt” chính trường,cho công chúng thấy được “mặt thật” của VIP, chính khách không xứng đáng với sự ngưỡng mộ, hay ủy thác vận mệnh quốc gia của người dân.Những vụ bê bối tình ái của các chính khách Á, Âu, Mỹ… gần đây như một minh chứng cho việc Paparazzi đưa ra ánh sáng cuộc sống “không lành mạnh” của họ.
Ngòai ra, trong thế giới giải trí, các “sao”, “thần tượng” cũng luôn kích thích trí tò mò của công chúng hâm mộ, xem họ sống như thế nào, họ sinh hoạt ra sao, họ quan hệ với ai, đi đâu… Paparazzi ở một khía cạnh làm thỏa mãn trí tò mò về cuộc sống của những người “thuộc về công chúng”, vì đó là một điều bí mật mà ai cũng muốn biết, xem họ có gì giống người, khác người…Và nếu “sao”, “thần tượng”… sống không thật với những gì họ công bố với công chúng thì chính Paparazzi là người “khui” ra những bí mật được che đậy, để công chúng không bị lừa bởi sự hào nhóang, tài năng của họ.
Nhưng cũng chính vì những gì họ có được từ các bức ảnh, lợi nhuận, danh tiếng… đã làm cho Paparazzi trở nên những kẻ mù quáng và liều lĩnh, bất chấp tất cả liêm sỉ, đạo đức, nhân phẩm và sự tôn trọng luật pháp. Paparazzi chỉ cần đạt được điều mình muốn, không cần biết hậu quả sau đó như thế nào, với họ chụp được một tấm ảnh ưng ý như yêu cầu thì đó là một cuộc “đổi đời”.Và dần dần, trong cái vinh hoa của tác phẩm ảnh mang đến, họ lún sâu vào mục đích không còn là hướng thiện mà trở thành tội ác không có điểm dừng. Và Paparazzi trở thành một danh từ, một động từ konh hòang với tất cả những ai một khi là “nhân vật” của họ.
Việt Nam có Paparazzi không?
Có, nhưng không phải là một nghề, mà chỉ manh nha trong một vài khỏanh khắc. Thường họ là những phóng viên ảnh hay một vài nhiếp ảnh gia tự do. Ảnh họ chụp thường là ảnh “chộp” những gì xảy ra mà họ chứng kiến, những thói hư tật xấu trong các sinh họat cộng đồng. Gần đây nhất thì có một vài phóng viên ảnh đã theo dõi, phát hiện và ghi lại những vụ việc của vài cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật như việc mãi lộ, tham nhũng, ăn chơi xa đọa trác táng của một số công chức nhà nước. Việc làm của họ là mang ra ánh sáng công luận để cho trong sạch, lành mạnh hơn cuộc sống, xã hội và nâng cao uy tín của luật pháp VN.
Việc đeo bám theo “sao” hay rình chụp ảnh sinh họat riêng tư của các VIP, “người của công chúng”… đưa lên các phương tiện truyền thông, chưa được luật pháp VN cho phép nên không ai dám phá rào hay vi phạm.
Nhưng cuộc sống ngày một phát triển, những yêu cầu thông tin của công chúng không ngừng đòi hỏi nhiều hơn,việc thỏa mãn những “góc khuất” của những đối tượng “người của công chúng” cũng có thể sẽ là nhu cầu… Và cả sự cạnh tranh của các phương tiện truyền thông đại chúng… cùng một văn bản luật báo chí cho phép những gì có thể, Paparazzi Việt Nam- Tại sao không?
Hòai Hương
Trong quan niệm của số đông, Paparazzi là những kẻ chụp ảnh xấu xa, chuyên rình mò chụp lén, xâm phạm đời tư cá nhân những nhân vật nổi tiếng, chưa kể là chính họ gây ra bao nhiêu tai họa về cả sinh mạng lẫn sự nghiệp nhiều người. Nhưng ở một chiều khác ít ai biết hay công nhận, Paparazzi còn là những người đưa sự thật ra ánh sáng, mà sự thật đó có khi đã làm rung chuyển cả một thể chế hay một quyết sách chiến lược tầm cỡ quốc tế trong chính trị, quân sự, kinh tế, ngọai giao, xã hội… Và khi nước Mỹ được mệnh danh là đất nước “tự do” cũng đã bắt đầu nghĩ tới một điều luật quy định họat động của Paparazzi từ thành phố Los Angeles.
Paparazzi, họ là ai?
Kinh đô điện ảnh Mỹ Hollywood, hãng phim 20th Century Fox đã có một phim về Paparazzi của đạo diễn Paul Abascal, nói về một anh chàng Paparazzi sống nhờ vào hào quang của thế giới giải trí, đã để sự quyến rũ ma quỷ của đồng tiền từ những bức ảnh chụp mà bất chấp tất cả và trở thành kẻ xấu xa bẩn thỉu nhất, để mọi người khinh bỉ và cuối cùng phải trả giá đắt.
Nhưng Paparazzi, thật sự là người như thế nào?Họ là những tay máy đầy đủ tiêu chuẩn cần có của một người chuyên nghiệp trong nghề chụp ảnh, là một phóng viên ảnh giỏi, nhạy bén và thông minh, đồng thời còn có những đức tính kiên trì, không biết mệt mỏi, sẵn sàng đi đến tận cùng để khám phá ra điều muốn biết. Phương tiện cũng được trang bị bằng những lọai ống kính chuyên dụng, với nhiều kỹ năng kỹ thuật hiện đại hỗ trợ, có thể tác nghiệp trong mọi hòan cảnh, địa hình, thời tiết, không gian, thời gian… Và trên hết họ là những người cơ bản là muốn đi tìm những sự thật đã được che dấu hay ẩn kín, muốn mang những sự thật đó để đưa ra công chúng.
Họ trở thành một “lực lượng” không thể nói là không “hùng mạnh” ở khắp các quốc gia, trong nhiều lĩnh vực đều thấy sự có mặt của họ.Họ cũng không có phạm vi ranh giới nào là “vùng cấm”, từ nguyên thủ quốc gia như Tổng thống, Thủ tướng, ông chủ các tập đòan đa quốc gia đầy thế lực, đến thế giới của ngành giải trí với các “sao”… không có ai được “ưu ái” để ống kính của họ tránh xa.
Nỗi ám ảnh kinh hòang từ những Paparazzi
Xuất phát từ một mục đích ban đầu là đi tìm sự thật đang bị che dấu,hay cho công chúng được biết vài nét sinh họat của các nhân vật là “đối tượng” được công chúng quan tâm, nhưng dần dần, trong sự phát triển của ngành truyền thông và sự cạnh tranh khốc liệt của các hãng truyền thông mà những Paparazzi đã trở thành một nghề “cực nóng”.Lợi nhuận khổng lồ và ảnh hưởng của những tấm ảnh chụp mang lại cho cả Paparazzi và hãng truyền thông đăng tải ảnh những uy tín quyền lực khó đong đếm.Ngòai những vụ phanh phui mang tính chất chính trị liên quan đến VIP, chính khách… Paparazzi đặc biệt chú ý và quan tâm đến là ngành giải trí, những bí mật của “sao” trở thành món hàng đắt giá, và là đề tài không bao giờ cũ.
Paparazzi đã làm thỏa mãn trí tò mò tưởng chừng bất tận của một bộ phận công chúng.Và để có được những tấm ảnh đó,với cái giá chào mua cao ngất đầy hứa hẹn, các Paparazzi đã bất chấp tất cả những khó khăn, kể cả luật pháp, đạo đức, họ như những con thú đi săn mồi, đeo bám đối tượng, dần trở thành nỗi ám ảnh mệt mỏi, xâm phạm cuộc sống riêng tư của nhiều nhân vật nổi tiếng trong nhiều lĩnh vực.Paparazzi trở thành một “kẻ xấu” không được hoan nghênh.
Đã có biết bao chính khách, VIP bị mất cả công danh sự nghiệp và uy tín chỉ vì những bức ảnh “không nên có” với các vụ bê bối tình ái,hay những việc “không nên làm” bị các Paparazzi chụp được. Nhưng cũng có nhiều chính khách, VIP khó chịu vì cuộc sống riêng tư của họ luôn bị rình rập và sau đó là bị đưa lên báo chí, từ chưyện nhỏ như bữa ăn hàng ngày, đến việc gia đình, con cái, sinh họat… khuấy động cuộc sống của họ. Có lẽ thế mà càng ngày các chính khách, VIP… càng thận trọng và luôn phải “ngụy trang” mỗi khi cần phải làm việc gì đó riêng tư, họ không cho bất kỳ ai tiếp cận. Chúng ta đã từng biết, khi ông V. Putin lên làm Tổng thống nước Nga, ông đã ra một lệnh gần như luật:Cấm tất cả báo chí được “đụng” đến 2 cô con gái, để yên cho chúng được quyền riêng tư.
Hơn 10 năm trước, vào tháng 8 định mệnh, Paparazzi đã bị kết tội làm nên cái chết thương tâm của Công nương Diana- Anh tại đường hầm Paris- Pháp. Gần đây nhất là việc các Paparazzi đã làm cho ngôi sao Lý Á Bằng- Trung Quốc phải dùng “biện pháp mạnh” đánh vào mặt và hủy máy ảnh chỉ vì đã “dí” máy vào chụp ảnh con gái họ, hay việc ngôi sao Hollywood Angelina Jolie, Halle Berry chuẩn bị kiện các Paparazzi vì đã xâm phạm đời tư, ảnh hưởng cuộc sống riêng của họ.
Chuyện “sao” ở các ngành giải trí bị trưng hình ảnh lên các phương tiện truyền thông trong các sinh họat, phần lớn là không được”danh chính ngôn thuận” xảy ra như cơm bữa, không có ngày nào không có ít nhất một đối tượng bị “xẻ thịt” cho công chúng xem. Đôi khi những hình ảnh đó gây hậu quả, chấm dứt sự nghiệp của một người, hay tan tác một gia đình… và nhiều hậu quả khác còn nghiêm trọng hơn dẫn đến hủy họai tính mạng, sinh mệnh con người.
Paparazzi, hai mặt của nghề
Đứng ở một góc độ tích cực, Paparazzi là những người đi tìm sự thật, để công khai những gì mà các “đối tượng” dấu diếm, để sự lừa dối bị phơi bày. Chính những Paparazzi với các tấm ảnh chụp được đã làm nên nhiều “bước ngoặt” chính trường,cho công chúng thấy được “mặt thật” của VIP, chính khách không xứng đáng với sự ngưỡng mộ, hay ủy thác vận mệnh quốc gia của người dân.Những vụ bê bối tình ái của các chính khách Á, Âu, Mỹ… gần đây như một minh chứng cho việc Paparazzi đưa ra ánh sáng cuộc sống “không lành mạnh” của họ.
