Vượt qua lề thói để tìm ra bức ảnh xuất sắc

Giải thưởng ảnh báo chí thế giới-WPP 53-1010

Sự phối hợp chính xác giữa các thành viên Ban giám khảo

Giải thưởng ảnh báo chí thế giới hàng năm lần thứ 53- 2010 World Press Photo (WPP) đã chính thức khép cửa vào ngày 14.1.2010, để một Ban giám khảo(BGK) nhiều uy tín và kinh nghiệm với Chủ tịch là bà Ayperi Karabuda Ecer làm việc trong 2 tuần lễ.
Quá trình chấm điểm các tác phẩm tranh giải sẽ diễn ra từ 30/1 - đến 11/2 tại trụ sở của WPP tại Amsterdam, Hà Lan và kết quả sẽ được công bố ngày 12/2. Hãy cùng trò chuyện với bà về cuộc thi đang được cộng đồng nhiếp ảnh thế giới rất mong chờ cũng như về những thay đổi của lĩnh vực thú vị này trong thời gian qua.
Bà Ayperi Karabuda Ecer là Chủ tịch Hội Cộng đồng nhiếp ảnh toàn cầu trong năm qua.
Bà đã làm tại Pa-ri, Luân Đôn và New York, ba trung tâm chính của nhiếp ảnh, và cho một vài nơi trong số những tên tuổi lớn của lĩnh vực này?
Tôi từng có cơ hội hoạt động bao quát một phạm vi rộng trong việc biên tập ảnh, bao gồm dramatic scoops, ảnh châm biếm, cả những dự án lớn với những tác giả kỳ cựu cùng những nhà nhiếp ảnh mới vào nghề, và những mảng hình tin tức ấn tượng.
Điều đó đã giúp cho tôi có thể xích gần lại với cả ba thế hệ nhiếp ảnh trên toàn thế giới và sự tiến hóa của thể lọai nghệ thuật biểu hiện thị giác (visual expression), công nghệ và mô hình kinh tế. Tất cả kinh nghiệm đó giúp tôi cảm nhận được nhiều ý nghĩa. Nói cách khác, tôi không có thời gian để thất bại.

“Tham vọng của tôi là chúng tôi sẽ tạo ra những lựa chọn thật táo bạo có sức tác động lên thế hệ mới”

Sự tiếp nhận giáo dục từ nhiều nền văn hóa khác nhau có ý nghĩa như thế nào với bà?
Cả nền giáo dục của Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ tôi đều trân trọng như nhau. Tôi cũng bị lôi cuốn bởi các nước Mỹ Latin và New York, và tôi cũng muốn sống ở Pháp nữa. Trong cuộc sống riêng của tôi, có thể nói rằng tôi “từ hiện tại ở đây”. Nhưng trong sự nghiệp của mình, thì nó lại là “từ khắp mọi nơi”. Tôi không hề thiên về duy nhất một nền văn hóa hay thẩm mỹ nào cả.
Vị trí trưởng BGK trong cuộc thi WPP 2009 có thể cho những kinh nghiệm đầu tiên đang chờ đợi bà vào tháng hai tới đây?
Tôi nghĩ đó có lẽ là cơ hội lớn. Có thể cùng tham gia trong BGK với chủ tịch MaryAnne Golon của năm ngoái quả là được mở rộng tầm nhìn. Một mặt, tôi chú ý đến khối lượng công việc khổng lồ và cả tinh thần trách nhiệm; Mặt khác, tôi cũng biết đến cái gọi là sự phối hợp chính xác giữa các thành viên BGK trong suốt quá trình tuyển lựa ảnh. Hi vọng rằng, tôi có thể dùng kinh nghiệm mình có, đảm bảo cho các quan điểm đều được thể hiện và hòa vào tập thể với đôi mắt mở rộng.
Bà có từng là thành viên trong bất kỳ BGK nhiếp ảnh nào trước đây chưa?
Tôi cảm thấy hãnh diện khi được nằm trong BGK, bởi vì họ có thể cho tôi thấy những cách thức độc đáo để trở thành nhiếp ảnh gia đương thời xuất sắc nhất. BGK cho cuộc thi Canon Female Photojournalist có thể coi là một ví dụ. Tôi đã bị chấn động bởi tác phẩm chất lượng cao của 2 thí sinh đoạt giải là: Brenda Ann Kenneally và Justyna Mielnikiewicz, 2 gương mặt hoàn toàn mới. Tôi cũng thích làm trong BGK địa phương vì lcó thể nhìn thấy khá nhiều tác phẩm nhiếp ảnh khác nhau. Gần đây nhất là giải Swedish Scanpix Award, được trao cho Lars Tunbjork là một ví dụ.
Tại WPP, chúng tôi cũng được biết bà như là Master của Joop Swart Masterclass.
Tôi đã tham gia 4 lần với tư cách master, và để làm được như vậy thì tôi đã phải học hỏi nhiều hơn hết thảy các nhiếp ảnh gia khác cùng khóa. Bởi vì năm tôi học cũng đồng thời với khả năng biên tập (ảnh) bị giảm sút, nó cho tôi cái nhìn sâu sắc về những vấn đề thúc đẩy lớp nhiếp ảnh gia trẻ khi họ được tự mình chủ động. Tôi thấy được cách mà họ tìm kiếm tư liệu bởi chính họ, những câu chuyện phù hợp với tài năng và có thể khiến họ theo đuổi nó đến cả nhiều năm trời.
Điều gì được thể hiện khi vị trí Chủ tịch BGK năm 2010 là của bà?
Chính là toàn thể BGK năm 2010. Đây là năm của họ, là lựa chọn của họ và những vấn đề của họ. Mỗi BGK đều là độc nhất. Tham vọng của tôi là chúng tôi sẽ tạo ra những lựa chọn thật táo bạo có sức tác động lên thế hệ mới và cho cả thế giới thấy được tầm ảnh hưởng của nhiếp ảnh cũng như sức mạnh biến đổi.
Đây là lần thứ hai chiếc ghế chủ tịch được giao cho một phụ nữ. Vậy theo tầm nhìn của bà thì giới tính của một nhiếp ảnh gia ảnh hưởng thế nào đến công việc của người đó?
Trong 25 năm qua tôi hầu như làm việc chung với những cộng sự là nam trong khi vẫn luôn ủng hộ các nhà nhiếp ảnh nữ. Sự kết hợp giữa vấn đề giới tính và nghề nhiếp ảnh là một vấn đề phức tạp. Trong những năm qua, có khá nhiều nữ nhiếp ảnh gia đã cố gắng theo đuổi cái tầm nhìn của một người đàn ông để có thể được chấp nhận, nhưng điều đó sẽ làm giới hạn họ. Nó cũng giới hạn cả những người đàn ông đang cố theo đuổi sự biểu đạt qua những phương cách xung đột với nhau. Rất may là phía trước vẫn còn một sự tiến hóa rõ rệt với nhiều cái nhìn tinh vi khác của thế giới, với sự nhạy cảm khác giới và nghệ thuật phối cảnh đa chiều. Tôi hy vọng có thể theo kịp những cái nhìn đó với cương vị là trưởng BGK.
Bà có lời khuyên gì cho các thí sinh tham gia?
Hãy tin vào bản năng của bạn, và hãy nắm lấy cơ hội thể hiện bản thân tốt nhất. Những bức ảnh của bạn có thể mở ra những cánh cửa mới thay vì chỉ gói gọn trong khuôn khổ của nghệ thuật phối cảnh. Hãy cực kì chú ý đến phương cách bạn muốn thể hiện tác phẩm của mình và những bức ảnh của bạn sẽ có sức sống của riêng nó.
“Mô hình kinh tế cho ảnh báo chí đang khá lộn xộn. Thế giới chưa bao giờ được nhìn thấy khá nhiều bức ảnh được chụp bởi nhiều dạng nhà nhiếp ảnh như hiện nay”
Bà có lời nhắn gửi gì đến những thành viên khác trong BGK ?