Ngòai ra, trong thế giới giải trí, các “sao”, “thần tượng” cũng luôn kích thích trí tò mò của công chúng hâm mộ, xem họ sống như thế nào, họ sinh hoạt ra sao, họ quan hệ với ai, đi đâu… Paparazzi ở một khía cạnh làm thỏa mãn trí tò mò về cuộc sống của những người “thuộc về công chúng”, vì đó là một điều bí mật mà ai cũng muốn biết, xem họ có gì giống người, khác người…Và nếu “sao”, “thần tượng”… sống không thật với những gì họ công bố với công chúng thì chính Paparazzi là người “khui” ra những bí mật được che đậy, để công chúng không bị lừa bởi sự hào nhóang, tài năng của họ.
Nhưng cũng chính vì những gì họ có được từ các bức ảnh, lợi nhuận, danh tiếng… đã làm cho Paparazzi trở nên những kẻ mù quáng và liều lĩnh, bất chấp tất cả liêm sỉ, đạo đức, nhân phẩm và sự tôn trọng luật pháp. Paparazzi chỉ cần đạt được điều mình muốn, không cần biết hậu quả sau đó như thế nào, với họ chụp được một tấm ảnh ưng ý như yêu cầu thì đó là một cuộc “đổi đời”.Và dần dần, trong cái vinh hoa của tác phẩm ảnh mang đến, họ lún sâu vào mục đích không còn là hướng thiện mà trở thành tội ác không có điểm dừng. Và Paparazzi trở thành một danh từ, một động từ konh hòang với tất cả những ai một khi là “nhân vật” của họ.
Việt Nam có Paparazzi không?
Có, nhưng không phải là một nghề, mà chỉ manh nha trong một vài khỏanh khắc. Thường họ là những phóng viên ảnh hay một vài nhiếp ảnh gia tự do. Ảnh họ chụp thường là ảnh “chộp” những gì xảy ra mà họ chứng kiến, những thói hư tật xấu trong các sinh họat cộng đồng. Gần đây nhất thì có một vài phóng viên ảnh đã theo dõi, phát hiện và ghi lại những vụ việc của vài cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật như việc mãi lộ, tham nhũng, ăn chơi xa đọa trác táng của một số công chức nhà nước. Việc làm của họ là mang ra ánh sáng công luận để cho trong sạch, lành mạnh hơn cuộc sống, xã hội và nâng cao uy tín của luật pháp VN.
Việc đeo bám theo “sao” hay rình chụp ảnh sinh họat riêng tư của các VIP, “người của công chúng”… đưa lên các phương tiện truyền thông, chưa được luật pháp VN cho phép nên không ai dám phá rào hay vi phạm.
Nhưng cuộc sống ngày một phát triển, những yêu cầu thông tin của công chúng không ngừng đòi hỏi nhiều hơn,việc thỏa mãn những “góc khuất” của những đối tượng “người của công chúng” cũng có thể sẽ là nhu cầu… Và cả sự cạnh tranh của các phương tiện truyền thông đại chúng… cùng một văn bản luật báo chí cho phép những gì có thể, Paparazzi Việt Nam- Tại sao không?
Hòai Hương
Nhiếp ảnh VN đã thật sự hôi nhập?
Nhìn từ VN-09
Nhiếp ảnh Việt Nam đã thật sự hội nhập?
VN-09 là cuộc thi ảnh quốc tế lần thứ 4 dưới sự bảo trợ của FIAP được tổ chức ở Việt Nam. Ngày 22.8.2009, tại Hà Nội, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh & Triển lãm ,Bộ VH-TT và DL tổ chức họp báo công bố kết quả cuộc thi. Có 2 huy chương vàng,4 huy chương bạc,6 huy chương đồng và 20 bằng danh dự.Việt Nam đọat 13/32 giải.
Nước chủ nhà tham dự với lực lượng áp đảo
Tính từ VN-02 , VN-09 là cuộc thi ảnh quốc tế được tổ chức ở Việt Nam lần thứ 4, do Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh & Triển lãm phối hợp với Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam tổ chức, nằm dưới sự bảo trợ của Liên đoàn nhiếp ảnh nghệ thuật quốc tế- FIAP.
So với 3 lần thi trước thì lần này số lượng ảnh tăng lên vượt bậc, gồm 8.545 ảnh của 1.275 tác giả ở 44 quốc gia và vùng lãnh thổ. Riêng nước chủ nhà Việt Nam tham gia với một số lượng ảnh và tác giả áp đảo chiếm 75% với 6.403 ảnh của 983 tác giả.Một số quốc gia tham dư chỉ 1-2 tác giả.
Và đặc biệt giải thưởng lần này ở Việt Nam tiền thưởng cho tác phẩm đọat giải cao hơn hẳn các cuộc thi khác do FIAP bảo trợ ở các quốc gia thành viên.Huy chương vàng 1000 USD/giải,huy chương bạc 700USD/giải, huy chương đồng 500 USD/giải và bằng danh dự 100 USD/giải, so với hầu hết các cuộc thi khác do FIAP thường không có tiền hay chỉ vài trăm USD cho giải vàng, vì tiêu chí của FIAP là một tổ chức phi chính phủ “Nhiếp ảnh nghiệp dư xuyên thế giới”- La Photographie Amateur à travers le monde , và mục đích “Người cầm thẻ này không coi nhiếp ảnh là mục đích chính của cuộc sống ”- Carte de Photographe de la FIAP qui porte une photo du détenteur, qui est plastifiée et valable à vie.
Ban giám khảo lần này có 7 thành viên, 4 thành viên là NSNA Việt Nam, và 3 thành viên nước ngoài là các ông David Tay, E.FIAP -Singapore, Kurt Batchinski, ES.FIAP- Áo và Madhu Sarkar , M.FIAP-Ấn Độ.
Với số ảnh và tác giả tham dự áp đảo của nước chủ nhà, nhưng Việt Nam chỉ đọat 13/32 giải thưởng, trong đó có 1 huy chương vàng- Ngô Viết Ngọc,1 huy chương bạc-Nguyễn Trung Luận, 5 huy chương đồng và 6 bằng danh dự.Điều đáng lưu tâm là các tác giả Việt Nam đọat giải lần này gần như là những tên tuổi mới, những NSNA VN có nhiều giải thưởng quốc tế thiếu vắng, mà không phải là họ không tham gia dự thi.
Sự khác biệt về tiếp cận đối tượng nghệ thuật giữa Việt Nam và các nước khác
Không xem hết 8.545 bức ảnh để có một thống kê về chủ đề, nhưng qua 32 ảnh đọat giải có thể thấy rõ sự khác biệt giữa các tác giả ảnh Việt Nam với nước ngòai.
Nhìn vào những bức ảnh đọat giải thưởng vàng, bạc, đồng và bằng danh dự của VN-09, thấy rõ sự khác biệt giữa cách tiếp cận ảnh nghệ thuật của các tác giả Việt Nam và nước ngòai.Các tác giả nước ngòai thiên về cái đẹp của thiên nhiên, “Rừng cây mùa đông”, huy chương vàng-Jan Cawley (Anh),”Ngày đông lạnh giá”,huy chương bạc- Mirsad Mujanoviv (Bosnia and Herzegovina,”Cánh đồng hoa”, huy chương đồng- Horvat Franci (Slovenia )…
Trong khi của Việt Nam là cuộc sống thường ngày, hay vẻ đẹp của một sự đổi mới mang tính thời sự xã hội như “Mùa lũ”, huy chương vàng-Ngô Viết Ngọc,”Đường lên công nghiệp hóa”,huy chương bạc- Nguyễn Trung Luận, và huy chương đồng: “Tắm”, “Tần tảo”, “Trong cơn bão lũ”,”Rạng rỡ mùa xuân”.
Cả những bức ảnh về cuộc sống của tác giả nước ngòai, cách tiếp cận của họ cũng khác,họ đi sâu hơn về “nội tâm” con người như:”Hẹn gặp lại”, huy chương bạc- Shyamal Das (Ấn Độ),”Nụ hôn dưới ga tầu điện ngầm”, bằng danh dự- GoldinLeonid(Israel)..
Tổng thể các ảnh đọat giải thưởng của VN-09 không có ảnh nào thật xuất sắc, gây xúc động về cái đẹp hay kỹ thuật nhiếp ảnh.Các bức ảnh đọat giải chỉ mang vẻ đẹp lộng lẫy của thiên nhiên, hay một góc cuộc sống, không có ý nghĩa sâu sắc hay một ý tưởng nào rõ rệt. Thậm chí có những bức ảnh hơi yếu ngay cả nếu nói về tính báo chí- thông tin của bức ảnh mang lại.
Khi nhìn vào 20 ảnh đọat bằng danh dự, các tác giả nước ngòai có tầm nhìn rộng hơn các tác giả Việt Nam, họ tiếp cận cuộc sống cũng ở những khía cạnh mang tầm bao quát hơn, có tính tòan cầu, mang ý tưởng chung không chỉ là “vấn đề” của quốc gia họ mà có thể ở bất kỳ quốc gia nào như:”Xây tổ”,”Băng tan”, “Em bé Mê Kông”,”Buổi học đầu tiên của cậu bé”, “Nụ hôn dưới ga tầu điện ngầm”,Lễ hội múa lân”…
Còn các tác giả Việt Nam thì cứ loanh quanh với “Góc phố Hội An”, “Chú nhỏ Bắc Hà”,”Đường xuân”, “Đường nét tạo hóa”,”Làng cổ”,”Bánh xe công nghiệp”…
Ngòai bức ảnh “Mùa lũ” có ý tưởng tương đối tốt, những ảnh còn lại không mang một ý tưởng sâu sắc nào, chưa kể có ảnh bị lặp lại của tác giả khác,cũ về chủ đề,vẫn theo một lối mòn tư duy của những bức ảnh “nội bộ” trong các cuộc thi về ngành, nghề, tỉnh, thành….