Tôi rất vinh hạnh được làm việc chung với họ và tôi cũng mong chờ chúng tôi sẽ vượt ra khỏi những lề thói quen thuộc, tìm ra những tác phẩm xuất sắc và đưa đến công chúng. Chúng tôi cảm thấy may mắn được là một phần trong cả một nhóm lớn của WPP. BGK chỉ là một phần nhỏ của một nhóm những người vô cùng tận tụy và rất có tổ chức làm những công việc hậu trường suốt ngày đêm để kết hợp được năng suất làm việc cũng như lòng hiếu khách. Xin chào đã đến với Amsterdam!
Có những lúc, một vài thành viên trong BGK sẽ chỉ tập trung vào một số chủ đề nhất định. Vậy bà có hài lòng với việc đó không?
Đã có khá nhiều thay đổi khi chúng tôi cùng thảo luận với MaryAnne Golon vào năm ngoái, sau khi người thắng giải được chọn. Rõ ràng có sự cần thiết đối với những kỹ năng đặc biệt trong các chủ đề về Tự Nhiên, Thể thao và Chân dung nhằm mục đích cải thiện cả về quyết định lẫn kết quả.
Bà có còn điều gì khác muốn nhắn gửi không?
Mô hình kinh tế cho ảnh báo chí đang khá lộn xộn. Thế giới chưa bao giờ được nhìn thấy khá nhiều bức ảnh được chụp bởi nhiều dạng nhà nhiếp ảnh như hiện nay. Thế hệ những nhà nhiếp ảnh mới đã được khai sinh, những người không có lý do gì để hoài niệm về quá khứ. Có thể nói WPP là nơi độc nhất để nhận diện ra những hình mẫu nhiếp ảnh trên toàn thế giới, để đo sự quan trọng giữa các vấn đề toàn cầu và địa phương, và niềm hy vọng đặt ra tiêu chuẩn cho những cái nhìn trần thuật mới.

Theo Terri J. Kester- WPP
Hòai Hương lược dịch


Box: Ayperi Karabuda Ecer là Phó chủ tịch của Reuters chịu trách nhiệm cho ngành nhiếp ảnh toàn cầu. Bà chủ yếu sống ở Pa-ri và Luân Đôn. Sự nghiệp của bà bắt đầu từ năm 1984 tại Sipa, đầu tiên là biên tập viên quốc tế, sau đó là trưởng chi cục ở New York. Năm 1991, bà gia nhập Magnum Photos với cương vị trưởng ban biên tập cho văn phòng ở Pa-ri, nơi bà đã trải qua 12 năm sắp xếp việc sản xuất và bán các ấn phẩm.
Tại WPP, Ecer đã chia sẻ những ý kiến chuyên môn của bà trong 4 khóa học Joop Swart Masterclass và bà là một trong số những thành viên BGK năm 2009. Tại Reuters, bà đã giúp cho việc định hình những tác phẩm nhiếp ảnh mới với việc biên soạn bộ sách bao gồm cả se-ri The State of the World và Our World Now; Quản lý các cuộc triển lãm tại 50 thành phố từ Thượng Hải đến Luân Đôn.
Ecer còn làm chủ biên của luận văn đa truyền thông Bearing Witness, phản ánh lại 5 năm chiến tranh ở I-rắc và được đề cử giải thưởng Emmy Award 2009. Bà cũng có góp phần trong việc xuất bản cuốn Times of Crisis, họa ra đồ thị của các thảm họa toàn cầu theo cái nhìn của Reuters, những tin tức và cả dữ liệu.


“Vượt qua lề thói để tìm ra những bức ảnh xuất sắc”
Trưởng Ban giám khảo Giải thưởng ảnh báo chí thế giới-WPP lần thứ 53 Ayperi Karabuda Ecer nói: đang có một sự tiến hóa rõ rệt để có một cái nhìn tinh tế hơn về thế giới, với sự nhạy cảm không phân biệt giới tính và những góc nhìn đa dạng.
Quá trình chấm điểm các tác phẩm tranh giải sẽ diễn ra từ 30/1 - đến 11/2 tại trụ sở của WPP tại Amsterdam, Hà Lan và kết quả sẽ được công bố ngày 12/2. Hãy cùng trò chuyện với bà về cuộc thi đang được cộng đồng nhiếp ảnh thế giới rất mong chờ cũng như về những thay đổi của lĩnh vực thú vị này trong thời gian qua.