Đó là về ý nghĩa tư tưởng của ảnh, còn về nghệ thuật thì sao? Không khó khăn gì khi xem các bức ảnh đọat giải của tác giả nước ngòai thấy rõ trình độ kỹ thuật xử lý ánh sáng, cách tạo hình, bố cục ảnh của họ hơn hẳn những ảnh đọat giải của Việt Nam. Ảnh của họ có những góc máy đẹp, không bị áp đặt, hài hòa, còn ảnh của Việt Nam có ảnh tạo hình quá đơn giản như “chộp” được một khỏanh khắc may mắn mà có ảnh, có ảnh chỉ đạt mức như một ảnh báo chí thông thường.
Nhiếp ảnh Việt Nam đã thật sự hội nhập?
Nếu như đọc những thông tin trên truyền thông về các giải thưởng ảnh quốc tế của Việt Nam đọat được tính từ đầu năm 2009 tới nay, có thể nghĩ nhiếp ảnh nghệ thuật Việt Nam đã và đang hội nhập với thế giới, và không thua kém gì nhiếp ảnh các nước có nền nghệ thuật nhiếp ảnh phát triển.
Nhưng điểm lại, thì những giải thưởng đó phần lớn vẫn chỉ nằm trong khuôn khổ dưới sự bảo trợ của FIAP, một sân chơi ảnh nghệ thuật dành cho những nhà nhiếp ảnh nghiệp dư như tiêu chí và mục đích của tổ chức này khi thành lập.Việt Nam vẫn gần như vắng bóng ở các cuộc thi ảnh chuyên nghiệp có đẳng cấp của thế giới.
Chưa kể là trong các cuộc thi mang tính chuyên nghiệp của Hội NSNA Việt Nam hàng năm,cho tới bây giờ vẫn gần như không có gì thay đổi về chủ đề, nội dung, vẫn chưa có sự phân lọai ảnh theo thể lọai như các cuộc thi quốc tế danh tiếng, uy tín không thuộc FIAP bảo trợ. Thành phần ban giám khảo cũng không đổi mới, mà luôn là những người “muôn năm cũ”.
Ngay cả khi Việt Nam đã tự hào dành giải Vàng của Biennal FIAP năm 2008 thì qua cuộc thi VN-09 này thấy rõ nhiếp ảnh nghệ thuật Việt Nam vẫn chưa thể nói là “hội nhập”, hay là một quốc gia có nền nhiếp ảnh nghệ thuật phát triển.
Trong cuộc thi VN-09 sự vắng mặt trong giải thưởng của những NSNA VN nổi tiếng, đồng thời những bức ảnh của Việt Nam đọat giải chất lượng không cao, có sự “chênh” với ảnh đọat giải của nước ngòai cho thấy đã có một sự “đi xuống” của nhiếp ảnh Việt Nam.
Hội nhập không phải chỉ có 1 “sân chơi” FIAP, chưa kể là những cách tiếp cận với những xu hướng nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới phải đa dạng, phong phú.
Thiết nghĩ, những người có tâm huyết với nghệ thuật nhiếp ảnh Việt Nam nên có cái nhìn “hội nhập” khi chuẩn bị cho Đại hội nhiệm kỳ mới 2010-2015, để nhiếp ảnh Việt Nam thật sự là một nền nhiếp ảnh mang tính chuyên nghiệp cao./.
Hòai Hương
Box1:342 ảnh triển lãm sẽ được trưng bày tại Trung tâm triển lãm Văn hoá nghệ thuật VN, 2 Hoa Lư, Hà Nội từ ngày 27.11- 5.12.2009.
Box2:Danh sách giải thưởng:Giải FIAP:Huy chương Vàng:Rừng cây mùa đông - Jan Cawley (Anh),Huy chương Bạc:Ngày đông lạnh giá - Mirsad Mujanoviv (Bosnia and Herzegovina),Hẹn gặp lại - Shyamal Das (Ấn Độ.Huy chương Đồng: Cánh đồng hoa Provansa - Horvat Franci (Slovenia)Tắm - Thân Nguyên (Đà Nẵng - Việt Nam),Rạng rỡ mùa xuân - Nguyễn Văn Khánh (TP. HCM - Việt Nam).Bằng danh dự:Hội Múa lân - Thomas Lang (Mỹ), Chủ nhỏ chợ Bắc Hà - Trần Quốc Tuấn (Vĩnh Phúc - Việt Nam),Ném lao - Volodymyr Dubas (Ukraine),Cô gái với chiếc ô - Nils Erik Jerlemar (Thụy Điển), Nụ hôn dưới ga tầu điện ngầm - Goldin Leonid (Isarael),Góc phố Hội An - Nguyễn Thanh Liêm (Lâm Đồng - Việt Nam,Em bé Mêkông - Kerekes Istvan (Hungary),Băng tan - Chilai Huang (Đài Loan),Buổi học đầu tiên của cậu bé - Lutskaya Maria (Nga),Vũ điệu - Raul Villabla (Argentina).Giải MOCST( Giải của Bộ VH-TT & DL Việt Nam):Huy chương Vàng:Mùa lũ - Ngô Viết Ngọc (Tiền Giang - Việt Nam),Huy chương Bạc:Khoe cánh - Daniel Pham (Mỹ),Đường lên công nghiệp hóa - Nguyễn Trung Luân (Tiền Giang - Việt Nam),Huy chương Đồng:Hellen trong mơ - Hoàng Trung Thủy (TP. HCM - Việt Nam),Tần tảo - Lê Hữu Dũng (TP. HCM - Việt Nam)Trong cơn bão lũ - Trương Ngọc Minh (Bình Thuận - Việt Nam.Bằng danh dự:Jessy số 5 - Achim Koepf (Đức),Bánh xe công nghiệp - Hồng Thái (Tiền Giang - Việt Nam),Đua ngựa - Wang Renwen (Trung Quốc),Đường xuân - Đỗ Hữu Tiến (TP. HCM - Việt Nam),Đua thuyền - Chen-zhi - Kun (Trung Quốc)
Làng cổ - Nguyễn Ngọc Khung (TP. HCM - Việt Nam),Thiếu nữ choàng khăn đỏ - Paul Hoffman (Anh),Đường nét của tạo hóa - Đỗ Thùy Mai (Cà Mau - Việt Nam),Thưởng thức - Dremin Sergey (Nga),Xây tổ - Chan Yuel Ngor (Australia).
Nhiếp ảnh Việt Nam đã thật sự hội nhập?
VN-09 là cuộc thi ảnh quốc tế lần thứ 4 dưới sự bảo trợ của FIAP được tổ chức ở Việt Nam. Ngày 22.8.2009, tại Hà Nội, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh & Triển lãm ,Bộ VH-TT và DL tổ chức họp báo công bố kết quả cuộc thi. Có 2 huy chương vàng,4 huy chương bạc,6 huy chương đồng và 20 bằng danh dự.Việt Nam đọat 13/32 giải.
Nước chủ nhà tham dự với lực lượng áp đảo
Tính từ VN-02 , VN-09 là cuộc thi ảnh quốc tế được tổ chức ở Việt Nam lần thứ 4, do Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh & Triển lãm phối hợp với Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam tổ chức, nằm dưới sự bảo trợ của Liên đoàn nhiếp ảnh nghệ thuật quốc tế- FIAP.
So với 3 lần thi trước thì lần này số lượng ảnh tăng lên vượt bậc, gồm 8.545 ảnh của 1.275 tác giả ở 44 quốc gia và vùng lãnh thổ. Riêng nước chủ nhà Việt Nam tham gia với một số lượng ảnh và tác giả áp đảo chiếm 75% với 6.403 ảnh của 983 tác giả.Một số quốc gia tham dư chỉ 1-2 tác giả.
Và đặc biệt giải thưởng lần này ở Việt Nam tiền thưởng cho tác phẩm đọat giải cao hơn hẳn các cuộc thi khác do FIAP bảo trợ ở các quốc gia thành viên.Huy chương vàng 1000 USD/giải,huy chương bạc 700USD/giải, huy chương đồng 500 USD/giải và bằng danh dự 100 USD/giải, so với hầu hết các cuộc thi khác do FIAP thường không có tiền hay chỉ vài trăm USD cho giải vàng, vì tiêu chí của FIAP là một tổ chức phi chính phủ “Nhiếp ảnh nghiệp dư xuyên thế giới”- La Photographie Amateur à travers le monde , và mục đích “Người cầm thẻ này không coi nhiếp ảnh là mục đích chính của cuộc sống ”- Carte de Photographe de la FIAP qui porte une photo du détenteur, qui est plastifiée et valable à vie.
Ban giám khảo lần này có 7 thành viên, 4 thành viên là NSNA Việt Nam, và 3 thành viên nước ngoài là các ông David Tay, E.FIAP -Singapore, Kurt Batchinski, ES.FIAP- Áo và Madhu Sarkar , M.FIAP-Ấn Độ.
Với số ảnh và tác giả tham dự áp đảo của nước chủ nhà, nhưng Việt Nam chỉ đọat 13/32 giải thưởng, trong đó có 1 huy chương vàng- Ngô Viết Ngọc,1 huy chương bạc-Nguyễn Trung Luận, 5 huy chương đồng và 6 bằng danh dự.Điều đáng lưu tâm là các tác giả Việt Nam đọat giải lần này gần như là những tên tuổi mới, những NSNA VN có nhiều giải thưởng quốc tế thiếu vắng, mà không phải là họ không tham gia dự thi.
Sự khác biệt về tiếp cận đối tượng nghệ thuật giữa Việt Nam và các nước khác
Không xem hết 8.545 bức ảnh để có một thống kê về chủ đề, nhưng qua 32 ảnh đọat giải có thể thấy rõ sự khác biệt giữa các tác giả ảnh Việt Nam với nước ngòai.
Nhìn vào những bức ảnh đọat giải thưởng vàng, bạc, đồng và bằng danh dự của VN-09, thấy rõ sự khác biệt giữa cách tiếp cận ảnh nghệ thuật của các tác giả Việt Nam và nước ngòai.Các tác giả nước ngòai thiên về cái đẹp của thiên nhiên, “Rừng cây mùa đông”, huy chương vàng-Jan Cawley (Anh),”Ngày đông lạnh giá”,huy chương bạc- Mirsad Mujanoviv (Bosnia and Herzegovina,”Cánh đồng hoa”, huy chương đồng- Horvat Franci (Slovenia )…
Trong khi của Việt Nam là cuộc sống thường ngày, hay vẻ đẹp của một sự đổi mới mang tính thời sự xã hội như “Mùa lũ”, huy chương vàng-Ngô Viết Ngọc,”Đường lên công nghiệp hóa”,huy chương bạc- Nguyễn Trung Luận, và huy chương đồng: “Tắm”, “Tần tảo”, “Trong cơn bão lũ”,”Rạng rỡ mùa xuân”.
Cả những bức ảnh về cuộc sống của tác giả nước ngòai, cách tiếp cận của họ cũng khác,họ đi sâu hơn về “nội tâm” con người như:”Hẹn gặp lại”, huy chương bạc- Shyamal Das (Ấn Độ),”Nụ hôn dưới ga tầu điện ngầm”, bằng danh dự- GoldinLeonid(Israel)..
Tổng thể các ảnh đọat giải thưởng của VN-09 không có ảnh nào thật xuất sắc, gây xúc động về cái đẹp hay kỹ thuật nhiếp ảnh.Các bức ảnh đọat giải chỉ mang vẻ đẹp lộng lẫy của thiên nhiên, hay một góc cuộc sống, không có ý nghĩa sâu sắc hay một ý tưởng nào rõ rệt. Thậm chí có những bức ảnh hơi yếu ngay cả nếu nói về tính báo chí- thông tin của bức ảnh mang lại.
Khi nhìn vào 20 ảnh đọat bằng danh dự, các tác giả nước ngòai có tầm nhìn rộng hơn các tác giả Việt Nam, họ tiếp cận cuộc sống cũng ở những khía cạnh mang tầm bao quát hơn, có tính tòan cầu, mang ý tưởng chung không chỉ là “vấn đề” của quốc gia họ mà có thể ở bất kỳ quốc gia nào như:”Xây tổ”,”Băng tan”, “Em bé Mê Kông”,”Buổi học đầu tiên của cậu bé”, “Nụ hôn dưới ga tầu điện ngầm”,Lễ hội múa lân”…
Còn các tác giả Việt Nam thì cứ loanh quanh với “Góc phố Hội An”, “Chú nhỏ Bắc Hà”,”Đường xuân”, “Đường nét tạo hóa”,”Làng cổ”,”Bánh xe công nghiệp”…
Ngòai bức ảnh “Mùa lũ” có ý tưởng tương đối tốt, những ảnh còn lại không mang một ý tưởng sâu sắc nào, chưa kể có ảnh bị lặp lại của tác giả khác,cũ về chủ đề,vẫn theo một lối mòn tư duy của những bức ảnh “nội bộ” trong các cuộc thi về ngành, nghề, tỉnh, thành….
Đó là về ý nghĩa tư tưởng của ảnh, còn về nghệ thuật thì sao? Không khó khăn gì khi xem các bức ảnh đọat giải của tác giả nước ngòai thấy rõ trình độ kỹ thuật xử lý ánh sáng, cách tạo hình, bố cục ảnh của họ hơn hẳn những ảnh đọat giải của Việt Nam. Ảnh của họ có những góc máy đẹp, không bị áp đặt, hài hòa, còn ảnh của Việt Nam có ảnh tạo hình quá đơn giản như “chộp” được một khỏanh khắc may mắn mà có ảnh, có ảnh chỉ đạt mức như một ảnh báo chí thông thường.
Nhiếp ảnh Việt Nam đã thật sự hội nhập?
Nếu như đọc những thông tin trên truyền thông về các giải thưởng ảnh quốc tế của Việt Nam đọat được tính từ đầu năm 2009 tới nay, có thể nghĩ nhiếp ảnh nghệ thuật Việt Nam đã và đang hội nhập với thế giới, và không thua kém gì nhiếp ảnh các nước có nền nghệ thuật nhiếp ảnh phát triển.
Nhưng điểm lại, thì những giải thưởng đó phần lớn vẫn chỉ nằm trong khuôn khổ dưới sự bảo trợ của FIAP, một sân chơi ảnh nghệ thuật dành cho những nhà nhiếp ảnh nghiệp dư như tiêu chí và mục đích của tổ chức này khi thành lập.Việt Nam vẫn gần như vắng bóng ở các cuộc thi ảnh chuyên nghiệp có đẳng cấp của thế giới.
Chưa kể là trong các cuộc thi mang tính chuyên nghiệp của Hội NSNA Việt Nam hàng năm,cho tới bây giờ vẫn gần như không có gì thay đổi về chủ đề, nội dung, vẫn chưa có sự phân lọai ảnh theo thể lọai như các cuộc thi quốc tế danh tiếng, uy tín không thuộc FIAP bảo trợ. Thành phần ban giám khảo cũng không đổi mới, mà luôn là những người “muôn năm cũ”.
Ngay cả khi Việt Nam đã tự hào dành giải Vàng của Biennal FIAP năm 2008 thì qua cuộc thi VN-09 này thấy rõ nhiếp ảnh nghệ thuật Việt Nam vẫn chưa thể nói là “hội nhập”, hay là một quốc gia có nền nhiếp ảnh nghệ thuật phát triển.
Trong cuộc thi VN-09 sự vắng mặt trong giải thưởng của những NSNA VN nổi tiếng, đồng thời những bức ảnh của Việt Nam đọat giải chất lượng không cao, có sự “chênh” với ảnh đọat giải của nước ngòai cho thấy đã có một sự “đi xuống” của nhiếp ảnh Việt Nam.
Hội nhập không phải chỉ có 1 “sân chơi” FIAP, chưa kể là những cách tiếp cận với những xu hướng nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới phải đa dạng, phong phú.
Thiết nghĩ, những người có tâm huyết với nghệ thuật nhiếp ảnh Việt Nam nên có cái nhìn “hội nhập” khi chuẩn bị cho Đại hội nhiệm kỳ mới 2010-2015, để nhiếp ảnh Việt Nam thật sự là một nền nhiếp ảnh mang tính chuyên nghiệp cao./.
Hòai Hương
Box1:342 ảnh triển lãm sẽ được trưng bày tại Trung tâm triển lãm Văn hoá nghệ thuật VN, 2 Hoa Lư, Hà Nội từ ngày 27.11- 5.12.2009.
Box2:Danh sách giải thưởng:Giải FIAP:Huy chương Vàng:Rừng cây mùa đông - Jan Cawley (Anh),Huy chương Bạc:Ngày đông lạnh giá - Mirsad Mujanoviv (Bosnia and Herzegovina),Hẹn gặp lại - Shyamal Das (Ấn Độ.Huy chương Đồng: Cánh đồng hoa Provansa - Horvat Franci (Slovenia)Tắm - Thân Nguyên (Đà Nẵng - Việt Nam),Rạng rỡ mùa xuân - Nguyễn Văn Khánh (TP. HCM - Việt Nam).Bằng danh dự:Hội Múa lân - Thomas Lang (Mỹ), Chủ nhỏ chợ Bắc Hà - Trần Quốc Tuấn (Vĩnh Phúc - Việt Nam),Ném lao - Volodymyr Dubas (Ukraine),Cô gái với chiếc ô - Nils Erik Jerlemar (Thụy Điển), Nụ hôn dưới ga tầu điện ngầm - Goldin Leonid (Isarael),Góc phố Hội An - Nguyễn Thanh Liêm (Lâm Đồng - Việt Nam,Em bé Mêkông - Kerekes Istvan (Hungary),Băng tan - Chilai Huang (Đài Loan),Buổi học đầu tiên của cậu bé - Lutskaya Maria (Nga),Vũ điệu - Raul Villabla (Argentina).Giải MOCST( Giải của Bộ VH-TT & DL Việt Nam):Huy chương Vàng:Mùa lũ - Ngô Viết Ngọc (Tiền Giang - Việt Nam),Huy chương Bạc:Khoe cánh - Daniel Pham (Mỹ),Đường lên công nghiệp hóa - Nguyễn Trung Luân (Tiền Giang - Việt Nam),Huy chương Đồng:Hellen trong mơ - Hoàng Trung Thủy (TP. HCM - Việt Nam),Tần tảo - Lê Hữu Dũng (TP. HCM - Việt Nam)Trong cơn bão lũ - Trương Ngọc Minh (Bình Thuận - Việt Nam.Bằng danh dự:Jessy số 5 - Achim Koepf (Đức),Bánh xe công nghiệp - Hồng Thái (Tiền Giang - Việt Nam),Đua ngựa - Wang Renwen (Trung Quốc),Đường xuân - Đỗ Hữu Tiến (TP. HCM - Việt Nam),Đua thuyền - Chen-zhi - Kun (Trung Quốc)
Làng cổ - Nguyễn Ngọc Khung (TP. HCM - Việt Nam),Thiếu nữ choàng khăn đỏ - Paul Hoffman (Anh),Đường nét của tạo hóa - Đỗ Thùy Mai (Cà Mau - Việt Nam),Thưởng thức - Dremin Sergey (Nga),Xây tổ - Chan Yuel Ngor (Australia).
Nhiếp ảnh Việt Nam-Những thách tức thời hội nhập
Nhiếp ảnh Việt Nam – Những thách thức thời hội nhập
Kể từ ngày 15/03/1953, khi Hồ Chủ Tịch ký sắc lệnh 147/NĐ thành lập “doanh nghiệp quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh Việt Nam”, ngày này đã trở thành Truyền thống của Nhiếp ảnh Việt Nam (NAVN). 54 năm qua, NAVN đã có rất nhiều đóng góp cho sự nghiệp phát triển Văn hóa nghệ thuật cách mạng Việt Nam, được thế giới biết đến. Thời kỳ hội nhập toàn cầu, NAVN vừa phát huy truyền thống nhưng đồng thời đang đối mặt với nhiều thách thức mới để phát triển theo xu thế của thời đại.
Nghệ thuật nhiếp ảnh là một môn nghệ thuật non trẻ, mới hơn trăm năm, nhưng có những tính đặc thù riêng biệt không như các loại hình nghệ thuật khác. Nó mang đặc tính của kỹ thuật ghi hình trực tiếp, đặc tính thông tin thị giác, đặc tính của nghệ thuật tạo hình bằng ánh sáng, đặc tính của mỹ cảm thị giác mà con người tích lũy được.
Chúng ta có quyền tự hào rằng ngay từ những ngày đầu giành chính quyền với lòng yêu nước, các nhà NAVN được giác ngộ cách mạng đi theo hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống ngoại xâm bảo vệ độc lập. Họ đã ghi lại được nhiều hình ảnh quý giá về cuộc chiến đấu hào hùng của quân và dân ta, tạo dựng thành pho sử vàng bằng hình ảnh vô giá lưu danh muôn đời. Tài sản quý báu đó cũng là nền móng, mực thước cho sự phát triển NAVN từ trước tới nay và sau này. Giờ đây, sau hơn 30 năm hòa bình xây dựng, việc hội nhập quốc tế đang mở ra vận hội mới, thách thức mới, NAVN cũng không ra ngoài dòng chảy đó. Hội nhập và giao lưu quốc tế mở rộng, NAVN có nhiều cơ hội để phát triển. Nhiều khái niệm về nhiếp ảnh, những phương pháp thể hiện mới, những xu hướng mới trong phong cách nội dung nghệ thuật được du nhập, được thể nghiệm. Nhưng tất cả vẫn như đang dò dẫm trên con đường lạ với một tâm ý băn khoăn trăn trở làm sao không lạc đường, vẫn giữ được bản sắc của mình nhưng cùng chung con đường mọi người đang đi. Đó chính là thách thức đối với NAVN.