- Bà đã làm ở Paris, London và New York, ba trung tâm chính của nhiếp ảnh và làm cho một số tên tuổi lớn của lĩnh vực này?
Tôi từng có cơ hội hoạt động bao quát một phạm vi rộng về ảnh báo chí, trong các dự án lớn với những tác giả kỳ cựu cũng như những nhiếp ảnh gia mới vào nghề, cùng những luồng thông tin hết sức ấn tượng.
Điều đó giúp cho tôi xích gần lại với cả ba thế hệ nhiếp ảnh gia trên toàn thế giới và với sự tiến hóa của thể loại nghệ thuật biểu hiện thị giác, công nghệ và mô hình kinh tế. Tất cả kinh nghiệm đó giúp tôi nắm bắt được bản chất của vấn đề. Rõ ràng là tôi không có thời gian để thất bại.
- Sự tiếp nhận giáo dục từ nhiều nền văn hóa khác nhau có ý nghĩa như thế nào với bà?
Cả nền giáo dục của Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ tôi đều trân trọng. Những năm sống ở các nước Mỹ Latin và New York cũng để lại dấu ấn lớn, cũng như cuộc sống mà tôi đã có ở Pháp. Trong cuộc sống riêng tư, có thể nói tôi "đến từ không đâu cả". Trong nghề của tôi thì điều này có thể hiểu là "đến từ khắp mọi nơi". Tôi không thiên về duy nhất một giá trị văn hóa hay thẩm mỹ nào.
- Vị trí Trưởng BGK trong cuộc thi WPP 2009 đã cho bà những kinh nghiệm đầu tiên về những gì sẽ chờ đợi bà trong tháng Hai tới.
Tôi nghĩ đó là một cơ hội lớn. Được tham gia vào BGK mà bà MaryAnne Golon làm chủ tịch năm ngoái quả là cơ hội mở rộng tầm nhìn. Một mặt, tôi nhận thức được khối lượng công việc khổng lồ và trách nhiệm nặng nề; Mặt khác, tôi cũng biết đến cái gọi là phương pháp làm việc tập thể tuyệt vời giữa các thành viên BGK trong suốt quá trình tuyển lựa ảnh. Hy vọng tôi có thể dùng kinh nghiệm mình có để đảm bảo các ý kiến đều được lắng nghe và mọi người cùng hoàn thành công việc một cách đoàn kết và tỉnh táo.
- Bà có từng là thành viên trong bất kỳ BGK về nhiếp ảnh nào trước đây chưa?
Tôi rất coi trọng việc được nằm trong một BGK, vì chúng cho tôi một cách tiếp cận độc đáo với những gì xuất sắc nhất của nhiếp ảnh đương đại. NGK cuộc thi Canon Female Photojournalist là một ví dụ. Tôi đã vô cùng xúc động bởi chất lượng của tác phẩm của hai tác giả đoạt giải là Brenda Ann Kenneally và Justyna Mielnikiewicz, hai người nộp tác phẩm cuối cùng.
Tôi cũng thích làm vệc trong các BGK địa phương vì có thể nhìn thấy những trường phái nhiếp ảnh khác nhau. Gần đây nhất, giải Swedish Scanpix Award được trao cho Lars Tunbjork là một ví dụ.
- Bà cũng tham gia lớp Joop Swart Masterclass.
Tôi đã tham gia 4 lần và dường như tôi đã học được nhiều hơn bất cứ nhiếp ảnh gia nào học ở đó. Trong thời gian đi học, các nhiệm vụ biên tập ảnh của tôi giảm bớt, nhưng tôi lại có cơ hội nhận thức sâu sắc hơn về động lực của các nhiếp ảnh gia trẻ làm việc độc lập. Tôi thấy được cách họ tự tìm kiếm tư liệu, những câu chuyện phù hợp với tài năng của họ và cách họ kiên trì theo đuổi chúng hàng năm trời.
BGK năm 2010 mà bà là Chủ tịch có gì đặc biệt?