Hằng ngày chúng ta tiếp xúc, thông qua mọi phương tiện thông tin đại chúng như báo, tạp chí, internet… hàng ngàn tấm ảnh, nhưng có lẽ không nhớ tấm nào, hoặc có thể chỉ nhớ rất ít vài tấm thật sự ấn tượng về nội dung, về cảm xúc, về hình thức… Ngay cả trong nhiều cuộc triển lãm, mặc dù chủ đề khác nhau, không gian thời gian khác nhau nhưng nhiều bức ảnh vẫn na ná giống nhau một cách đơn điệu, nếu không muốn nói là bắt chước, lấy lại ý tưởng, thậm chí lấy nguyên bối cảnh. Vẫn là những đường nét ruộng bậc thang ngoằn ngoèo, cao nguyên núi đá, những sắc màu phiên chợ Tây Bắc, Bắc Hà,…, những vũ điệu của biển, của cát, của gió, những ruộng lúa, những cột điện, các chân dung bà già, bé thơ, thiếu nữ áo dài bên hoa… Ngay cả xem những ảnh được giải thưởng quốc tế 2006 và gần nhất 2/2007, thì vẫn là những bức ảnh cũ kỹ từ mấy năm trước “lê lết” hết cuộc thi này tới cuộc thi khác - thời gian…, đường về…, phơi chữ…, qua cầu khỉ, hạnh phúc, bà cháu,… Cả những nghệ sĩ NAVN tên tuổi với nhiều giải thưởng quốc tế và trong nước cũng không tìm được cho mình một ý tưởng mới, chủ đề mới, một tấm ảnh mới chụp để đi thi. Và tính từ năm 1975 đến nay thì ảnh Việt Nam hoàn toàn vắng bóng ở World Press Photo – một giải thưởng ảnh báo chí thế giới danh tiếng, dù năm nào cũng có cả trăm NSNAVN tham dự. Ảnh báo chí Việt Nam bị lu mờ, tuột dốc so với những năm tháng đất nước còn chiến tranh, ảnh báo chí Việt Nam ngày càng thiếu những ảnh “đinh”, “độc lập” có tính thuyết phục truyền cảm cao. Ảnh báo chí hôm nay gần như chỉ có mỗi một chức năng là minh họa bài viết. Phải chăng NAVN mà cụ thể là NSNAVN và những người chụp ảnh đã cạn kiệt ý tưởng, bế tắc nội dung đề tài, nghèo nàn trong hình thức thể hiện, không đủ kiến thức để phát triển, nhìn thấy những cái mới. Ngoại trừ việc áp dụng kỹ thuật công nghệ cao để “biến hóa – phù phép” những tấm ảnh từ thật thành giả. Có lẽ Việt Nam phải nghĩ tới một đội ngũ nhiếp ảnh chuyên nghiệp có kiến thức bài bản, được đào tạo chính quy.
Hội nhập, việc giao thoa trong mọi lĩnh vực là tất yếu, NAVN cũng vậy. Nhưng có lẽ chưa được trang bị kiến thức cần và đủ phải “gạn đục – khơi trong”, phải chọn lọc cái gì phù hợp, cái gì thích nghi, nên NAVN ở một góc nào đó đã le lói sự “đua đòi” bắt chước, lạm dụng sự đổi mới cách tân mà trở nên khó hiểu, lạ lẫm, xa rời thực tế cuộc sống đất nước hôm nay, thậm chí đi quá xa mục đích tiêu chí Nghệ thuật vị nhân sinh, giáo dục thẩm mỹ, đem chân-thiện-mỹ, tính nhân văn vào sống xã hội, cộng đồng. Ngay cả những người có nhiệm vụ thẩm định cũng lúng túng khi các ngọn sóng “hội nhập” ào ạt đổ vào. Chính họ cũng chưa chuẩn bị phải làm như thế nào mới là đúng. Vì thế họ nhìn hoặc là kiểu cũ – bị chê là lạc hậu, thiếu tính đổi mới nhưng rất an toàn; hoặc là nhắm mắt “phán” theo cảm quan thị giác đã bị đánh lừa bởi các xảo thuật được ngụy trang tinh vi từ kỹ thuật công nghệ cao. Các nhà lý luận phê bình NAVN cũng đang bị “hổng” về kiến thức lý luận phê bình nghệ thuật nhiếp ảnh thời kỳ hội nhập, không cập nhật thông tin, không theo kịp sự phát triển của thế giới, nên cứ loay hoay – họ thay vì định hướng cho NAVN trong thời kỳ mới, thì đôi khi lại làm chậm lại thậm chí thụt lùi sự phát triển hòa nhập của NAVN với thế giới – tạo nên sự hoang mang cho cả những NSNAVN không biết phải sáng tác như thế nào, thể hiện như thế nào.
“Quý hồ tinh bất quý hồ đa” – cũng là một thách thức của NAVN thời hội nhập. Ảnh nghệ thuật không còn là “độc quyền” của NSNAVN, của các phóng viên ảnh báo chí, của Hội NSNAVN. Ảnh nghệ thuật đã thành phong trào như nấm sau mưa, được hỗ trợ bởi công nghệ cao như máy chụp kỹ thuật số, phần mềm photoshop, đến các website, blog ảnh miễn phí, nên ai cũng có thể trở thành NSNA, ai cũng có thể mở triển lãm ảnh – và họ đã ngộ nhận đến mức hoang tưởng như một họa sĩ vừa mở triển lãm ảnh tập thể bạn bè tuyên bố: “Hiện nay ở Việt Nam chưa thực sự có tác phẩm nào được gọi là ảnh”?!? Chỉ có tác phẩm ảnh của họ mới thực sự là nghệ thuật với những hình ảnh sống sượng thô vụng, chưa đủ để minh họa cho một bài báo. Thời hội nhập – thị trường là mục đích để phát triển. Các công ty, doanh nghiệp, các tổ chức liên tiếp mở các cuộc thi ảnh theo tiêu chí quảng bá sản phẩm của mình – NAVN có thêm dòng ảnh phục vụ bán sản phẩm tiêu dùng. Không cần nói thì ai cũng hiểu chất lượng giá trị của ảnh như thế nào.
Chúng ta mới chỉ bước vào hội nhập không lâu, phía trước còn nhiều thách thức. Nếu không có sự tỉnh táo, dẫn đến thỏa hiệp, dễ dãi, thì tự mình đánh mất bản sắc riêng của mình – NAVN thời kỳ hội nhập cũng không thoát khỏi. Đối với nhiếp ảnh truyền thống là sự kế thừa phát huy để giữ gìn bảo tồn. Đối với nhiếp ảnh đương đại là tiếp thu chọn lọc để hòa nhập. Nhưng trên hết là làm sao luôn nghĩ luôn nhớ NAVN là của Việt Nam, của đất nước con người Việt Nam ./.
Hòai Hương
Kể từ ngày 15/03/1953, khi Hồ Chủ Tịch ký sắc lệnh 147/NĐ thành lập “doanh nghiệp quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh Việt Nam”, ngày này đã trở thành Truyền thống của Nhiếp ảnh Việt Nam (NAVN). 54 năm qua, NAVN đã có rất nhiều đóng góp cho sự nghiệp phát triển Văn hóa nghệ thuật cách mạng Việt Nam, được thế giới biết đến. Thời kỳ hội nhập toàn cầu, NAVN vừa phát huy truyền thống nhưng đồng thời đang đối mặt với nhiều thách thức mới để phát triển theo xu thế của thời đại.
Nghệ thuật nhiếp ảnh là một môn nghệ thuật non trẻ, mới hơn trăm năm, nhưng có những tính đặc thù riêng biệt không như các loại hình nghệ thuật khác. Nó mang đặc tính của kỹ thuật ghi hình trực tiếp, đặc tính thông tin thị giác, đặc tính của nghệ thuật tạo hình bằng ánh sáng, đặc tính của mỹ cảm thị giác mà con người tích lũy được.
Chúng ta có quyền tự hào rằng ngay từ những ngày đầu giành chính quyền với lòng yêu nước, các nhà NAVN được giác ngộ cách mạng đi theo hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống ngoại xâm bảo vệ độc lập. Họ đã ghi lại được nhiều hình ảnh quý giá về cuộc chiến đấu hào hùng của quân và dân ta, tạo dựng thành pho sử vàng bằng hình ảnh vô giá lưu danh muôn đời. Tài sản quý báu đó cũng là nền móng, mực thước cho sự phát triển NAVN từ trước tới nay và sau này. Giờ đây, sau hơn 30 năm hòa bình xây dựng, việc hội nhập quốc tế đang mở ra vận hội mới, thách thức mới, NAVN cũng không ra ngoài dòng chảy đó. Hội nhập và giao lưu quốc tế mở rộng, NAVN có nhiều cơ hội để phát triển. Nhiều khái niệm về nhiếp ảnh, những phương pháp thể hiện mới, những xu hướng mới trong phong cách nội dung nghệ thuật được du nhập, được thể nghiệm. Nhưng tất cả vẫn như đang dò dẫm trên con đường lạ với một tâm ý băn khoăn trăn trở làm sao không lạc đường, vẫn giữ được bản sắc của mình nhưng cùng chung con đường mọi người đang đi. Đó chính là thách thức đối với NAVN.
Hằng ngày chúng ta tiếp xúc, thông qua mọi phương tiện thông tin đại chúng như báo, tạp chí, internet… hàng ngàn tấm ảnh, nhưng có lẽ không nhớ tấm nào, hoặc có thể chỉ nhớ rất ít vài tấm thật sự ấn tượng về nội dung, về cảm xúc, về hình thức… Ngay cả trong nhiều cuộc triển lãm, mặc dù chủ đề khác nhau, không gian thời gian khác nhau nhưng nhiều bức ảnh vẫn na ná giống nhau một cách đơn điệu, nếu không muốn nói là bắt chước, lấy lại ý tưởng, thậm chí lấy nguyên bối cảnh. Vẫn là những đường nét ruộng bậc thang ngoằn ngoèo, cao nguyên núi đá, những sắc màu phiên chợ Tây Bắc, Bắc Hà,…, những vũ điệu của biển, của cát, của gió, những ruộng lúa, những cột điện, các chân dung bà già, bé thơ, thiếu nữ áo dài bên hoa… Ngay cả xem những ảnh được giải thưởng quốc tế 2006 và gần nhất 2/2007, thì vẫn là những bức ảnh cũ kỹ từ mấy năm trước “lê lết” hết cuộc thi này tới cuộc thi khác - thời gian…, đường về…, phơi chữ…, qua cầu khỉ, hạnh phúc, bà cháu,… Cả những nghệ sĩ NAVN tên tuổi với nhiều giải thưởng quốc tế và trong nước cũng không tìm được cho mình một ý tưởng mới, chủ đề mới, một tấm ảnh mới chụp để đi thi. Và tính từ năm 1975 đến nay thì ảnh Việt Nam hoàn toàn vắng bóng ở World Press Photo – một giải thưởng ảnh báo chí thế giới danh tiếng, dù năm nào cũng có cả trăm NSNAVN tham dự. Ảnh báo chí Việt Nam bị lu mờ, tuột dốc so với những năm tháng đất nước còn chiến tranh, ảnh báo chí Việt Nam ngày càng thiếu những ảnh “đinh”, “độc lập” có tính thuyết phục truyền cảm cao. Ảnh báo chí hôm nay gần như chỉ có mỗi một chức năng là minh họa bài viết. Phải chăng NAVN mà cụ thể là NSNAVN và những người chụp ảnh đã cạn kiệt ý tưởng, bế tắc nội dung đề tài, nghèo nàn trong hình thức thể hiện, không đủ kiến thức để phát triển, nhìn thấy những cái mới. Ngoại trừ việc áp dụng kỹ thuật công nghệ cao để “biến hóa – phù phép” những tấm ảnh từ thật thành giả. Có lẽ Việt Nam phải nghĩ tới một đội ngũ nhiếp ảnh chuyên nghiệp có kiến thức bài bản, được đào tạo chính quy.
Hội nhập, việc giao thoa trong mọi lĩnh vực là tất yếu, NAVN cũng vậy. Nhưng có lẽ chưa được trang bị kiến thức cần và đủ phải “gạn đục – khơi trong”, phải chọn lọc cái gì phù hợp, cái gì thích nghi, nên NAVN ở một góc nào đó đã le lói sự “đua đòi” bắt chước, lạm dụng sự đổi mới cách tân mà trở nên khó hiểu, lạ lẫm, xa rời thực tế cuộc sống đất nước hôm nay, thậm chí đi quá xa mục đích tiêu chí Nghệ thuật vị nhân sinh, giáo dục thẩm mỹ, đem chân-thiện-mỹ, tính nhân văn vào sống xã hội, cộng đồng. Ngay cả những người có nhiệm vụ thẩm định cũng lúng túng khi các ngọn sóng “hội nhập” ào ạt đổ vào. Chính họ cũng chưa chuẩn bị phải làm như thế nào mới là đúng. Vì thế họ nhìn hoặc là kiểu cũ – bị chê là lạc hậu, thiếu tính đổi mới nhưng rất an toàn; hoặc là nhắm mắt “phán” theo cảm quan thị giác đã bị đánh lừa bởi các xảo thuật được ngụy trang tinh vi từ kỹ thuật công nghệ cao. Các nhà lý luận phê bình NAVN cũng đang bị “hổng” về kiến thức lý luận phê bình nghệ thuật nhiếp ảnh thời kỳ hội nhập, không cập nhật thông tin, không theo kịp sự phát triển của thế giới, nên cứ loay hoay – họ thay vì định hướng cho NAVN trong thời kỳ mới, thì đôi khi lại làm chậm lại thậm chí thụt lùi sự phát triển hòa nhập của NAVN với thế giới – tạo nên sự hoang mang cho cả những NSNAVN không biết phải sáng tác như thế nào, thể hiện như thế nào.
“Quý hồ tinh bất quý hồ đa” – cũng là một thách thức của NAVN thời hội nhập. Ảnh nghệ thuật không còn là “độc quyền” của NSNAVN, của các phóng viên ảnh báo chí, của Hội NSNAVN. Ảnh nghệ thuật đã thành phong trào như nấm sau mưa, được hỗ trợ bởi công nghệ cao như máy chụp kỹ thuật số, phần mềm photoshop, đến các website, blog ảnh miễn phí, nên ai cũng có thể trở thành NSNA, ai cũng có thể mở triển lãm ảnh – và họ đã ngộ nhận đến mức hoang tưởng như một họa sĩ vừa mở triển lãm ảnh tập thể bạn bè tuyên bố: “Hiện nay ở Việt Nam chưa thực sự có tác phẩm nào được gọi là ảnh”?!? Chỉ có tác phẩm ảnh của họ mới thực sự là nghệ thuật với những hình ảnh sống sượng thô vụng, chưa đủ để minh họa cho một bài báo. Thời hội nhập – thị trường là mục đích để phát triển. Các công ty, doanh nghiệp, các tổ chức liên tiếp mở các cuộc thi ảnh theo tiêu chí quảng bá sản phẩm của mình – NAVN có thêm dòng ảnh phục vụ bán sản phẩm tiêu dùng. Không cần nói thì ai cũng hiểu chất lượng giá trị của ảnh như thế nào.
Chúng ta mới chỉ bước vào hội nhập không lâu, phía trước còn nhiều thách thức. Nếu không có sự tỉnh táo, dẫn đến thỏa hiệp, dễ dãi, thì tự mình đánh mất bản sắc riêng của mình – NAVN thời kỳ hội nhập cũng không thoát khỏi. Đối với nhiếp ảnh truyền thống là sự kế thừa phát huy để giữ gìn bảo tồn. Đối với nhiếp ảnh đương đại là tiếp thu chọn lọc để hòa nhập. Nhưng trên hết là làm sao luôn nghĩ luôn nhớ NAVN là của Việt Nam, của đất nước con người Việt Nam ./.
Hòai Hương
Nghệ sĩ nhiếp ảnh VN-Anh là ai?
Đại hội Hội NSNAVN lần thứ 7
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam-Anh là ai?
Hội nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam (NSNAVN)-Vietnam Asociation of Photographic Artists (VAPA), chính thức thành lập tháng 12.1965.Ngày 8-9.12.1965, Đại hội lần thứ I Hội NSNAVN được tổ chức tại Hà Nội với 71 thành viên sáng lập .Ngày 22-24.12.2009, Đại hội nhiệm kỳ thứ 7 Hội NSNAVN được tổ chức tại Hà Nội với trên 500 đại biểu thay mặt cho hơn 800 NSNA trong tòan quốc.
Đại hội nhiệm kỳ 7-Sóng gió và nỗi niềm đòan kết.
Có lẽ do mục tiêu của Đại hội nhiệm kỳ 7 là một cuộc chuyển giao thế hệ trong nhân sự lãnh đạo, để thật sự có một cuộc “lột xác” của giới NSNAVN trong sáng tác nghệ thuật thời kỳ hội nhập và đổi mới.Để cho các tác phẩm nhiếp ảnh VN thật sự tỏa sáng và có vị trí trong đời sống sinh họat văn hóa nghệ thuật của công chúng VN và trong nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới.
“Sóng gió” có lẽ bắt đầu từ việc thông báo triệu tập đại hội. Ngày 20.7.2009, trong Thông báo của Ban chấp hành Hội NSNAVN về tổ chức đại hội đại biểu tòan quốc lần thứ 7 Hội NSNAVN nhiệm kỳ 2010-2015, đã dự định vào ngày 21-23.12.2009. Tất cả các hội iện Hội NSNAV ở khắp tỉnh thành trong cả nước đã chuẩn bị lên đường ra Hà Nội cho kịp ngày khai mạc.
Nhưng “đùng” một cái, ngày 18.12.2009,một thông báo từ chính Chủ tịch Hội NSNAVN ký hõan lại ngày đại hội chờ ý kiến của cơ quan cấp trên thông qua.Thế là mọi người dở khóc dở cười với bao nhiêu dự định và kế họach. Tưởng chừng có thể sau Tết Dương lịch sẽ đại hội, thì lại “đùng” một cái, một thông báo khẩn được phát trên website của Hội NSNAVN-Vapa.org.vn thay cho giấy mời triệu tập đại biểu vào ngày 19.12.2009, mời đại biểu tham dự dại hội từ 14g ngày 21.12 đến 12 giờ ngày 24.12.2009.
Và “sóng gió” thật sự nổi lên ở cấp độ có thể thành “bão” khi vào ngày họp Đại hội trù bị, có lẽ “ghim” nhiều ấm ức suốt cả thời gian 5 năm nhiệm kỳ vừa qua đối với họat động của ban chấp hành có nhiều vấn đề không minh bạch, mà các NSNA đã không kìm nén sự im lặng, để bùng nổ tại diễn đàn.Không có đại hội nào mà việc thông qua Đoàn chủ tịch phải cần sự trợ giúp về thủ tục, trình tự từ một cán bộ của Ban Tuyên giáo Trung ương đang tham dự. Thay vì góp ý đề xuất về việc nhân sự của nhiệm kỳ mới thì lại trở thành một cuộc “tố giác” nội bộ ban lãnh đạo Hội.
Vấn đề đòan kết nội bộ trở thành điểm nóng trong đại hội gây nên nhiều nỗi niềm với các NSNAVN, khi mà với họ đến đại hội là để có thêm những điểm tựa về nghề cho sáng tạo nghệ thuật trong tương lai và để làm cho tổ chức Hội NSNAVN thực sự lớn mạnh, có uy tín trong nước và quốc tế trong thời kỳ mới.
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam-Anh là ai?
Hội NSNAV ban đầu là Đòan nhiếp ảnh thuộc Hội Văn nghệ VN được thành lập ở chiến khu Việt Bắc thời kỳ kháng chiến chống Pháp.Ngày 15.3.1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh ban hành sắc lệnh 147-SL, thành lập” Doanh nghiệp quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh VN”. Đây chính là đánh dấu sự có mặt của những người làm nghề nhiếp ảnh, trong đó có những NSNAVN bước vào đời sống văn hóa nghệ thuật, góp phần vào công cuộc kháng chiến và kiến quốc của đất nước.