Điều đặc biệt nhất chính là toàn thể BGK năm 2010. Đây là năm của họ, lựa chọn của họ và những vấn đề của họ. Mỗi BGK đều là độc nhất. Tham vọng của tôi là tạo ra những lựa chọn thật táo bạo có sức tác động lên các thế hệ mới và cho cả thế giới thấy được tầm ảnh hưởng của ảnh báo chí cũng như sức mạnh biến đổi của nó.
- Đây là lần thứ hai liên tục chiếc ghế chủ tịch BGK được giao cho một phụ nữ. Vậy theo bà, giới tính của một nhiếp ảnh gia ảnh hưởng thế nào đến công việc của người đó?
Trong 25 năm qua, tôi hầu như làm việc chung với những cộng sự nam, nhưng vẫn luôn ủng hộ các nhiếp ảnh gia nữ. Sự kết hợp giữa giới tính và nhiếp ảnh là một vấn đề phức tạp. Trong nhiều năm qua, khá nhiều nữ nhiếp ảnh gia phải làm việc theo tầm nhìn của nam giới để có thể được công nhận, nhưng điều đó luôn giới hạn họ. Nó cũng giới hạn cả những nhiếp ảnh gia nam muốn theo đuổi sự biểu đạt mang tính xung đột rất độc đáo.
Rất may là đang có một sự tiến hóa rõ rệt để có một cái nhìn tinh tế hơn về thế giới, với sự nhạy cảm không phân biệt giới tính và những góc nhìn đa dạng. Tôi hy vọng có thể theo kịp xu hướng đó với cương vị là trưởng BGK.
- Vậy bà có lời khuyên gì cho các thí sinh tham gia?
Hãy tin vào bản năng của bạn, và hãy nắm lấy cơ hội này để thể hiện năng lực tốt nhất của mình. Những bức ảnh của bạn phải mở ra những cánh cửa thay vì chỉ khẳng định góc nhìn của mỗi người. Cần hết sức chú ý đến phương cách thể hiện tác phẩm và những bức ảnh của bạn sẽ có sức sống của riêng chúng.
- Bà có lời nhắn gửi gì đến những thành viên khác trong BGK?
Tôi rất vinh hạnh được làm việc chung với họ và tôi cũng mong tất cả chúng tôi sẽ vượt ra khỏi những lề thói quen thuộc để tìm ra được những bức ảnh xuất sắc và chia sẻ với công chúng toàn cầu. Chúng tôi thật may mắn được là một phần của đội ngũ WPP. BGK chỉ là một phần nhỏ của đội ngũ những con người vô cùng tận tụy và có tổ chức làm những công việc hậu trường suốt ngày đêm để kết hợp được năng suất làm việc với lòng hiếu khách. Và chào mừng đến với Amsterdam!
Có những lúc, một vài thành viên trong BGK sẽ tập trung vào một số chủ đề nhất định. Vậy bà có hài lòng với việc đó không?
Đã có khá nhiều thay đổi sau khi chúng tôi cùng thảo luận với MaryAnne Golon vào năm ngoái khi người thắng giải được chọn. Rõ ràng cần có những kỹ năng đặc biệt trong các chủ đề về Tự nhiên, Thể thao và Chân dung nhằm mục đích cải thiện cả về quá trình nhận tác phẩm dự thi lẫn kết quả. [Cuộc thi năm nay lần đầu tiên tập trung vào các chủ đề trên, và có ban chấm giải riêng cho từng hạng mục].
- Bà có còn điều gì khác muốn nhắn gửi không?
Mô hình kinh tế cho ảnh báo chí đang khá lộn xộn. Thế giới chưa bao giờ được nhìn thấy nhiều bức ảnh được chụp bởi nhiều dạng nhiếp ảnh gia như hiện nay. Đã có một thế hệ các nhiếp ảnh gia mới và họ không có lý do gì để hoài niệm về quá khứ. WPP là nơi duy nhất chỉ ra đâu là những nhiếp ảnh gia mẫu mực trên toàn thế giới, nơi đo lường tầm quan trọng của các vấn đề toàn cầu và địa phương, và hy vọng là nơi đặt ra tiêu chuẩn mới cho công việc tường thuật bằng hình ảnh.