Sau Hiệp định Geneve năm 1954, các NSNAVN từ nhiều nguồn đã chung tay đòan kết phục vụ sự nghiệp chung của đất nước, xây dựng XHCN ở Miền Bắc và cùng đồng bào Miền Nam đấu tranh cho sự nghiệp thống nhất Tổ quốc.
Tháng 2.1957, đại hội Văn nghệ tòan quốc họp tại Hà Nội, Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật VN ra đời, trong đó có nhiếp ảnh, lúc đó là “Ban liên lạc NSNAVN”.Và với nhiều họat động tích cực đóng góp cho nền nghệ thuật nhiếp ảnh VN, họ đã khẳng định được sự có mặt và vị trí đối với nền văn hóa nghệ thuật VN.Tháng 12.1965, Hội NSNAVN được thành lập.
Kể từ đó, qua 6 kỳ đại hội vào nhiều thời điểm khác nhau trong diễn trình lịch sử của đất nước, các NSNAVN đã đồng hành cùng nhân dân và dân tộc. Thời kỳ chiến tranh, NSNAVN cũng là chiến sĩ, không chỉ làm tốt nhiệm vụ người nghệ sĩ-chiến sĩ với tổ quốc mà còn góp phần chuyển những thông điệp lên án chiến tranh phi nghĩa, khơi gợi tinh thần yêu chuộng hòa bình của bạn bè 5 châu 4 biển ủng hộ cuộc kháng chiến giành độc lập và tự do, thống nhất VN.
Thời kỳ hòa bình, họ cũng đã góp phần làm đẹp, làm phong phú thêm cuộc sống tinh thần của xã hội, hơn nữa còn góp phần đưa hình ảnh VN ra với bạn bè quốc tế giới thiệu những vẻ đẹp của đất nước, con người, văn hóa VN…Những giải thưởng ảnh trong nước và quốc tế mà NSNAVN đọat được khó đếm hết. Đó cũng là minh chứng cho sự trưởng thành và vị trí của NSNAVN trong đời sống văn hóa nghệ thuật.
Nhưng không thể tự ru ngủ thỏa mãn hay quá tự tin vào những gì mà NSNAVN đạt được qua các giải thưởng, nhất là từ năm 2005- nhiệm kỳ 6 của Hội NSNAVN đến nay, để nói rằng nghệ thuật nhiếp ảnh VN đang sánh vai với các quốc gia phát triển khác.
Nhìn vào các cuộc thi ảnh trong nước với sự bảo trợ của Hội NSNAVN thấy rõ ràng sự đi xuống của chất lượng ảnh.Sự sáng tạo có thể nói là“dậm chân tại chỗ”.Các chủ đề, đề tài gần như không hề thay đổi cho dù đã nhiều năm trôi qua: Việt Nam, đất nước, con người.
Ảnh đọat giải vẫn cứ nhà máy, cánh đồng, bà già, người dân tộc, ruộng bậc thang, những cảnh đẹp thiên nhiên bất di bất dịch…. Chỉ khác là ảnh ngày càng được photoshop kỹ càng, nhìn bắt mắt hơn, nhưng giả tạo và vô lý cũng nhiều hơn..Quan trọng nhất là ảnh đọat giải ít được ai nhớ.
Nhìn vào các giải thưởng quốc tế, thì hầu như các NSNAVN chỉ loanh quanh với các cuộc thi do FIAP- Liên đòan nhiếp ảnh nghệ thuật quốc tế, hay PSA- Hội Nhiếp ảnh Mỹ bảo trợ.Và ảnh mang đi thi, phần lớn là sự lặp lại, ít ảnh mới, cho nên nếu nhìn vào số lượng giải thưởng thì nhiều nhưng số ảnh thì không bao nhiêu- 1 ảnh có thể đọat vài chục giải thưởng ảnh do FIAP bảo trợ.
Còn như ở các cuộc thi của những tập đòan về nghệ thuật nhiếp ảnh, các bảo tàng nghệ thuật danh tiếng quốc tế… bảo trợ thì chỉ thường thấy có NSNA quốc tịch ngọai gốc Việt –Việt kiều tham gia, gần đây nhất có một vài NSNAVN đã bắt đầu tiếp cận, đọat giải thưởng, nhưng chưa đạt được thành tích cao như mong muốn.
Nếu như trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Mỹ, những NSNAVN đã tạo dựng được vị trí của nhiếp ảnh VN đối với thế giới, thì sau 35 năm hòa bình, vị trí của nhiếp ảnh VN thật sự vẫn chưa phải là một điểm được chú ý trong bản đồ nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới.Vì nếu tính những tác phẩm ảnh được lưu trong các bảo tàng nghệ thuật quốc tế danh tiếng, hay những bức ảnh mà cả thế giới phải sững sờ, run rảy hay ám ảnh…- một trong tiêu chí đánh giá sự thành công và phát triển của nghệ thuật nhiếp ảnh, thì quả thật VN còn vắng mặt.
Phải chăng NSNAVN, cho dù đã được trang bị về kỹ thuật không thua gì các NSNA quốc tế, nhưng chưa đủ khả năng, hay tầm để tiếp cận với nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới, khi mà họ có nhiều dòng, nhiều thể lọai, nhiều phong cách, nhiều ý tưởng phong phú… để sáng tạo và thể hiện thành tác phẩm nghệ thuật?
Hay NSNAVN không đủ dũng cảm để thay đổi những gì đã có, đã đạt được, mà những điều đó như là con đường có sẵn, không dám mở một con đường mới vì sợ mất danh tiếng?Hay đây là một trong những tồn tại đáng báo động của NSNAVN, họ đã cùn, mòn,lạp lại vô hồn những thứ có sẵn, sự sáng tạo bế tắc?
Chưa kể có nhiều NSNAVN sáng tạo nghệ thuật không cần thực tế cuộc sống, có khi chỉ cần trong phòng và một máy vi tính với phần mềm photoshop, thậm chí chỉ cần “một cái khay” như của một NSNAVN vừa được FIAP phong tước cao nhất.
Nhiệm kỳ mới- Đổi mới?
“Đổi mới & hội nhập” là tiêu chí chung của rất nhiều ngành, Hội NSNAVN cũng không thể khác được, nếu như muốn có một nhiệm kỳ mới họat động thật sự hiệu quả cả về chất lượng nghệ thuật và ảnh hưởng xã hội từ tác phấm nhiếp ảnh nghệ thuật.
Bầu được ban lãnh đạo mới lấy tiêu chuẩn chính trị, liêm chính, chí công vô tư, có trình độ quản lý, trình độ chuyên môn tốt, có uy tín và khả năng đòan kết, tập họp hội viên, có số lượng và cơ cấu thích hợp đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của Hội trong những năm tới. Thực hiện tốt việc chuyển giao thế hệ lãnh đạo hội- Mục đích, yêu cầu & phương châm đại hội- Nguồn vapa.org.vn
Phải chăng đây sẽ là một nhiệm kỳ với một ban lãnh đạo Hội NSNAVN trẻ hóa? Liệu họ có được sự đồng thuận, gắn kết, uy tín để lãnh đạo Hội nhiệm kỳ mới đổi mới thật sự?Là câu hỏi mà cũng là hy vọng.
Nhiệm vụ trung tâm là tiếp tục phấn đấu tạo ra nhiều tác phẩm nhiếp ảnh có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, giàu tính nhân văn, tiếp thu truyền thống dân tộc vá tinh hoa văn hóa nhân lọai, đóng góp tích cực vào việc xây dựng một nền văn hóa VN tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người mới VN;
Thực hiện tốt phương châm lấy tác phẩm nhiếp ảnh tốt, họat động nhiếp ảnh lành mạnh đẩy lùi những họat động văn hóa, văn nghệ tiêu cực đồi trụy, phi nhân tính, đẩy mạnh sáng tác, nghiên cứu lý luận phê bình, quảng bá tác phẩm nhiếp ảnh tới công chúng trong nước và nước ngòai…-Mục đích, yêu cầu & phương châm đại hội-Nguồn vapa.org.vn
Có chung chung, lặp lại những mục tiêu như các nhiệm kỳ trước, khi mà chưa thấy có gì gọi là đổi mới cụ thể trong mục đích, yêu cầu của nhiệm kỳ mới trong họat động nghệ thuật?
Mong rằng kết thúc đại hội sẽ có những tín hiệu vui cho các NSNAVN trong họat động sáng tạo nghệ thuật./.
Hòai Hương
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam-Anh là ai?
Hội nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam (NSNAVN)-Vietnam Asociation of Photographic Artists (VAPA), chính thức thành lập tháng 12.1965.Ngày 8-9.12.1965, Đại hội lần thứ I Hội NSNAVN được tổ chức tại Hà Nội với 71 thành viên sáng lập .Ngày 22-24.12.2009, Đại hội nhiệm kỳ thứ 7 Hội NSNAVN được tổ chức tại Hà Nội với trên 500 đại biểu thay mặt cho hơn 800 NSNA trong tòan quốc.
Đại hội nhiệm kỳ 7-Sóng gió và nỗi niềm đòan kết.
Có lẽ do mục tiêu của Đại hội nhiệm kỳ 7 là một cuộc chuyển giao thế hệ trong nhân sự lãnh đạo, để thật sự có một cuộc “lột xác” của giới NSNAVN trong sáng tác nghệ thuật thời kỳ hội nhập và đổi mới.Để cho các tác phẩm nhiếp ảnh VN thật sự tỏa sáng và có vị trí trong đời sống sinh họat văn hóa nghệ thuật của công chúng VN và trong nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới.
“Sóng gió” có lẽ bắt đầu từ việc thông báo triệu tập đại hội. Ngày 20.7.2009, trong Thông báo của Ban chấp hành Hội NSNAVN về tổ chức đại hội đại biểu tòan quốc lần thứ 7 Hội NSNAVN nhiệm kỳ 2010-2015, đã dự định vào ngày 21-23.12.2009. Tất cả các hội iện Hội NSNAV ở khắp tỉnh thành trong cả nước đã chuẩn bị lên đường ra Hà Nội cho kịp ngày khai mạc.
Nhưng “đùng” một cái, ngày 18.12.2009,một thông báo từ chính Chủ tịch Hội NSNAVN ký hõan lại ngày đại hội chờ ý kiến của cơ quan cấp trên thông qua.Thế là mọi người dở khóc dở cười với bao nhiêu dự định và kế họach. Tưởng chừng có thể sau Tết Dương lịch sẽ đại hội, thì lại “đùng” một cái, một thông báo khẩn được phát trên website của Hội NSNAVN-Vapa.org.vn thay cho giấy mời triệu tập đại biểu vào ngày 19.12.2009, mời đại biểu tham dự dại hội từ 14g ngày 21.12 đến 12 giờ ngày 24.12.2009.
Và “sóng gió” thật sự nổi lên ở cấp độ có thể thành “bão” khi vào ngày họp Đại hội trù bị, có lẽ “ghim” nhiều ấm ức suốt cả thời gian 5 năm nhiệm kỳ vừa qua đối với họat động của ban chấp hành có nhiều vấn đề không minh bạch, mà các NSNA đã không kìm nén sự im lặng, để bùng nổ tại diễn đàn.Không có đại hội nào mà việc thông qua Đoàn chủ tịch phải cần sự trợ giúp về thủ tục, trình tự từ một cán bộ của Ban Tuyên giáo Trung ương đang tham dự. Thay vì góp ý đề xuất về việc nhân sự của nhiệm kỳ mới thì lại trở thành một cuộc “tố giác” nội bộ ban lãnh đạo Hội.
Vấn đề đòan kết nội bộ trở thành điểm nóng trong đại hội gây nên nhiều nỗi niềm với các NSNAVN, khi mà với họ đến đại hội là để có thêm những điểm tựa về nghề cho sáng tạo nghệ thuật trong tương lai và để làm cho tổ chức Hội NSNAVN thực sự lớn mạnh, có uy tín trong nước và quốc tế trong thời kỳ mới.
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam-Anh là ai?
Hội NSNAV ban đầu là Đòan nhiếp ảnh thuộc Hội Văn nghệ VN được thành lập ở chiến khu Việt Bắc thời kỳ kháng chiến chống Pháp.Ngày 15.3.1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh ban hành sắc lệnh 147-SL, thành lập” Doanh nghiệp quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh VN”. Đây chính là đánh dấu sự có mặt của những người làm nghề nhiếp ảnh, trong đó có những NSNAVN bước vào đời sống văn hóa nghệ thuật, góp phần vào công cuộc kháng chiến và kiến quốc của đất nước.
Sau Hiệp định Geneve năm 1954, các NSNAVN từ nhiều nguồn đã chung tay đòan kết phục vụ sự nghiệp chung của đất nước, xây dựng XHCN ở Miền Bắc và cùng đồng bào Miền Nam đấu tranh cho sự nghiệp thống nhất Tổ quốc.
Tháng 2.1957, đại hội Văn nghệ tòan quốc họp tại Hà Nội, Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật VN ra đời, trong đó có nhiếp ảnh, lúc đó là “Ban liên lạc NSNAVN”.Và với nhiều họat động tích cực đóng góp cho nền nghệ thuật nhiếp ảnh VN, họ đã khẳng định được sự có mặt và vị trí đối với nền văn hóa nghệ thuật VN.Tháng 12.1965, Hội NSNAVN được thành lập.
Kể từ đó, qua 6 kỳ đại hội vào nhiều thời điểm khác nhau trong diễn trình lịch sử của đất nước, các NSNAVN đã đồng hành cùng nhân dân và dân tộc. Thời kỳ chiến tranh, NSNAVN cũng là chiến sĩ, không chỉ làm tốt nhiệm vụ người nghệ sĩ-chiến sĩ với tổ quốc mà còn góp phần chuyển những thông điệp lên án chiến tranh phi nghĩa, khơi gợi tinh thần yêu chuộng hòa bình của bạn bè 5 châu 4 biển ủng hộ cuộc kháng chiến giành độc lập và tự do, thống nhất VN.
Thời kỳ hòa bình, họ cũng đã góp phần làm đẹp, làm phong phú thêm cuộc sống tinh thần của xã hội, hơn nữa còn góp phần đưa hình ảnh VN ra với bạn bè quốc tế giới thiệu những vẻ đẹp của đất nước, con người, văn hóa VN…Những giải thưởng ảnh trong nước và quốc tế mà NSNAVN đọat được khó đếm hết. Đó cũng là minh chứng cho sự trưởng thành và vị trí của NSNAVN trong đời sống văn hóa nghệ thuật.
Nhưng không thể tự ru ngủ thỏa mãn hay quá tự tin vào những gì mà NSNAVN đạt được qua các giải thưởng, nhất là từ năm 2005- nhiệm kỳ 6 của Hội NSNAVN đến nay, để nói rằng nghệ thuật nhiếp ảnh VN đang sánh vai với các quốc gia phát triển khác.
Nhìn vào các cuộc thi ảnh trong nước với sự bảo trợ của Hội NSNAVN thấy rõ ràng sự đi xuống của chất lượng ảnh.Sự sáng tạo có thể nói là“dậm chân tại chỗ”.Các chủ đề, đề tài gần như không hề thay đổi cho dù đã nhiều năm trôi qua: Việt Nam, đất nước, con người.
Ảnh đọat giải vẫn cứ nhà máy, cánh đồng, bà già, người dân tộc, ruộng bậc thang, những cảnh đẹp thiên nhiên bất di bất dịch…. Chỉ khác là ảnh ngày càng được photoshop kỹ càng, nhìn bắt mắt hơn, nhưng giả tạo và vô lý cũng nhiều hơn..Quan trọng nhất là ảnh đọat giải ít được ai nhớ.
Nhìn vào các giải thưởng quốc tế, thì hầu như các NSNAVN chỉ loanh quanh với các cuộc thi do FIAP- Liên đòan nhiếp ảnh nghệ thuật quốc tế, hay PSA- Hội Nhiếp ảnh Mỹ bảo trợ.Và ảnh mang đi thi, phần lớn là sự lặp lại, ít ảnh mới, cho nên nếu nhìn vào số lượng giải thưởng thì nhiều nhưng số ảnh thì không bao nhiêu- 1 ảnh có thể đọat vài chục giải thưởng ảnh do FIAP bảo trợ.
Còn như ở các cuộc thi của những tập đòan về nghệ thuật nhiếp ảnh, các bảo tàng nghệ thuật danh tiếng quốc tế… bảo trợ thì chỉ thường thấy có NSNA quốc tịch ngọai gốc Việt –Việt kiều tham gia, gần đây nhất có một vài NSNAVN đã bắt đầu tiếp cận, đọat giải thưởng, nhưng chưa đạt được thành tích cao như mong muốn.
Nếu như trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Mỹ, những NSNAVN đã tạo dựng được vị trí của nhiếp ảnh VN đối với thế giới, thì sau 35 năm hòa bình, vị trí của nhiếp ảnh VN thật sự vẫn chưa phải là một điểm được chú ý trong bản đồ nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới.Vì nếu tính những tác phẩm ảnh được lưu trong các bảo tàng nghệ thuật quốc tế danh tiếng, hay những bức ảnh mà cả thế giới phải sững sờ, run rảy hay ám ảnh…- một trong tiêu chí đánh giá sự thành công và phát triển của nghệ thuật nhiếp ảnh, thì quả thật VN còn vắng mặt.
Phải chăng NSNAVN, cho dù đã được trang bị về kỹ thuật không thua gì các NSNA quốc tế, nhưng chưa đủ khả năng, hay tầm để tiếp cận với nghệ thuật nhiếp ảnh thế giới, khi mà họ có nhiều dòng, nhiều thể lọai, nhiều phong cách, nhiều ý tưởng phong phú… để sáng tạo và thể hiện thành tác phẩm nghệ thuật?
Hay NSNAVN không đủ dũng cảm để thay đổi những gì đã có, đã đạt được, mà những điều đó như là con đường có sẵn, không dám mở một con đường mới vì sợ mất danh tiếng?Hay đây là một trong những tồn tại đáng báo động của NSNAVN, họ đã cùn, mòn,lạp lại vô hồn những thứ có sẵn, sự sáng tạo bế tắc?
Chưa kể có nhiều NSNAVN sáng tạo nghệ thuật không cần thực tế cuộc sống, có khi chỉ cần trong phòng và một máy vi tính với phần mềm photoshop, thậm chí chỉ cần “một cái khay” như của một NSNAVN vừa được FIAP phong tước cao nhất.
Nhiệm kỳ mới- Đổi mới?
“Đổi mới & hội nhập” là tiêu chí chung của rất nhiều ngành, Hội NSNAVN cũng không thể khác được, nếu như muốn có một nhiệm kỳ mới họat động thật sự hiệu quả cả về chất lượng nghệ thuật và ảnh hưởng xã hội từ tác phấm nhiếp ảnh nghệ thuật.
Bầu được ban lãnh đạo mới lấy tiêu chuẩn chính trị, liêm chính, chí công vô tư, có trình độ quản lý, trình độ chuyên môn tốt, có uy tín và khả năng đòan kết, tập họp hội viên, có số lượng và cơ cấu thích hợp đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của Hội trong những năm tới. Thực hiện tốt việc chuyển giao thế hệ lãnh đạo hội- Mục đích, yêu cầu & phương châm đại hội- Nguồn vapa.org.vn
Phải chăng đây sẽ là một nhiệm kỳ với một ban lãnh đạo Hội NSNAVN trẻ hóa? Liệu họ có được sự đồng thuận, gắn kết, uy tín để lãnh đạo Hội nhiệm kỳ mới đổi mới thật sự?Là câu hỏi mà cũng là hy vọng.
Nhiệm vụ trung tâm là tiếp tục phấn đấu tạo ra nhiều tác phẩm nhiếp ảnh có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, giàu tính nhân văn, tiếp thu truyền thống dân tộc vá tinh hoa văn hóa nhân lọai, đóng góp tích cực vào việc xây dựng một nền văn hóa VN tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người mới VN;
Thực hiện tốt phương châm lấy tác phẩm nhiếp ảnh tốt, họat động nhiếp ảnh lành mạnh đẩy lùi những họat động văn hóa, văn nghệ tiêu cực đồi trụy, phi nhân tính, đẩy mạnh sáng tác, nghiên cứu lý luận phê bình, quảng bá tác phẩm nhiếp ảnh tới công chúng trong nước và nước ngòai…-Mục đích, yêu cầu & phương châm đại hội-Nguồn vapa.org.vn
Có chung chung, lặp lại những mục tiêu như các nhiệm kỳ trước, khi mà chưa thấy có gì gọi là đổi mới cụ thể trong mục đích, yêu cầu của nhiệm kỳ mới trong họat động nghệ thuật?
Mong rằng kết thúc đại hội sẽ có những tín hiệu vui cho các NSNAVN trong họat động sáng tạo nghệ thuật./.
Hòai Hương
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)